ყალბი შედევრი

izmena1 

_ თქვენი ვან გოგი ნაყალბევია.

ს… თავის სამუშაო მაგიდასთან იჯდა, თავისი ბოლო შენაძენის გვერდით _ ეს იყო რემბრანდტის ტილო, რომელიც მან ხელჩართულ ბრძოლაში მოიპოვა ნიუ-იორკის აუქციონზე, სადაც მსოფლიოში ცნობილ არაერთ მუზეუმს განუცდია დამარცხება.

სავარძელში გაშხლართულმა ბარეტამ გულის ჯიბიდან ცხვირსახოცი ამოიღო და შუბლიდან ოფლი მოიწმინდა. ნაცრისფერი ჰალსტუხი, შავი მარგალიტი, ერთიანად ჭაღარა თმა, მკაცრი ყაიდის ელეგანტური კოსტიუმი და მონოკლი ოდნავ შეშუპებულ სახეზე _ ასე გამოიყურებოდა ბარეტა.

_ თქვენ ერთადერთი ხართ, ვინც ამას ამბობს. განსაზღვრულ მომენტში მცირე ეჭვები, რა თქმა უნდა, იყო, მაგრამ… ამას არ უარვყოფ. მე რისკზე წავედი. თუმცა დღეისთვის საკითხი ბოლომდე გადაჭრილია: პორტრეტი ნამდვილია. წერის მანერა უდავოა, ფუნჯის ყოველ მოსმაში იცნობა.

ს… სპილოს ძვლისგან გამოთლილ ქაღალდის საჭრელ დანას ათამაშებდა ხელში, სახეზე მომაბეზრებელი იერი აღბეჭდოდა.

_ მაშინ რაში ხედავთ პრობლემას? გიხაროდეთ, რომ ასეთ შედევრს ფლობთ.

_ მე მხოლოდ ერთ რამეს გთხოვთ. აღარ გამოთქვათ თქვენი აზრი ამის შესახებ. ნუ დადებთ თქვენს გირებს სასწორზე.

ს…მ ოდნავ გაიღიმა.

_ მე მიწვეული ვიყავი აუქციონზე და თავი შევიკავე.

_ გამყიდველები ცხვრის ფარასავით დაგყვებიან უკან, ერიდებიან თქვენს განაწყენებას. და კიდევ… ვიყოთ გულახდილები: მათ შორის ყველაზე მსხვილი კლიენტები თქვენი ფინანსური კონტროლის ქვეშ იმყოფებიან…

_ აჭარბებთ, _ თქვა ს…მ, _ მე უსაფრთხოების მხოლოდ მინიმალური ზომები მივიღე, რომ გაყიდვების დროს მცირედი უპირატესობით მესარგებლა.

ბარეტას ლამის მავედრებელი მზერა გაუხდა.

_ არ მესმის, რატომ წახვედით ამ საქმეში ჩემ წინააღმდეგ.

_ ჩემო ძვირფასო მეგობარო, ვიყოთ სერიოზულები. რადგან მე არ მიყიდია ეს ვან გოგი, ამიტომაც ექსპერტების აზრი მის ნამდვილობასთან დაკავშირებით, ერთსულოვანი იყო. მაგრამ მე რომ მეყიდა, ის თქვენთვის მიუწვდომელი დარჩებოდა. კონკრეტულად რა გინდათ, რომ გავაკეთო?

_ თქვენ თქვენს ხელთ არსებული ყველა ძალა გამოიყენეთ ამ პორტრეტის წინააღმდეგ საბრძოლველად, _ თქვა ბარეტამ, _ მე საქმის კურსში ვარ: თქვენ იყენებთ ყველა გავლენას იმის დასამტკიცებლად, რომ საქმე ნაყალბევს ეხება. თქვენი გავლენა კი დიდია, ოჰ, რა დიდია! საკმარისია, ერთი სიტყვა თქვათ და…

ს…მ სპილოს ძვლისგან გამოთლილი ქაღალდის საჭრელი დანა მაგიდაზე მოისროლა და წამოდგა.

_ ვწუხვარ, ძვირფასო, ძალიან ვწუხვარ. საკითხი პრინციპულია და თქვენ უნდა გესმოდეთ ეს. მე ამ სიყალბის თანამონაწილე არ გავხდები, გაჩუმებითაც კი. თქვენ შესანიშნავი კოლექცია გაქვთ და უბრალოდ, უნდა აღიაროთ, რომ შეცდით. ორიგინალის საკითხთან დაკავშირებით, მე არანაირ გარიგებას არ ვაპირებ საკუთარ სინდისთან. სამყაროში, სადაც ყოველ ფეხის ნაბიჯზე ფალსიფიკაცია და ყალბი ფასეულობები იმარჯვებს, ერთადერთი, რისიც შეიძლება გჯეროდეს, შედევრებია. ჩვენ უნდა დავიცვათ ჩვენი საზოგადოება ყოველგვარი სახის ფალსიფიკაციისგან. ჩემთვის ხელოვნების ნიმუშები წმიდათაწმიდაა, სინამდვილე და უტყუარობა ჩემი რელიგიაა… თქვენი ვან გოგი ნაყალბევია. ამ ტრაგიკული გენიისთვის ცხოვრებაში საკმარისად უღალატიათ, ამიტომ ჩვენ შეგვიძლია და სიკვდილის შემდგომ მაინც უნდა დავიცვათ იგი კიდევ ერთი ღალატისგან, მისი ნახატების გაყალბებას ვგულისხმობ..

_ ეს თქვენი ბოლო სიტყვაა?

_ მიკვირს, რომ ისეთი პატივცემული ადამიანი, როგორიც თქვენ ხართ, მთხოვთ ასეთ მაქინაციებში მივიღო მონაწილეობა.

_ მე ამ პორტრეტში სამი ათასი დოლარი გადავიხადე, _ თქვა ბარეტამ.

ს…მ დამცინავად შეხედა.

_ ვიცი, ვიცი… თქვენ შეგნებულად აწიეთ ფასი აუქციონზე. გროშების ფასად რომ შეგეძინათ, მაშინ… არა, სინამდვილეში ეს ყველაფერი თეთრი ძაფითაა შეკერილი.

_ ნებისმიერ შემთხვევაში, თქვენი რამდენიმე მწარე სიტყვის შემდეგ, ადამიანებს სახე ეცვლებათ ამ პორტრეტის ხილვისას. და მაინც, უნდა გაიგოთ, რომ…

_ მესმის, _ თქვა ს…მ, _ მაგრამ არ ვეთანხმები. დაწვით ტილო, აი, ეს იქნება ჟესტი, რომელიც არამარტო თქვენი კოლექციის რეპუტაციას ასწევს, არამედ თქვენს რეპუტაციასაც გაამყარებს, როგორც პატიოსანი ადამიანისას. და კიდევ ერთხელ გიმეორებთ: თქვენ არაფერ შუაში ხართ. აქ ვან გოგზეა ლაპარაკი.

ბარეტას სახე გაუქვავდა. ს…მ ნაცნობი გამომეტყველება დაიჭირა: სწორედ ისეთი, როგორიც მუდმივად გამოეხატებოდათ სახეზე მის საქმიან კონკურენტებს, როცა იგი მათ ბაზრიდან აძევებდა. «რომ არა პრინციპი, აი, ასე იძენენ მეგობრებს…» _ ირონიით გაიფიქრა მან.

მაგრამ ამ შემთხვევაში საქმე ეხებოდა ერთ-ერთ იმ მცირე ღირებულებათაგანს, რომელსაც ის ნამდვილად უფრთხილდებოდა, თავისი საარსებო ინტერესებიდან ერთ-ერთს _ სინამდვილის, უტყუარობის მოთხოვნილებას. თავადაც არ იცოდა, საიდან ჰქონდა ასეთი უცნაური ნოსტალგია. იქნებ ილუზიის სრული არქონის გამო: იცოდა, რომ არავის ნდობა არ შეიძლებოდა. მხოლოდ საკუთარ თავს უმადლოდა იმაში, რომ ასეთი ფინანსური წარმატება მოიპოვა. მან კარგად უწყოდა, რომ მლიქვნელობით გაჯერებულ საზოგადოებაში ცხოვრობდა, მაგრამ მაინც არ შეეძლო მავანთა ბოროტი საქმეების თანამზრახველი გამხდარიყო. იცოდა, როგორ ჭორაობდა მასზე საზოგადოების ნაწილი:

«ელ გრეკოს ნამუშევრების უმშვენიერესი კერძო კოლექცია არ აკმაყოფილებს… იმასაც კი ცდილობს, სადავოდ გახადოს ამერიკულ მუზეუმებში განთავსებული რემბრანდტის სურათების ნამდვილობა. განა ბევრი არ არის ფეხსაცმლის მწმენდავი სმირნელი ლოთისგან, რომელიც ვიტრინების გაქურდვით იყო დაკავებული და არაფრად ღირებულ მისალოც ბარათებს ყიდდა პორტში? მიუხედავად თვითკმაყოფილი იერისა, სავსეა კომპლექსებით, მისი დევნა შედევრებისადმი სხვა არაფერია, თუ არა მცდელობა, დაივიწყოს თავისი წარმომავლობა».

შესაძლებელია, ამაში იყო სიმართლის ნაწილი. იგი ძალიან დიდხანს იმყოფებოდა გაურკვეველ მდგომარეობაში _ იმდენად დაურწმუნებელი იყო საკუთარ თავში, ისიც კი არ იცოდა, თავიდან რა ენაზე ფიქრობდა _ ინგლისურად, თურქულად თუ სომხურად. უდავოდ ორიგინალური ხელოვნების საგნები უნერგავდა მას იმ პატივს, რაც წლების განმავლობაში მოიპოვა. ორი ციხესიმაგრე საფრანგეთში, ბრწყინვალე ბინები ნი-იორკში, ლონდონში, შეუდარებელი გემოვნება, ყველაზე ღირსეული ჯილდოები, ბრიტანული პასპორტი… მიუხედავად ამ ყველაფრისა, საკმარისი იყო, ერთხელ მაინც მოეკრა ვინმეს ყური მისი აქცენტის იმ უცნაური ინტონაციისთვის, რომლითაც შვიდ ენაზე ლაპარაკობდა, მაშინვე ეჭვი ჩნდებოდა, რომ მას სოციალური ზარალით მიყენებული ტრავმის შეგრძნება აწუხებდა. მისი სავაჭრო ფლოტი უკვე ისეთივე ძლიერი იყო, როგორც ბერძნების, ხოლო მის სალონებში, ტიციანისა და ველასკესის ნახატების გვერდით, თავს იწონებდა ვერმეერის ერთადერთი ორიგინალი, რომელიც ვან მეეგერენის ყალბი ნახატის ქვეშ იპოვეს. ამბობდნენ, რომ სხვებისთვის მალე შეუძლებელი გახდებოდა ორიგინალური სურათების შეძენა, რადგან ის არავის ანებებდა ძვირად ღირებული ტილოების ყიდვას, აუქციონებზე ნებისმიერ ფასად ცდილობდა მათ შესყიდვას.

ს…მ კარგად უწყოდა ამ ავი ენების შესახებ, თითქოს მის ზურგს უკან ისმოდა ბოროტი სისინი, მაგრამ არაფრად აგდებდა. იგი ისე იღებდა ჭორებს, როგორც მისი პერსონის ყურადღების აუცილებელ და საჭირო ატრიბუტს. იგი ზედმეტად კარგ საღამოებს აწყობდა, სადაც პარიზის ნაღები საზოგადოება იყრიდა თავს და ამის გამო ცნობების მიმწოდებლებიც არ აკლდა. ყველას სურდა ამ წვეულებებზე მოხვედრა, დიდი მონდომებით ცდილობდნენ, გარეულიყვნენ იმ საზოგადოებაში, რომლის წრეშიც ს… ტრიალებდა, ერთხელ მაინც მოხვედრილიყვნენ მის მდიდრულ იახტაზე და უფასოდ გაეტარებინათ დრო. მიუხედავად იმისა, რომ მასპინძელი გულუხვი იყო და საზოგადოებას ჩიტის რძეც არ აკლდა, მავანნი მაინც ვერ აჩერებდნენ ენას და მწარე ირონიით გაჰკრავდნენ ხოლმე ბრჭყალს მის პიროვნებას. მიუხედავად ამისა, ს… აგრძელებდა მათ მოპატიჟებას. იგი არად აგდებდა მათ მლიქვნელურ ქმედებებს. უფრო მეტიც, ელიტის ამ ნაწილს იგი «ჩემს ყალბ შედევრებს» უწოდებდა. და როცა ისინი მაგიდის გარშემო ისხდნენ ან წყლის თხილამურებზე სრიალებდნენ, რომელსაც ს… მათ პატივსაცემად ქირაობდა, თავად საკუთარი ვილის ფანჯრიდან ადევნებდა თვალყურს, მრავალმნიშვნელოვნად იღიმოდა და თან კმაყოფილი შეავლებდა თვალს თავისი უმდიდრესი კოლექციის შედევრებს, რომლის უტყუარობაში დაეჭვებას ვერასდროს ვერავინ გაბედავდა.

ბარეტას მიერ ნაყიდი ვან გოგის ნახატის მიმართ გაჩაღებულ მისეულ კამპანიაში პირადული გაღიზიანების ნატამალიც არ შეინიშნებოდა. ადამიანი, რომელმაც თავის დროზე ნეაპოლში საბაყლო მაღაზიის გახსნით დაიწყო და დღეს იტალიის ერთ-ერთი უმსხვილესი სავაჭრო ფირმის სათავეში იდგა, მის თვალში სიმპათიას უფრო იწვევდა. იგი გაგებით ეკიდებოდა კლიენტთა მოთხოვნას, ამა თუ იმ ტილოს შეძენისას ს…ს მცირე ნაკლოვანებებზე დაეხუჭა თვალი, მაგრამ ვან გოგი ნაყალბევი იყო. ამ ფაქტს იგი გულგრილად გვერდს ვერ აუვლიდა. ბარეტამ ეს მშვენივრად იცოდა. თუმცა რადგან ჯიუტად ცდილობდა მისი უტყუარობის დამტკიცებას ექსპერტების ან მათი გაჩუმების მოსყიდვით, უფრო მეტად ხვდებოდა «სუფთა ძალების» ყურადღების ცენტრში და ამიტომაც იღებდა გაფრთხილებებს იმათი მხრიდან, ვინც ჯერ კიდევ არ არღვევდა თამაშის წესებს.

_ მე მაგიდაზე მიდევს ფოლკენჰეიმერის ექსპერტიზის შედეგები, _ თქვა ს…მ, _ არ ვიცოდი, რა უნდა მექნა ამ დასკვნისთვის, მაგრამ თქვენ მოგისმინეთ თუ არა, მივხვდი, რაც უნდა გამეკეთებინა. დღესვე გადავცემ მათ პრესას. ძვირფასო მეგობარო, სულაც არ არის საკმარისი, გაგაჩნდეთ შესაძლებლობა, შეიძინოთ დიდებული ტილოები. ჩვენ ყველას გვაქვს ფული. ამის გარდა, საჭიროა, ელემენტარული პატივისცემა ვიქონიოთ ხელოვნების ნამდვილი ნიმუშების მიმართ. ისინი ხომ საკულტო საგნებია.

ბარეტა დინჯად წამოდგა სავარძლიდან. წარბები შეჭმუხნა და მუშტები შეკრა. ს… კმაყოფილებით შესცქეროდა მისი სახის შეურიგებელ, გამანადგურებელ გამომეტყველებას _ ეს მას აახალგაზრდავებდა და იმ დროს ახსენებდა, როც დიდი ბრძოლის შედეგად უხდებოდა კონკურენტებისათვის საქმის ხელიდან გამოგლეჯა, იმ დროს, როცა კონკურენტები ჯერ კიდევ არსებობდნენ.

_ მე ამას დაგიმახსოვრებთ, _ დაიბუბუნა იტალიელმა, _ ეჭვი არ შეგეპაროთ. მე და თქვენ დაახლოებით ერთნაირი ცხოვრების გზა გამოვიარეთ. მალე დარწმუნდებით, რომ ნეაპოლის ქუჩებში ისეთივე ბინძურ დარტყმებს აყენებენ ერთმანეთს, როგორც სმირნას ქუჩებში, _ და ბარეტა კაბინეტიდან გავარდა.

ს…მ ჩაიღიმა, ვერაფრით წარმოედგინა, როგორ დარტყმა შეეძლო მიეყენებინა მისთვის თუნდაც ძალიან მდიდარ ადამიანს. მან სიგარას მოუკიდა და გონებაში მსწრაფლ გადაავლო თვალი ყველა თავისი საქმეს, რომ კიდევ ერთხელ დარწმუნებულიყო საკუთარი მტკიცებულებების სისწორეში. მას შემდეგ, რაც ამერიკის საგადასახადო ინსპექციასთან კონფლიქტი უმტკივნეულოდ მოაგვარა, ხოლო პანამაში თავისი მზარდი იმპერიის წარმომადგენლობა გახსნა, აღარაფერი ემუქრებოდა. მიუხედავად ამისა, ბარეტასთან საუბრის შემდეგ, რაღაც უსიამოვნო შეგრძნება დარჩა _ ისევ საკუთარ თავში დაურწმუნებლობა, რომელიც წლების განმავლობაში ფარულად აწვალებდა და რომლისგანაც გათავისუფლება ვერაფრით შეძლო. მან სიგარა საფერფლეში ჩატოვა, ადგა და ცისფერ საძინებელში გავიდა, ცოლთან. როგორ ცუდ ხასიათზეც უნდა ყოფილიყო, როგორც უნდა შეეწუხებინა განგაშის შეგრძნებას, შეეხებოდა თუ არა ალფიერას ხელს ან თმაზე ტუჩებით მიეალერსებოდა, სულ სხვა გრძნობა ეუფლებოდა, გრძნობა, რომელსაც თავდაჯერებულობა ერქვა _ ეს იყო სრული ნდობის წამი, ერთადერთი, რაშიც ეჭვი არასდროს ეპარებოდა და ამით ტკბებოდა.

_ გამოჩნდით, ბოლოს და ბოლოს, _ თქვა ქალმა.

ს… დაიხარა მისი სახისკენ.

_ ერთმა ჩასაფრებულმა პერსონამ შემაყოვნა… აბა, როგორ ჩაიარა ყველაფერმა?

_ დედამ, რა თქმა უნდა, მოდების სახლში წაგვიყვანა, მაგრამ მამა გაგვიჯიუტდა. ბოლოს საზღვაო მუზეუმში აღმოვჩნდით. მოსაწყენი იყო.

_ ცოტათი მოწყენაც უნდა იცოდე, _ თქვა ქმარმა, _ სხვანაირად საგნები თავიანთ მიმზიდველობას დაკარგავენ…

ალფიერას იტალიიდან ჩამოუვიდნენ მშობლები, სამი თვით გადაწყვიტეს მათთან სტუმრად დარჩენა. ს…მ ყურადღება გამოიჩინა და უყოყმანოდ უქირავა მათ აპარტამენტები «რიცში».

 

8 8 8

თავისი ახალგაზრდა ცოლი მან ორი წლის წინ რომში გაიცნო, ლიბანის საელჩოში, მიღებაზე. ის ახალი დაბრუნებული იყო სიცილიიდან, სადაც მამულები ჰქონდა, სადაც გაიზარდა და პირველად დატოვა იგი. რამდენიმე კვირის განმავლობაში ის პირველად, დედის გარეშე ათვალიერებდა დედაქალაქის ღირსშესანიშნაობებს. სწორედ მაშინ შესრულდა თვრამეტი წლის და გამოირჩეოდა იშვიათი, ამ სიტყვის პირდაპირი მნიშვნელობით, სილამაზით. თითქოს ბუნებამ შეგნებულად შექმნა იგი, რათა ეჩვენებინა თავისი უძლეველი ძალა და დაემცირებინა სხვა დანარჩენი, რისი გაკეთებაც ადამიანის ხელს შეუძლია. ხშირი შავი თმა, შუბლი, თვალები, ტუჩები, თავისი ჰარმონიულობით თითქოს ცხოვრების ხელოვნებისგან გამოწვევას ჰგავდა, ხოლო ცხვირი, რომლის დახვეწილი მოხაზულობა მის მტკიცე ხასიათს ავლენდა, გოგონას სახეს სიმსუბუქეს ანიჭებდა და იცავდა მას იმ სიცივისგან, რომელიც მსგავს სრულყოფილებას ძალიან ხშირად თან სდევს ხოლმე. ამის მიღწევა მხოლოდ ბუნებას თუ შეუძლია, ისიც შთაგონების მომენტში, ან იმ იღბლიან შემთხვევითობას, რომელსაც ბედისწერის თამაშს ეძახიან ხოლმე.

შედევრი _ ასეთი იყო ყველას ერთსულოვანი აზრი, ვინც კი ალფიერას სახეს ერთხელ მაინც შეხედავდა.

გოგონას მიმართ ყველა ინტერესს იჩენდა და აღფრთოვანების შეძახილებს არ იშურებდნენ მისი მისამართით. მიუხედავად ამისა, ალფიერა უჩვეულო მოკრძალებით და სიმორცხვით გამოირჩეოდა, რაც უდავოა, მონაზვნების დამსახურება იყო, რამდენადაც იგი მონასტერში აღიზარდა. ყოველთვის გაკვირვებული და შვლის ნუკრივით შემცბარი გამოიყურებოდა, როცა ზურგს უკან ჩურჩულით ნათქვამი საქებარი სიტყვები ესმოდა. მსგავსი სიტუაცია ყოველთვის თან სდევდა, სადაც უნდა გამოჩენილიყო. მამაკაცების დაჟინებულ მზერას რომ დაიჭერდა, ფითრდებოდა, შეტრიალდებოდა და ნაბიჯს აუჩქარებდა ხოლმე, სახეზე კი მოკრძალება და უხერხულობა აღებეჭდებოდა. რაც გასაოცარიც კი იყო გოგონასგან, რომელიც ფუფუნებაში აღიზარდა, რომელსაც ანებივრებდნენ და არასდროს არაფერზე ეუბნებოდნენ უარს. ძნელი წარმოსადგენი იყო უფრო მომაჯადოებელი და, ამავდროულად, თავიდან ბოლომდე ამოუცნობი, იდუმალი სილამაზით დაჯილდოებული ჰაეროვანი არსება.

ს… ოცდაორი წლით იყო უფროსი ალფიერაზე, თუმცა არც დედა, არც მამა _ ერთ-ერთი იმ სამ ჰერცოგთაგანი, რომელთაც ანებივრებდა სამხრეთ იტალია და რომელთა გერბებზე ჯერ კიდევ შემორჩენილიყო ვერცხლით ამოტვიფრული ლატიფუნდიის საწყალობელი ნარჩენების გამოსახულება, ამორალურს ვერაფერს ხედავდნენ ამ ასაკობრივ განსხვავებაში. პირიქით, გოგონას მეტისმეტი თავმდაბლობა, საკუთარ თავში დაურწმუნებლობა, რომლისგან მისი გათავისუფლება მშობლებმა ვერაფრით შეძლეს, მამაკაცების გაბრწყინებული თვალები და გონდაკარგული თაყვანისმცემლების მთელი არმია, უფრო მეტად უბიძგებდა მათ, ერთადერთ ქალიშვილს ძლიერ და გამოცდილ მამაკაცთან დაემყარებინა კავშირი.

ს…ს რეპუტაცია კი ამ მხრივ საყოველთაოდ იყო ცნობილი. თავად ალფიერაც დიდი სიამოვნებით იღებდა მამაკაცის ყურადღებას და მადლიერი რჩებოდა მისი.

 

8 8 8

ქორწილი ნიშნობის გარეშე გადაიხადეს, პირველი შეხვედრიდან სამი კვირის შემდეგ. არავინ ელოდა, რომ ს…, ეს, როგორც, რატომღაც, მას უწოდებდნენ, «ავანტიურისტი», «პირატი», გამუდმებით ტელეფონზე რომ ეკიდა და მთელი მსოფლიოს ბირჟებთან ამყარებდა კავშირს, წამის ერთი გაევლებით «გაგრილდებოდა» და ერთგული ქმარი გახდებოდა, და რომ თავისი ძვირფასი დროის უმეტეს ნაწილს არა თავის საქმეებს ან საკუთარ კოლექციას, არამედ მზეთუნახავ მეუღლეს დაუთმობდა. ს… შეყვარებული იყო, გულწრფელად და ღრმად. ის ადამიანებიც კი, რომლებიც თავს მის ახლო მეგობრად მიიჩნევდნენ, მაგრამ ზურგს უკან ყველაზე მეტად აკრიტიკებდნენ კოლექციონერს, ვერ მალავდნენ აღტაცებას, როცა მათ ურთიერთობას ხედავდნენ. როგორც კი შემთხვევა მიეცემოდათ, მაშინვე შენიშნავდნენ, რომ ს…მ ბევრად ფასდაუდებელი და უნიკალური განძი «მოსტაცა» სხვებს ალფიორას სახით, ვიდრე ველასკესისა და ელ გრეკოს შედევრები ერთად აღებული.

წყვილი პარიზში დასახლდა, მარეს კვარტალში, ესპანეთის ელჩების ყოფილ ბინაში. მთელი ნახევარი წლის განმავლობაში ს…მ მიატოვა ყველა საქმე, მეგობრები, სურათები… თუმცა იქაც არ ასვენებდნენ, ოკეანის გაღმა, გამუდმებით უგზავნიდნენ დეპეშებს, ატყობინებდნენ ახალაღმოჩენილი პორტრეტების შესახებ, ემზადებოდნენ სერიოზული აუქციონებისთვის, მაგრამ კოლექციონერი ამ ყველაფრის მიმართ გულგრილი რჩებოდა, მას იმ ეტაპზე მხოლოდ ალფიერა აინტერესებდა და სხვა არაფერი. იმდენად სავსე იყო ბედნიერებით, რომ გარესამყარო მისთვის სრულიად გაუცხოებული და შორეული აღმოჩნდა, არავითარ ინტერესს არ იჩენდა საქმის მიმართ.

 

8 8 8

_ აფორიაქებული მეჩვენებით.

_ ჰო, აფორიაქებული ვარ. ყოველთვის უსიამოვნოა მიაყენო ტკივილი ადამიანს, რომელსაც შენთვის ცუდი არაფერი გაუკეთებია, ყველაზე მგრძნობიარე წერტილში. პატივმოყვარეობა… თუმცა სწორედ ამის გაკეთებას ვაპირებ.

_ კი მაგრამ, რატომ?

ს…მ ოდნავ აუწია ხმას, როგორც ყოველთვის, როცა გაღიზიანებული იყო. მისი გაწელილი აქცენტი უფრო შესამჩნევი გახდა.

_ აქ საქმე პრინციპს ეხება, ჩემო ძვირფასო. მილიონების დახმარებით ცდილობენ მდუმარე შეთქმულება მოაწყონ ხელოვნების ყალბი ნიმუშის ირგვლივ, და თუ ჩვენ წესრიგს არ დავამყარებთ ამ სფეროში, ძალიან მალე აღარავის ააღელვებს განსხვავება ნამდვილ ტილოებსა და ნაყალბევს შორის, და ყველაზე ძვირფასი კოლექციებიც კი დაკარგავენ ღირებულებას… _ ამ სიტყვებით მან მოუთმენლად გაიშვირა ხელი ბელინის «ქაიროს პეიზაჟისკენ», რომელიც ბუხრის თავზე ეკიდა.

ახალგაზრდა ცოლი თითქოს შეცბა. მან თვალები დახარა, რომ თავისი უხერხულობა დაეფარა, ჩრდილმაც კი გადაურბინა სახეზე. მერე რბილად დაადო ხელისგული ქმარს ხელზე.

_ ნუ იქნებით ზედმეტად მკაცრი.

_ ხანდახან ეს საჭიროა.

 

8 8 8

დაახლოებით ერთი თვის შემდეგ, როცა ს…მ ფოლკენჰაიმერის ექსპერტთა ჯგუფის გამაოგნებლად უსუსური დასკვნა გამოაქვეყნა პრესაში ვან გოგის უცნობი ნახატის შესახებ, ამ თემის გარშემო კამათს საბოლოოდ დაესვა წერტილი. ს… კმაყოფილი დარჩა. შინ დაბრუნებულმა საკუთარ საფოსტო გზავნილებში ფოტო იპოვა, კონვერტზე ყოველგვარი კომენტარების გარეშე. გაოცებულმა შეათვალიერა სურათი: ძალიან ახალგაზრდა გოგონას სახის ყველაზე დასამახსოვრებელი შტრიხი უზარმაზარი ცხვირი იყო, მტაცებელი ფრინველის მოკაუჭებულ ნისკარტს რომ მოგაგონებდათ. მან ფოტოს ქაღალდების კალათაში გადაუძახა და ცოტა ხანში სრულებით მიავიწყდა.

მეორე დღეს იმავე ფოტოს ასლი მიიღო და მერე, მთელი კვირის განმავლობაში, ყოველ ჯერზე, როცა მდივანს მისთვის ფოსტა მოჰქონდა, ნახულობდა იმ გოგონას ახალ და ახალ ფოტოსურათს საშინლად მახინჯი კაუჭა ცხვირით.

ერთხელაც, როცა მორიგი კონვერტი გახსნა, შეამჩნია, რომ გზავნილს თან წერილი ჰქონდა დართული. საბეჭდ მანქანაზე აკრეფილი მოკლე ტექსტი იტყობინებოდა: «შედევრი თქვენი კოლექციიდან ყალბია». ს…მ მხრები აიჩეჩა. ვერ ხვდებოდა, რატომ უნდა ყოფილიყო მისთვის საინტერესო ეს სიმახინჯის განსახიერება და რა საერთო ჰქონდა მის კოლექციასთან. ის იყო, ფოტოსურათის გადაგდება დააპირა, რომ რაღაც ენიშნა: თვალები, ტუჩების მოხაზულობა, სახის ოვალი თითქოს ალფიერასას მიამსგავსა. სასაცილოდ მოეჩვენა ეს აზრი, რეალური მსგავსება ნამდვილად არ იყო, მხოლოდ რამდენიმე უმნიშვნელო შტრიხი და მეტი არაფერი. კონვერტს გულმოდგინებით დააჩერდა. წერილი იტალიიდან იყო გამოგზავნილი. გაახსენდა, რომ ცოლს სიცილიაში ოხრად ჰყავდა ბიძაშვილი გოგონები, რომელთაც მამამისი არჩენდა წლების განმავლობაში. ს…მ გადაწყვიტა, ამ თემაზე მეუღლეს დალაპარაკებოდა. მან ფოტო ჯიბეში ჩაიდო და მალე ისევ გადაავიწყდა.

საღამოს, ვახშამზე, მისი მშობლები მოიწვია სტუმრად, რადგან ისინი მეორე დღეს მიემგზავრებოდნენ. სწორედ ამ დროს გონებაში კვლავ ამოუტივტივდა ჯიბეში ჩადებული სურათი და ბუნდოვანმა მსგავსებამ ინტერესი გაუღვიძა. სურათი ამოიღო და ცოლს გაუწოდა.

_ შეხედეთ, ძვირფასო. ამ დილით ჩემს ფოსტაში ვიპოვე. ძნელი წარმოსადგენია ამაზე მახინჯი ცხვირის ფორმა. როგორ არ გაუმართლა მის პატრონს…

ალფიერას მკვდრისფერი დაედო სახეზე, ტუჩები აუთრთოლდა, თვალებზე ცრემლი გაუბრწყინდა. მან საწყალობელი მზერით მამას გახედა. შემწვარი თევზის მოზრდილ ნაჭერს «შეჭიდებულ» ჰერცოგს ფხა კინაღამ ყელში გაეჩხირა. ლოყები გამოებერა და სახე ჭარხალივით გაუწითლდა. თვალები გადმოეკარკლა, ხოლო ხშირი, საგულდაგულოდ შავად შეღებილი ულვაში, რომელიც რომელიღაც კარაბინერის სახეს უფრო მოუხდებოდა, ვიდრე სიცილიის მეფის ჭეშმარიტ შთამომავალს, აუთამაშდა, თითქოს იერიშისთვის ემზადებაო. მან რამდენიმე გაუგებარი ბგერა გამოსცა, ხელსაწმენდით გაქონილი ტუჩები მოიწმინდა და მოულოდნელად ისე მკვეთრად შეეცვალა სახე, რომ შემკრთალი ლაქია დიდი მოწიწებით დაიხარა მისკენ დახმარების აღმოსაჩენად.

ჰერცოგინია კი, რომელიც იმ წუთას კალასის პარიზის ოპერის თეატრში გამოსვლის თაობაზე მსჯელობდა, გაღებული პირით და მაღლა აღერებული ჩანგლით ადგილზე გაქვავდა. მისი საგანგებოდ შეპუდრული სახე, რომელზეც ხვეული ჟღალი თმა ჩამოშლოდა, თითქოს წაიშალა… სრულიად შემთხვევით, ყოველგვარი გაკვირვების გარეშე, ს…მ შეამჩნია, რომ საკუთარი სიდედრის ცხვირი ძალიან წააგავდა ფოტოსურათზე გამოსახული არსების «ნისკარტს»: მართალია, მთლად ისეთი გრძელი არ იყო, მაგრამ არც არაფერი აკლდა. მისი შემხედვარე, მან თავი ვერ შეიკავა და ოდნავ შემაძრწუნებელი მზერა სიდედრიდან ცოლზე გადაიტანა… მაგრამ არა, საბედნიეროდ, ამ დამატყვევებელ ნაკვთებს არაფერი ჰქონდა საერთო სიდედრის სახის უხეშ შტრიხებთან. ს…მ დანა და ჩანგალი თეფშზე დადო, მეუღლისკენ გადაიხარა და ალფიერას ხელზე შეეხო.

_ რა მოხდა, ძვირფასო?

_ კინაღამ დავიხრჩვი, აი, რა მოხდა, _ პათოსით წარმოთქვა ჰერცოგმა, _ თევზის ჭამის დროს განსაკუთრებულად ყურადღებით უნდა იყო ადამიანი. ძალიან ვწუხვარ, ჩემო გოგონი, რომ აღელვების საბაბი მოგეცი…

_ თქვენი მდგომარეობის და წარმომავლობის ადამიანს ასეთი რამ არ უნდა ეშლებოდეს, არ უნდა წამოეგოთ ანკესზე, უფრო მაღლა უნდა იდგეთ, _ სრულიად უადგილოდ განაცხადა ჰერცოგინიამ.

ს… ვერ მიხვდა, რას გულისხმობდა სიდედრი _ თევზის ფხას თუ იმას, რომ მისთვის ესოდენ მნიშვნელოვანი საუბარი, რომლის არსიც სრულიად გადაავიწყდა, გააწყვეტინეს.

_ თქვენი ბევრს შურს, ამიტომაც არ ღირს ყურადღება მიაქციოთ ჭორებს. მასში სიმართლის ერთი მარცვალიც არ მოიძებნება! _ სიძის მისამართით გააგრძელა ჰერცოგინიამ.

_ დედა, ძალიან გთხოვთ, _ თქვა ალფიერამ მიმქრალი ხმით.

ჰერცოგმა გაურკვეველი ხმების მთელი ისეთი სერია ამოუშვა პირიდან, ყველაზე წმინდა სისხლის ბულდოგსაც რომ შეშურდებოდა. მსახური და ორივე ლაქია მის გარშემო დარბოდნენ, თითქოს არც არაფერიაო, მაგრამ აშკარად ეტყობოდათ, რომ ცნობისმოყვარეობა კლავდათ.

ს…მ შეამჩნია, რომ არც ცოლი და არც მისი მშობლები არ უყურებდნენ ფოტოს. პირიქით, მთელი ძალისხმევით ცდილობდნენ, მზერა აერიდებინათ ხალიჩაზე მიგდებული სურათისთვის. ალფიერა ქანდაკებასავით უძრავად იჯდა. მან ხელსაწმენდი ისე მიაგდო მაგიდაზე, თითქოს ეს-ესაა, მაგიდიდან წამოხტებაო. იგი დამრგვალებული თვალებით დაჟინებით მისჩერებოდა ქმარს. ლამის მუდარა იკითხებოდა მის გამომეტყველებაში. როცა მამაკაცმა ცოლს ხელზე ხელი მოუჭირა, ქალი გულამოსკვნილი აქვითინდა. ს…მ ლაქიებს ანიშნა, მარტო დაგვტოვეთო, მერე წამოდგა, ცოლს მიუახლოვდა და მისკენ დაიხარა.

_ ძვირფასო, არ მესმის, ამ სასაცილო ფოტოსურათმა რატომ…

სიტყვა «სასაცილოს» გაგონებაზე ალფიერა ერთიანად დაიძაბა და ს…ს შემაძრწუნებელი სანახაობა დაუდგა თვალწინ: ცოლის ენით აუწერელი სილამაზის სახე ხაფანგში გამოჭერილი მხეცის გამოხედვას დაემსგავსა. როცა მან ცოლის მოფერება განიზრახა, ეს უკანასკნელი ფეხზე წამოიჭრა, ქმარს ხელი გამოსტაცა და გაიქცა.

_ სულაც არ არის გასაკვირი, რომ თქვენი მდგომარეობის ადამიანს მტრები ჰყავდეს, _ თქვა ჰერცოგმა, _ მე პირადად…

_ თქვენ ერთად ბედნიერები ხართ, მთავარი ეს არის, _ გააწყვეტინა ჰერცოგს ცოლმა.

_ ალფიერა ყოველთვის განსაკუთრებულად მგრძნობიარე იყო, _ თქვა სიმამრმა, _ ხვალ ყველაფერ ამისგან კვალიც არ დარჩება, აღარც ემახსოვრება მომხდარი.

_ უნდა აპატიოთ, ის ხომ ჯერ კიდევ ძალიან ახალგაზრდაა…

ს… მძიმედ წამოდგა, რომ ცოლს უკან მიჰყოლოდა. საძინებლის კარი ჩაკეტილი დახვდა. მას სლუკუნის ხმა ესმოდა ოთახის სიღრმიდან. როცა დააკაკუნა, ალფიერამ სლუკუნს უმატა. ქმრის ხვეწნა-მუდარა, კარი გაეღო, ამაო გამოდგა, იგი იძულებული გახდა, თავისი კაბინეტისთვის მიეშურა. მამაკაცს სავსებით გადაავიწყდა ფოტოსურათი და ვერაფრით მიმხვდარიყო, რას უნდა აეფორიაქებინა ასე ალფიერა. რაღაც გაურკვეველმა წუხილმა მაინც შეიპყრო _ ანგარიშმიუცემელმა შიშმა _ რის გამოც დაიბნა.

დაახლოებით თხუთმეტი წუთი გავიდა, რომ ტელეფონმა დარეკა. მდივანმა მოახსენა, რომ სენიორ ბარეტას მასთან საუბარი სურდა.

_ უთხარით, რომ არ ვარ.

_ ის დაჟინებით ითხოვს თქვენთან დალაპარაკებას. ამბობს, მნიშვნელოვანი ინფორმაცია მაქვს, საქმე რომელიღაც სურათს ეხებაო.

_ დამაკავშირეთ.

სადენის მეორე ბოლოში ბარეტა ერთობ გულთბილი ჩანდა, მაგრამ ს… კარგად გრძნობდა მის ინტონაციას, ეგრევე მოხვდა ყურში თანამოსაუბრის ხმის ირონიული, ღვარძლიანი ტემბრი.

_ რა გნებავთ ჩემგან?

_ მიიღეთ ფოტოსურათი, მეგობარო?

_ რომელი ფოტოსურათი?

_ თქვენი მეუღლის ფოტო, ეშმაკმა წაგიღოთ!.. ისე გამიჭირდა მისი მოპოვება… ოჯახმა თავის დროზე სიფრთხილის ყველა ზომა მიიღო. ისინი არავის აძლევდნენ უფლებას, ოპერაციამდე მისთვის ვინმეს სურათი გადაეღო. ის ფოტო, რომელიც მე გამოგიგზავნეთ, მონაზვნებმა დაამზადეს პალერმოს მონასტერში. ჯგუფური ფოტო იყო, მე კი მისი გადიდება ვითხოვე… მისი ცხვირი აბსოლუტურად შეცვალა ერთმა მილანელმა ქირურგმა, როცა გოგონა თექვსმეტი წლის იყო. ახლა ხომ ხედავთ, რომ ყალბი არა მარტო ჩემი ვან გოგია. ასეთივე ნაყალბევია თქვენი კოლექციის ერთ-ერთი უძვირფასესი, ფასდაუდებელი შედევრი. დამამტკიცებელი საბუთი თვალწინ გიდევთ.

ტელეფონში უხეში სიცილი გაისმა, შემდეგ _ შიშინი და ბარეტამ ყურმილი დაკიდა.

ს… სრულიად უძრავად იჯდა თავის სამუშაო მაგიდასთან. _ კარლიკ! ­ _ წამოიძახა მან. ეს იყო ძველი ჟარგონი, რომელიც პოპულარობით სარგებლობდა სმირნაში, შეურაცხმყოფელი ტერმინი, რომელსაც თურქი და სომეხი ვაჭრები იყენებდნენ იმათ დასახასიათებლად, ვისაც ადვილად ატყუებდნენ, თავიანთი მიამიტობით და მიმნდობლობით სარგებელს დასცინცლავდნენ და მერე მოისროდნენ ხოლმე საქმიდან.

კაბინეტში გამეფებული სიჩუმე ს…ს მძაფრი აქცენტით წამოსროლილმა სიტყვამ დაარღვია: კარლიკ! იგი ერთმა უღმერთო სიცილიელმა წყვილმა გააცურა და ამხელა სახელმწიფოში ერთი ადამიანი არ მოიძებნა ისეთი, ვისაც მისი მეგობარი ერქვა, რომ როგორმე დახმარებოდა მას ამ ტყუილის გახსნაში. ალბათ ზურგს უკან გამუდმებით დასცინოდნენ, უხაროდათ, ასე რომ გაება, ასე რომ გააპამპულეს. არადა, როგორი მზრუნველობით დაჰფოფინებდა თავს ამ ცოცხალ ნაყალბევს, თანაც ვინ? ადამიანი, რომელიც შეუდარებელი გემოვნებით გამოირჩეოდა და რომლისთვისაც შეუძლებელი იყო სიყალბის გამო კომპრომისზე წასვლა _ ყოველთვის და ყველგან, ყველასა და ყველაფერში.

«შედევრი თქვენი კოლექციიდან ყალბია» _ წერილის შინაარსი გაახსენდა. მოპირდაპირე კედელზე დაკიდებულ ველასკესის ტილოს გახედა. წამით გააღიზიანა კიდეც ნახატის მკრთალმა ყვითელმა და მუქმწვანე ტონებმა. ზურგი შეაქცია შედევრს, თითქოს გაქრა მისი თვალთახედვის არედან. იგრძნო, რომ ამწუთას მარტო დარჩა ამ საძულველ, მტრულ სამყაროში, რომელმაც სინამდვილეში არც მიიღო იგი, მასში მხოლოდ მეტიჩარას ხედავდა, რომელსაც საკმაოდ დიდხანს დასცინოდნენ, თანაც ყოველგვარი ცერემონიების გარეშე.

ალფიერა! ერთადერთი ადამიანი, რომელსაც ბოლომდე ენდობოდა, ყველაზე ძნელბედობის ჟამს ვისზე დარყდნობაც უყოყმანოდ შეეძლო… იგი ინსტრუმენტად გამოიყენეს ფლიდმა ადამიანებმა, გაიძვერებმა… ორი წელი მალავდა თავის ნამდვილ სახეს მისი ფერიასავით ნაზი ცოლი და ორი წლის განმავლობაში ერთხელაც არ უცდია, დუმილი დაერღვია… მცდელობაც კი არ ჰქონია აღიარების…

ს… შეეცადა, თავი ხელში აეყვანა, მოწოდების სიმაღლეზე დამდგარიყო ამ მძიმე წუთებში. დროა, დაივიწყოს წარსულის ყველა წყენა, ყველა მტკივნეული მოგონება, ერთხელ და სამუდამოდ გათავისუფლდეს მასში ჯერ კიდევ ღრმად ჩამჯდარი საცოდავი ფეხსაცმლის მწმენდავის აჩრდილისგან, რომელიც მოწყალებას ითხოვდა ქუჩებში, ვიტრინების ქვეშ ეძინა და რომლის ლანძღვაც და ჩაწიხლვაც ნებისმიერ გამვლელს ნებისმიერ დროს შეეძლო.

 

8 8 8

სუსტი ხმაური მოესმა და თვალები გაახილა. ზღურბლზე ალფიერა იდგა. ს… წამოდგა. მას კარგად ჰქონდა ათვისებული არისტოკრატიული მანერები, დიდებული ელიტური აღზრდა მიიღო თავის დროზე. მან მშვენივრად უწყოდა ადამიანური სისუსტეების შესახებ და ყოველთვის მზად იყო პატიებისთვის. ის წამოდგა და ქედმაღლური ირონიის ნიღაბი მოიშორა სახიდან. ამ ჟესტს კარგად ფლობდა. შეეცადა, მომთმენი, ელიტური ადამიანის როლი მოერგო, რომელიც ასე კარგად გამოსდიოდა აქამდე. მაგრამ როცა გაღიმება დააპირა, სახე დაეღრიჯა. უნდოდა აღუშფოთველი გამოჩენილიყო, მაგრამ ტუჩები აუკანკალდა.

_ რატომ ადრევე არ მითხარით?

_ ჩემმა მშობლებმა…

და გაოგნებულ ს…ს პირველს მოესმა თავისი შემზარავი, თითქმის ისტერიკული ხმა, რომელიც თითქოს ძალიან შორიდან ყვიროდა:

_ თქვენი მშობლები უსინდისო ადამიანები არიან!..

ალფიერა, რომელიც კარის სახელურს ჩაბღაუჭებოდა, გულამომჯდარი ტიროდა. ვერ გადაეწყვიტა, შემოსულიყო თუ არა კაბინეტში, მუდარით სავსე მზერით მისჩერებოდა ქმარს. ამ უკანასკნელს სურდა, მიახლოებოდა ცოლს, გადახვეოდა, აეხსნა ყველაფერი… მან იცოდა, რომ დიდსულოვნება უნდა გამოეჩინა, პატივმოყვარეობის წარმოჩენა ამწუთას, ამ უმწეო, აქვითინებულ არსებასთან სრულიად უადგილო იქნებოდა… და, რა თქმა უნდა, ყველაფერს აპატიებდა მეუღლეს, მაგრამ მის წინაშე ალფიერა არ იდგა: ეს სხვა ქალი იყო, უცხო, რომელსაც არც კი იცნობდა. ხედავდა, რომ ხელმარჯვე ფალსიფიკატორებმა ადვილად შეძლეს მისი მოტყუება და ნაყალბევი «შედევრი» შეაჩეჩეს ხელში. რაღაც ძალა დაჟინებით აიძულებდა ს…ს, ამ მომაჯადოებელ სახეზე დაჟინებული მზერით აღედგინა მახინჯი ცხვირი, რომელიც მტაცებელი ფრინველის მოკაუჭებულ ნისკარტს მოგაგონებდათ. თითქოს კლანჭებიც კი გაბრწყინდა ქალის თითებზე. გაოგნებული მამაკაცი სახეშეშლილი დახეტიალობდა ქალის სახეზე გამჭოლი მზერით, ყველა დეტალს ამოწმებდა, ყველა წვრილმანს ჩაჰკირკიტებდა, ყველა ნაკვალევს, რომ შარლატანთა სიყალბე გამოეაშკარავებინა. რაღაც ულმობლად, უმოწყალოდ შეირხა გულში…

ალფიერამ სახეზე ხელები აიფარა.

_ ო, თუ ღმერთი გწამთ, ნუ მიყურებთ ასე…

_ დამშვიდდით. თქვენ აუცილებლად უნდა გაიგოთ, რომ შექმნილ სიტუაციაში… მე სხვანაირად არ შემიძლია.

 

8 8 8

ს…მ მაშინვე ვერ შეძლო განქორწინების მიღება. მიზეზმა, რის გამოც ის ცოლს ეყრებოდა და რომელსაც ეყრდნობოდა, პრესაში ნამდვილი სენსაცია მოახდინა _ სიყალბე და ყალბი დოკუმენტის გამოყენება _ ასეთი სარჩელი შეიტანა სასამართლოში კოლექციონერმა. ყოველივე ამან გააოგნა სასამართლო, ამიტომ პირველ ინსტანციაში მას უარი უთხრეს საქმის განხილვაზე. მხოლოდ მას შემდეგ, როცა საიდუმლო შეთანხმება მოახერხა ალფიერას ოჯახთან, მაგრამ ზუსტად რომელ რიცხვში, ვერავინ დაადგინა, შეძლეს მისი მოთხოვნის დაკმაყოფილება გაყალბებასთან დაკავშირებით.

ახლა ს… ცხოვრობს განმარტოებულად და მთელ დროს უთმობს მხოლოდ თავის კოლექციას, რომელიც გამუდმებით იზრდება. მან სულ ახლახან, ბაზელის აუქციონზე, რაფაელის «ცისფერი მადონა» შეიძინა…

მე, პრინცესა!

244

ჯინ სესონის წიგნი «პრინცესას ქალიშვილები» რეალურ ისტორიაზეა დაფუძნებული. ნაწარმოები დაწერილია პირველ პირში _ საუდის არაბეთის პრინცესა სულთანა თავისი ორი ქალიშვილის ამბავს მოგვითხრობს. მიუხედავად ამისა, წიგნი არ არის ისტორიული, მასში მხოლოდ ზოგადაა გადმოცემული პრინცესასა და მისი ოჯახის ყველასათვის გასაიდუმლოებული ცხოვრება… როცა ამ ნაწარმოების თარგმნა დავიწყე, რატომღაც, სურვილი დამებადა, სათაური შემეცვალა. გავკადნიერდი და ასედაც მოვიქეცი. ვფიქრობ, როცა ჩემი მკითხველი ამ თარგმანს წაიკითხავს, მიხვდება, რომ არაფერი დამიშავებია :) რატომღაც, ახალი სათაური უფრო წარმოაჩენს პრინცესა სულთანას მებრძოლ სულს და კეთილ გულს :)

 სვეტა კვარაცხელია

 

სადღაც მაქვს წაკითხული, რომ ბასრ კალამს ნებისმიერი მეფის გულისწყრომის გამოწვევა შეუძლია. ვდგავარ ჩემი ბიძის, საუდის არაბეთის მეფის, ფაჰდი იბნ აბდულა აზიზის სურათის წინ, ვუცქერ მას და შემიძლია დავიფიცო, რომ მცირე სურვილიც არასდროს მქონია, მისთვის ტკივილი მიმეყენებინა. მას ყოველთვის უდიდეს პატივს ვცემდი და უზომოდ მიყვარდა. თითი დავადე მის პორტრეტს და სახეზე სათუთად შემოვატარე. ვცდილობდი მეხსიერებაში აღმედგინა ჩემთვის ბავშვობიდან ესოდენ ძვირფასი სახე. ამ სურათს არაფერი ჰქონდა საერთო იმ ახალგაზრდა ადამიანთან, რომელსაც მე ვიცნობდი. პორტრეტიდან სულ სხვა პიროვნება მიყურებდა. ნათლად მახსოვს ის დღე, როცა იგი მეფედ კურთხევისთვის ემზადებოდა. მაღალი, მხარბეჭიანი, გადაბმული წარბებით და მკაცრად გამოკვეთილი ნიკაპით _ აი, როგორი დამამახსოვრდა! ახლაც თვალწინ მიდგას, როგორ გაშალა თავისი ვეება ხელისგული, რომელზეც ტკბილი ფინიკი ედო და ღიმილით გაუწოდა იქვე მდგარ შეშინებულ ბავშვს… ის ბავშვი მე გახლდით. ფაჰდი, მამამისივით, მკვრივი აგებულების იყო და ჩემში ბედუინების ბელადის ასოციაციას უფრო იწვევდა, ვიდრე სახელმწიფო მოღვაწისას. გამოვართვი ფინიკი და შეცბუნებული დედას ავეკარი. მას სიცილი აუტყდა…

გადიოდა წლები და ეს მხიარული ადამიანი, უკვე მეფე, თანდათან მკაცრი და პირქუში ხდებოდა. ვხვდებოდი, რომ სახელმწიფოს მართვამ მძიმე და საპასუხისმგებლო მოვალეობა დააკისრა, რამაც დაღი დაასვა მის ცხოვრებას.

ჩვენი ტრადიციების თანახმად, როგორც კი ბავშვობის ასაკს გავცდი, ჩადრი ჩამომაფარეს და მას მერე მეფეს ჩემი სახე არასდროს უნახავს. ახლა იგი უკვე ძალიანაა მობერებული.

მიუხედავად იმისა, რომ ამხელა სახელმწიფოს ერთპიროვნული მმართველია და, თანაც, ძალიან მდიდარი, მისი მდგომარეობა სულაც არ არის შესაშური, რადგან საუდის არაბეთი ის ქვეყანაა, სადაც ძველმოდურობისა და თანამედროვეობის დაუსრულებელი ბრძოლა მიმდინარეობს.

ყველაზე რთული ჩვენს ქვეყანაში ლამის ყველასგან დავიწყებული «ფრაქციის» მდგომარეობაა _ ეს არის ქალთა «ფრაქცია» და მათი უფლებები. აქ ქალი ცალკე დაჯგუფებად მოიაზრება, რომელთა სურვილები და მოთხოვნები მკვეთრად განსხვავდება ჩვენი ყოველდღიურობის განმკარგავი ადამიანების _ მამაკაცების სურვილებისა და მოთხოვნებისგან.

მიუხედავად ამისა, როგორ უცნაურადაც უნდა მოგეჩვენოთ, მე, ქალს, რომელმაც უამრავი იმედგაცრუება გადავიტანე ცხოვრებაში, მეფის მიმართ წყენა არ დამრჩენია. იმისთვის, რომ ამ მკაცრი წესების წინააღმდეგ წახვიდე, ჯერ საკუთარი მეუღლის, ძმების, მამის მხარდაჭერა უნდა მოიპოვო. ჩვენი სარწმუნოება ვალდებულს ხდის მამაკაცებს, ქალები მორჩილებაში ჰყავდეთ. და საუდის არაბეთის მამაკაცთა უმრავლესობა კმაყოფილია ამ მდგომარეობით. ისინი მიიჩნევენ, რომ ქალის ჩივილის ყურადღების მიღმა დატოვება უფრო ადვილია, ვიდრე მეფის წინააღმდეგ ამხედრება.

მიუხედავად სიძნელეებისა, საუდის არაბეთის მოქალაქეთა უდიდესი ნაწილი მეფე ფაჰდის მომხრედ რჩება. მოსახლეობის უმეტესობა მას გულმოწყალე და კეთილ მმართველად მიიჩნევს.

და უნდა აღვნიშნო ერთიც, რაც ყველაზე კარგად იციან ჩვენი ოჯახის ქალებმა _ ჩვენს მეფეებს ძალიან უყვართ თავიანთი ცოლები და ეს ფაქტი ბევრ რამეზე მეტყველებს.

მეფე ფაჰდი ბევრად მსუბუქი ფორმით მართავს ქვეყანას, ვიდრე ამას მისი მამა და სამი ძმა აკეთებდა, მაგრამ არ ჩამითვალოთ ისე, რომ ეს წიგნი, რომელიც ყველასგან მალულად გამოიცა, სილის გაწნაა ადამიანისადმი, რომელიც ჩემს ქვეყანას მართავს.

ეს ერთადერთია, რასაც ვნანობ! მისი გულისტკენა არ მინდოდა!

მე, საუდის არაბეთის პრინცესა სულთანა, ვაცხადებ, რომ მტკიცედ გადავწყვიტე, დამერღვია საუკუნოვანი ტრადიციები და დღის სინათლეზე გამომეტანა ჩვენი ოჯახის საიდუმლოებანი, ყოველგვარი ბოროტი განზრახვის გარეშე. ახლა პირველად დავფიქრდი იმაზე, ცხელ გულზე ხომ არ მივიღე ეს გადაწყვეტილება, იქნებ ჯობდა, გონების კარნახს დავმორჩილებოდი? შესაძლებელია, საკუთარ სიამაყეს უფრო მეტად გავუწიე ანგარიში, ვიდრე სხვის გრძნობებს.

თუმცა, ძალიან ხშირად მიჩნდებოდა მრისხანე პროტესტი ჩემი ოჯახის მამაკაცების, საუდის არაბეთის მმართველების მიმართ, რომლებიც უმოწყალოდ თელავდნენ ქალთა უფლებებს იმ ქვეყანაში, რომელსაც მართავდნენ…. და როცა ასეთი კადრების აღდგენას ვცდილობ მეხსიერებაში, მინდა სინდისი დავიმშვიდო, რომ სულაც არ მოვქცეულვარ ცუდად, როცა ამ წიგნის დაწერის იდეა მომივიდა.

 

თავი 1. ჩადრის გარეშე

 

ახლა 1992 წლის ოქტომბერია და მე, სულთანა ალ-საუდი, პრინცესა, ვისი ცხოვრებაცაა აღწერილი ამ წიგნში, თვალს ვადევნებ დღეების ცვალებადობას კალენდრის მიხედვით. და ამას ვაკეთებ არეული გრძნობით _ ხან თავშეკავებული გულგრილობით, ხანაც შეუკავებელი აღგზნებულობით. წიგნი, რომელმაც სააშკარაოზე გამოიტანა ჩადრის ქვეშ მიმალული ქალის ცხოვრება, გამოვიდა სექტემბრის თვეში, ამერიკის შეერთებულ შტატებში. მისი გამოქვეყნების დღიდან თავს ყველაზე დაუცველად და უწონო მდგომარეობაში ვგრძნობ, თითქოს საყრდენი გამომეცალა, რადგან წამითაც არ მეპარება ეჭვი, რომ ვერც ერთი ნაბიჯი _ დიდი თუ პატარა, კარგი თუ ცუდი, უკვალოდ ვერ ჩაივლის.

სუნთქვაშეკრული ყოველდღე ველოდებოდი იმ წუთს, როცა ალ-საუდების ოჯახში ერთ მშვენიერ დღეს ყველაფერი გამოაშკარავდებოდა. ინტუიცია მკარნახობდა, რომ ჩემი ანონიმურობა ბოლომდე ვერ იქნებოდა დაცული.

სწორედ ამ ფიქრებში ვიყავი ბიძაჩემის პორტრეტთან მდგარი, რომ დარბაზში ჩემი ქმარი შემოიჭრა. კარიმი გაცხარებული ჩანდა. მან ხმამაღლა გამომიცხადა, რომ ჩემი ძმა ალი ევროპიდან დაბრუნდა და მამა სასწრაფოდ იწვევს სასახლეში ოჯახურ საბჭოს. გაფითრებულ კარიმს წითელი ლაქები გასჩენოდა სახეზე, ხოლო შავი თვალები ისე უელავდა, ცოფიან ძაღლს დამსგავსებოდა.

საშინელმა აზრმა გამიელვა გონებაში! ვაითუ, ჩემს ქმარს წიგნის შესახებ უამბო ვინმემ!

უეცრად თავი მიწისქვეშა სატუსაღოში წარმოვიდგინე. თითქოს ვხედავდი, როგორ ჩამომაშორებდნენ საკუთარ შვილებს და ჯურღმულში გამომაწყვდევდნენ… და წამიერად ავღელდი, მაგრამ ძალა მოვიკრიბე და რაც შეიძლებოდა, მშვიდი ხმით ვკითხე.

_ რატომ, რა მოხდა? _ შევატყვე, რომ ეს ხმა ჩემსას სრულებით არ ჰგავდა.

კარიმმა მხრები აიჩეჩა.

_ ვინ იცის… _ გაღიზიანებულს ცხვირის ნესტოები დაებერა, _ ვუთხარი მამაშენს, ხვალ ციურიხში მნიშვნელოვან შეხვედრაზე მივფრინავ და რომ დავბრუნდები, მერე გინახულებთ-მეთქი, მაგრამ ის შეუვალი იყო და მიბრძანა, გეგმები შემეცვალა. საღამოს უნდა ვეწვიოთ სასახლეში.

განრისხებული კარიმი თავის კაბინეტში შევარდა და იყვირა.

_ ამის გამო სამი შეხვედრა უნდა გადავდო!

სისუსტისგან მუხლებმოკვეთილი ტახტზე შვებით მივესვენე, რადგან მივხვდი, რომ ჩემი ვარაუდი არ გამართლდა. კარიმის რისხვას ჩემთან კავშირი არ ჰქონდა! იმედი გამიჩნდა. როგორც ჩანს, წიგნის გამო არ უნდა ყოფილიყო ატეხილი ეს აურზაური, თუმცა ბოლომდე მაინც არ ვიყავი დარწმუნებული. საფრთხის საშიშროება ჯერ კიდევ არსებობდა.

8 8 8

ვცდილობდი, მხიარული სახე მიმეღო, თუმცა სულაც არ მეხალისებოდა. მე და ჩემმა ქმარმა ღიმილიანი ბაასით ჩავიარეთ სქელი სპარსული ხალიჩებით მოფენილი ფართო ვესტიბიული და მამაჩემის ახალაშენებული სასახლის ყველაზე დიდ სასტუმრო დარბაზში შევედით. თვითონ ჯერ კიდევ არ ჩანდა, მაგრამ მივხვდი, რომ მე და კარიმი ოჯახის წევრებიდან ბოლო ვიყავით, ვინც მოვედით. მამის სახლში დედაჩემის დანარჩენი ათი შვილიც იყო მოწვეული, თუმცა _ მეუღლეების გარეშე. ვიცოდი, რომ ჩემი სამი და ერ-რიადში ჯიდადან ჩამოფრინდა, ორი _ ეტ-ტაიფიდან. ირგვლივ რომ მიმოვიხედე, კარიმი ერთადერთი ადამიანი აღმოჩნდა, რომელიც ჩვენს დედმამიშვილს არ წარმოადგენდა. მამაჩემის უფროსი ცოლი და მისი შვილებიც არსად ჩანდნენ. მივხვდი, რომ დროებით ისინიც «განზე გაწიეს».

სასწრაფო შეკრებამ კიდევ ერთხელ მაიძულა, ჩემზე დაწერილი წიგნი გამხსენებოდა და შიშისგან გული მომეწურა. მე და ჩემი და სარა თვალებით ველაპარაკებოდით ერთმანეთს. ის ერთადერთი იყო, ვინც წიგნის ამბავი იცოდა. ორივეს ერთნაირად შემაშფოთებელი მზერა გვქონდა, ჩვენი შიშნარევი აზრები ემთხვეოდა ერთმანეთს. ყველა და თბილად მომესალმა, რასაც ვერ ვიტყვი ალიზე, ერთადერთ ძმაზე, თუმცა, შეუმჩნეველი არ დამრჩენია ჩემკენ მომართული მისი მზაკვრული მზერა.

ჩვენი დარბაზში შესვლა და მამის გამოჩენა ერთი იყო. მისი ათივე ქალიშვილი ფეხზე წამოდგა და პატივისცემით მიესალმა ადამიანს, რომელმაც უსიყვარულოდ გააჩინა ისინი.

მამა რამდენიმე თვის უნახავი მყავდა და რატომღაც, არამარტო დაღლილი, მობერებულიც მეჩვენა. როცა მისკენ საკოცნელად დავიხარე, სასწრაფოდ გვერდზე გაწია თავი, მისალმებაზეც არ მიპასუხა. სწორედ მაშინ მივხვდი, რომ ტყუილად მეგონა, თითქოს ალ-საუდში მდიდრები მხოლოდ ქონების დაგროვებით არიან დაკავებულნი. როგორც ჩანს, მათ წიგნებიც აინტერესებთ. ამის გაფიქრებაზე  უარესად ავღელდი.

მამამ მკაცრი ტონით გვიბრძანა, დავმსხდარიყავით და გამოაცხადა, რომ ჩვენთვის უსიამოვნო ამბავი უნდა ეცნობებინა.

ალის მზერა ვიგრძენი და შევხედე. შევნიშნე, როგორი ულმობელი გახდომოდა გამოხედვა. იგი თვალს არ მაშორებდა. დარწმუნებული ვიყავი, რომ დღევანდელი თავშეყრის მიზეზი სწორედ მის მიერ მოტანილი რაღაც თავზარდამცემი ამბავი უნდა ყოფილიყო.

მამამ თავისი განუყრელი შავი საქაღალდე გადაშალა და იქიდან ამოიღო წიგნი, რომლის წაკითხვა არც ერთ ჩვენთაგანს არ შეეძლო, რადგან უცხო ენაზე გახლდათ დაწერილი. გონებაში ყველაფერი მერეოდა. ვიფიქრე, ალბათ შევცდი და სულ ტყუილად ვინერვიულე ამდენი-მეთქი. ვერც კი წარმოვიდგინე, ამ უცხო წიგნს რა საერთო უნდა ჰქონოდა ჩემთან.

მამას არც უცდია ხმაში გარეული მრისხანების დაფარვა. მან ცივი ხმით გამოაცხადა, რომ ეს წიგნი ალიმ გერმანიაში შეიძინა და რომ მასში ერთი პრინცესას ამბავია მოთხრობილი. სულელი, უტვინო ქალის ისტორია, რომელმაც არც კი იცის, რა ვალდებულებებს აკისრებს მას ის პრივილეგიები, რასაც მისი სტატუსი ითვალისწინებს.

მამამ წიგნით ხელში გაიარ-გამოიარა ოთახში. თვალში მომხვდა ყდის სურათი. მასზე გამოსახული იყო მუსულმანი ქალი, რომელსაც სახე ჩადრით ჰქონდა დაფარული. იგი თურქული მინარეთის ფონზე იდგა. კიდევ ერთხელ, იმედიანმა აზრმა გამიელვა. ვიფიქრე, ეს წიგნი ალბათ რომელიღაც ბებერმა პრინცესამ დაწერა, რომელიც ერთ დროს თურქეთიდან ან ეგვიპტიდან განდევნეს სამეფო კარისთვის მიუღებელი საქციელის გამო-მეთქი, თუმცა, გუმანმა მიგრძნო, რომ ასე არ იქნებოდა. ასეთი პრინცესას ცხოვრებაზე დაწერილი წიგნი ჩვენს ქვეყანაში მსგავს ინტერესს ვერ გამოიწვევდა.

როცა მამა მომიახლოვდა, შევძელი წიგნის სათაურის გერმანულად წაკითხვა: «მე, პრინცესა ალ-საუდის სასახლიდან» და დავიზაფრე!

ეს ჩემი ისტორია იყო!

მას შემდეგ, რაც წიგნი მსხვილმა ამერიკულმა გამომცემლობამ, «უილიამ მოროუმ» გამოსცა, ავტორთან შეხება არ მქონია. ამიტომაც წარმოდგენა არ მქონდა, თუ ასეთ თავბრუდამხვევ წარმატებას მიაღწევდა და მისი დაბეჭდვის სურვილს ევროპის სახელმწიფოებიც გამოთქვამდნენ, თან ასე სწრაფად. მისი გამოსვლიდან მხოლოდ ერთი თვე იყო გასული.

თავდაპირველად აღტაცების ტალღამ დამიარა. გამიხარდა, ასეთი ინტერესი რომ გამოიწვია ჩემმა მონათხრობმა, თუმცა აღტაცება სწრაფად შემეცვალა სასოწარკვეთილი გამომეტყველებით. ვიგრძენი, როგორ ამასხა სისხლმა სახეზე. სმენადახშულს ძლივს მესმოდა მამის ხმა. ის ჰყვებოდა, როგორ დაინახა ალიმ ფრანკფურტის აეროპორტში წიგნი, რამაც ფრიად დააინტერესა და იყიდა. შემდეგ კი, ძალისხმევა არ დაიშურა მის სათარგმნად და სამშობლოში ჩამოიტანა სრულიად მარტივი მიზეზის გამო _ ნაწარმოების სათაურში ჩვენი ოჯახის გვარი ფიგურირებდა.

_ თავიდან ალიმ იფიქრა, რომ ალ-საუდის საგვარეულოს რომელიღაც უკმაყოფილო პრინცესამ თავისი პირადი ცხოვრების სკანდალურ საიდუმლოებას ახადა ფარდა, მაგრამ წაიკითხა თუ არა იგი, მონათხრობში საკუთარი თავიც ამოიცნო. თავზარდაცემულმა გეგმები მაშინვე შეცვალა, შვებულება შეწყვიტა და სასწრაფოდ დაბრუნდა ერ-რიადში.

როგორც ჩანს, სპეციალურად ამ შეკრებისთვის, მამამ თარგმანის ასლები დაამზადებინა. ხელის მსუბუქი გაქნევით მან ალის რაღაც ანიშნა. იმანაც, მის გვერდით დახვავებული თაბახების მოზრდილ დასტას დაავლო ხელი და ყოველ ჩვენგანს საკმაოდ სქელ-სქელი დასტა ჩამოურიგა, რომელიც რეზინით იყო შეკრული.

შეცბუნებულმა კარიმმა იდაყვი გამკრა, წარბები ასწია და თვალით ალიზე მიმანიშნა.

რაც შემეძლო, მაქსიმალურად ვცდილობდი, ისეთი სახე მიმეღო, თითქოს ეს ყველაფერი მე სულაც არ მეხებოდა, ძალზე მიამიტური მზერით ვიდექი. როდესაც მამამ წიგნი გამომიწოდა, მხრები ავიჩეჩე, ვითომ არაფერი, არადა, იმ წუთას სისხლი მქონდა ძარღვებში გაყინული. შემდეგ რაღაც თქვა, მაგრამ არაფერი მესმოდა. მოულოდნელად მისი ზარივით ხმა გაისმა, მან ჩემი სახელი წარმოთქვა.

_ სულთანა!

ვიგრძენი, როგორ შემიტოკდა სხეული. მამა ისეთი სისწრაფით ისროდა სიტყვებს, თითქოს ტყვიამფრქვევიდან ჰილზები ცვიოდა.

_ სულთანა, შენ არ გახსოვს შენი დის სარას დაქორწინება და განქორწინება? ან შენი მეგობრების ბავშვობის დროინდელი ქმედებები? დედაშენის გარდაცვალება? ეგვიპტეში მოგზაურობა? კარიმზე გათხოვება? შენი ვაჟის დაბადება? სულთანა!

სუნთქვა შემეკრა. მამაჩემი კი უმოწყალოდ განაგრძობდა ჩემს დადანაშაულებას.

_ სულთანა, თუკი მეხსიერებასთან დაკავშირებით პრობლემები გაქვს და ვერ იხსენებ ამ მოვლენებს, გირჩევ, ეს წიგნი წაიკითხო!

მამამ წიგნი ფეხებთან მომიგდო. ადგილიდან ვერ ვიძროდი, ძალა აღარ შემრჩა ამისთვის. უხმოდ მივჩერებოდი იატაკზე დაგდებულ «პრინცესას». მამამ მიბრძანა.

_ აიღე, სულთანა!

ჩემ მაგივრად წიგნს კარიმმა დასტაცა ხელი და ყდას თვალებგაფართოებული დააშტერდა. მერე ჰაერი ღრმად შეისუნთქა და მომიტრიალდა.

_ სულთანა, რა არის ეს?

მთელი ჩემი არსება შიშმა მოიცვა, გულმა კი ძგერა შეწყვიტა. დაძაბული ვიჯექი და გაქვავებული ველოდებოდი, კვლავ როდის ამუშავდებოდა გული. ამასობაში კარიმმა კონტროლი დაკარგა, წიგნი შორს მოისროლა, განრისხებული ჩემკენ შემობრუნდა, მხრებში ჩამავლო ხელი და ძლიერად შემაჯანჯღარა.

როგორც იქნა, მკერდში ნაცნობი შერხევა ვიგრძენი, მაგრამ კარიმის მარწუხებივით ძლიერი თითები ისე მიჭერდა, კისრის ძარღვებმა ტკაცანი გაიღო.

კვლავ მამაჩემის მრისხანე ხმა გაისმა.

_ სულთანა! გაეცი ქმარს პასუხი!

ბავშვობის წლები გამახსენდა, როცა მამა მტუქსავდა ხოლმე. ახლაც თითქოს იმ ასაკში ვიყავი, თითქოს რაღაც გავაფუჭე და მშობელი ამისთვის სასტიკად მსჯიდა. მაშინ დედა მყავდა მფარველად, ის მიცავდა ხოლმე, მაგრამ ახლა, ამწუთას ვინ დამიცავდა?

რაღაც ბურთივით მომაწვა ყელში. მივხვდი, ცოტაც და ავტირდებოდი. შეძლებისდაგვარად ვებრძოდი საკუთარ თავს, ცრემლი არ წამსკდომოდა.

წარსულში ბევრჯერ მითქვამს ჩემი თავისთვის, რომ თავისუფლების მოპოვებას დიდი სიმამაცე სჭირდება და ეს სიმამაცე ყოველთვის სწორედ მაშინ მღალატობდა, როცა ის ყველაზე ძალიან მჭირდებოდა. როცა ეს წიგნი იწერებოდა, ვიცოდი, თუკი მას ჩემი ოჯახის წევრები შემთხვევით წაიკითხავდნენ, საიდუმლოს ეგრევე აეხდებოდა ფარდა. მე კი, სულელს, მიამიტურად მჯეროდა, რომ მსგავსი არაფერი მოხდებოდა, არაფერი დამემუქრებოდა, რადგან ჩვენს ოჯახში წიგნებს მხოლოდ სარა კითხულობდა და სხვა არავინ. უფრო მეტის იმედიც მქონდა: ამ წიგნზე ოდესმე თუ მაინც ჩამოვარდებოდა საუბარი, მე ვერც კი მომიაზრებდნენ, თუკი ჩემი ბავშვობის რომელიმე ეპიზოდი არ გამცემდა. არადა, ასეთი ეპიზოდები მრავლად იყო ნაწარმოებში. ბოლოს კი რა გამოვიდა? წიგნი, რომელიც ჩემი ქვეყნის ქალების უუფლებობაზე იყო დაწერილი, მაინცდამაინც ჩემს ძმას ჩაუვარდა ხელში. მან კი, ამ დემონმა, ჩემი ნალოლიავები ანონიმურობა მყისვე სააშკარაოზე გამოიტანა.

ფრთხილი მზერა მოვავლე იქ მყოფთ. თითოეული მათგანის თვალებში მხოლოდ გაკვირვება და მრისხანება იკითხებოდა.

რა უსამართლობაა.! სულ რაღაც ერთი თვე გავიდა ამ ისტორიის დაწერიდან და უკვე გამშიფრეს!

უკანასკნელი ძალები მოვიკრიბე, ხელისგული თაბახებს დავადე და ყრუ ხმით ამოვთქვი ასეთი სიტუაციისთვის ყველაზე უცოდველი სიტყვები.

_ ეს ალბათ ალაჰის ნება იყო! ალბათ მას სურდა, ეს წიგნი დაწერილიყო!

ალიმ ბოროტად ჩაიცინა.

_ ალაჰის! ჰმ! როგორ არა! ალაჰს კი არა, ეშმაკს სურდა! აი ვის! და არა ალაჰს! _ შემდეგ მამისკენ შეტრიალდა და სრულიად სერიოზულად განუცხადა, _ სულთანაში სატანა მისი დაბადების დღიდანაა ჩასახლებული. სწორედ ეშმაკს სჭირდებოდა ეს წიგნი!

ჩემმა დებმა სულმოუთქმელად იწყეს თაბახების კითხვა და გადაფურცვლა, რათა დროზე გაეგოთ, რა ოჯახური საიდუმლოებები იყო მასში მოთხრობილი.

თანადგომა მხოლოდ სარამ გამომიცხადა. ის უხმოდ წამოდგა, ზურგს უკან დამიდგა და ხელები მხარზე დამაწყო. ამ მსუბუქმა შეხებამ საოცრად დამამშვიდა.

ამასობაში კარიმს განრისხების პირველმა შემოტევამ გადაუარა და შეეცადა, თავი ხელში აეყვანა. დავინახე, თვითონაც როგორ გამალებით დაიწყო წიგნის კითხვა. ცალი თვალით დავხედე მის მუხლებზე დადებულ ნაწერს. ის სწორედ იმ თავს კითხულობდა, რომელშიც აღწერილი იყო ჩვენი პირველი შეხვედრის ამბავი, რასაც დაქორწინება მალევე მოჰყვა.

მამა ისევ ყვიროდა. ყვიროდა ჩემი ძმაც. ალი ღალატში მდებდა ბრალს.

ღალატი? რა ბოდვაა! როგორ შეიძლება, ღალატში დამადანაშაულონ, როცა მე მიყვარს ალაჰი, ჩემი ქვეყანა და ჩემი მეფე! ამის მოთმენა შეუძლებელი იყო, ამიტომაც პროტესტი მეც ყვირილით გამოვხატე.

_ არა! მე მოღალატე არ ვარ! მხოლოდ ტვინგაყინულ ადამიანთა ბჭობას შეუძლია ასეთი ბრალდების წაყენება!

როგორც კი ეს სიტყვები წარმოვთქვი, ეგრევე მომეშვა. ვიგრძენი _ რაც უფრო მემატებოდა რისხვა, მით უფრო მცირდებოდა ჩემი შიში.

მე ხომ ვიცი, რა მდგომარეობაშიც იმყოფებიან ჩემს ქვეყანაში ქალები. კაცები ცხოვრობენ მათ გვერდით მშვიდად მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ თვითონ არიან ურთიერთობის განმკარგავნი. სიმშვიდე მხოლოდ იმ ოჯახშია, სადაც ქალი ქმრის მონა-მორჩილია. მაგრამ ასე იყო წარსულში, დღეს სხვა დროა. საუდის არაბეთის ქალებმა დაიწყეს უმაღლესი განათლების მიღება, ეს კი იმას ნიშნავს, რომ მათ შეუძლიათ ბრძოლა თავიანთი უფლებების მოსაპოვებლად.

მე არ ვთმობდი. მათ ყოველ ბრალდებაზე საპასუხო რეაქცია მქონდა. სიტყვა არ შევარჩინე მამას და ძმას. ცხარე პოლემიკა გაჩაღდა. შიში სრულიად გამიქრა. ამწუთას სურვილიც აღარ შემრჩა, რამე დამემალა.

დიახ, სწორედ მე მივმართე ამ წიგნის ავტორს, დაეწერა ჩემი ცხოვრების ისტორია. როცა მას ჩემს ამბავს ვუყვებოდი, ყველა ის ქალი მედგა თვალწინ, ვინც ჩემი ქვეყნის უაზრო ტრადიციებს შეეწირა. აი, მაგალითად, ჩემი მეგობარი ნადი, რომელიც დაახრჩვეს. მაშინ მოზარდი ვიყავი. მახსოვს, რელიგიური ხელისუფლების წარმომადგენლებმა გამოიჭირეს ჩემი საყვარელი ნადი და კიდევ ერთი გოგო ვაფუ მამაკაცების კომპანიაში, რომელთანაც ნათესაობა არ აკავშირებდათ. არც მათი საქმროები იყვნენ ისინი. ასეთი საქციელისთვის ორივეს პასუხი უნდა ეგო კანონის წინაშე. გოგონებს სასწრაფოდ შეუმოწმეს საქალწულე აპკი, მაგრამ ისინი ქალწულები აღმოჩნდნენ. ამის გამო ოფიციალურად მათი დასჯა ვერ მოხერხდა. სამაგიეროდ, ოჯახმა გააკეთა ეს საქმე. ვაფუ მასზე ბევრად უფროს ადამიანს ძალით მიათხოვეს, ნადი კი წყალში დაახრჩვეს. ასეთი სასტიკი განაჩენი გოგონას ღვიძლმა მამამ გამოუტანა, რადგან, მისი თქმით, უმცროსმა ქალიშვილმა ოჯახის ღირსება და პატიოსნება შელახა. ყველაზე საშინელება კი ის იყო, რომ ნადის სიკდილით მათი ოჯახის ღირსების და პატიოსნების აღდგენა ნამდვილად არ მომხდარა.

შემდეგ უბედური სამირა გამახსენდა, ჩემი დის, ტაჰანის მეგობარი. მას მშობლები ავტოკატასტროფაში დაეღუპა. მშობლების სიკვდილის შემდეგ ოფიციალურად ბიძა გახდა მისი აპეკუნი, რომელიც სასტიკად ექცეოდა ძმისშვილს. შეშინებული გოგონა ადგა და შეყვარებულთან ერთად აშშ-ში გაიქცა. ბიძამისმა მოტყუებით მაინც შეძლო მისი უკან ჩამოყვანა, შემდეგ კი სრულიად უცხო ადამიანზე გაათხოვა. სამირას უბედურება ამით არ დამთავრებულა. როცა აღმოჩნდა, რომ გოგონას ქალწულობა უკვე დაკარგული ჰქონდა, იგი «ქალთა ოთახში» ჩაკეტეს და დღემდე იქ ჰყავთ გამომწყვდეული.

ჩემი მეგობრების მძიმე ხვედრის გახსენებამ გამბედაობა შემმატა. ასეა, ვისაც თავისუფლება სურს, თავიც უნდა გადადოს მის მოსაპოვებლად. ყველაზე ცუდი უკვე მოხდა. მე გამშიფრეს. ამაზე უარესი რა უნდა მოხდეს?

გადამწყვეტი მომენტი დადგა. როგორც კი ვიგრძენი, რომ ძალა მომემატა, შემოვბრუნდი და ჩემი მოწინააღმდეგეების პირისპირ დავდექი. ჩემში მეომარი ბაბუის, აბდულ აზიზის სისხლმა იწყო დუღილი. ბავშვობიდან ჩავუნერგავდი სხვებს, არასდროს შეშინებოდათ თავის დაცვის, მაშინ, როდესაც თავად ვიყავი დაუცველი. ყოველთვის მეამბოხე სული ბუდობდა ჩემში. ახლაც ჩემში სიმამაცემ იძალა. სწორედ ამან მიმაღებინა მტკიცე გადაწყვეტილება.

ფიქრებში კვლავ წარსულს დავუბრუნდი და ბიძაჩემი გამახსენდა. ის მომენტი, როცა მან პატარა გოგონას ხელისგულზე ტკბილი ფინიკი დამიდო. ეშმაკურმა იდეამ გამიელვა გონებაში. ვიხელთე ირგვლივ ატეხილი ყაყანით და ყოველგვარი ყოყმანის გარეშე თამამად გამოვაცხადე.

_ მიმიყვანეთ მეფესთან!

ყაყანი შეწყდა. მამაჩემი საკუთარ ყურებს არ უჯერებდა. მან გაოცებით გაიმეორა ჩემი სიტყვები.

_ მეფესთან მიგიყვანოთ?

ალი ადგილზე აცმუკდა და მოუთმენლად წამოაყრანტალა.

_ მეფე შენ არ შეგხვდება!

_ არა, შემხვდება! _ ჯიუტად შვეპასუხე, _ წამიყვანეთ მასთან! მინდა მეფეს ვესაუბრო იმ მიზეზებზე, რამაც ამ წიგნის დაწერა გადამაწყვეტინა. უნდა მოვუყვე ქალების ტრაგიკულ ბედზე იმ ქვეყანაში, რომელსაც ის მართავს! ყველაფერს ვაღიარებ, მაგრამ მხოლოდ მეფესთან!

იმდენად მოულოდნელი იყო ჩემი ნათქვამი, რომ ყველა გაქვავდა. მამამ კითხვით სავსე მზერა ჯერ მე მომაპყრო, მერე ალის. ორივემ თვალი გაუსწორა ერთმანეთს. მომეჩვენა, რომ მათი აზრების წაკითხვა შევძელი: «თავხედობასაც აქვს საზღვარი»!

_ მოვითხოვ, მეფესთან მიმიყვანოთ და მასთან ვაღიარო დანაშაული! _ მტკიცედ მოვითხოვდი ჩემსას.

მეფეს კარგად ვიცნობდი. მას სძულდა ყველანაირი დაპირისპირება, განსაკუთრებით ოჯახური. მიუხედავად ამისა, მაინც დამსჯიდა, რადგან ქალისთვის მიუღებელი იყო ჩემი საქციელი. ოჯახური საიდუმლოს სააშკარაოზე გამოტანა არ მეპატიებოდა. ამიტომ, თუ მართლა მიმიყვანდნენ მასთან, სხვა მხრიდანაც უნდა დამეცვა თავი. უნდა მეპოვა ადამიანი, არა არაბი, არა ამ ქვეყნის მოქალაქე, არამედ უცხოელი, რომელსაც ყველაფერი ეცოდინებოდა და რომელიც გაახმაურებდა ჩემი მომავალი დასჯის ამბავს. ამიტომ სასწრაფოდ დავაყოლე, _ მაგრამ სანამ მეფესთან წამიყვანთ, ახლავე რომელიმე უცხოურ გაზეთს უნდა დავუკავშირდე. სულაც არ მინდა, უგზო-უკვლოდ გავქრე. დაე, მთელმა სამყარომ გაიგოს, როგორ ექცევიან ქალებს სიმართლის აღიარებისთვის! მსოფლიომ უნდა გაიგოს, რატომ ვისჯები!

ნაფიქრი სისრულეში მოვიყვანე. თავი ამაყად ავწიე, სკამიდან ავდექი და მტკიცე ნაბიჯით ტელეფონისკენ გავემართე, რომელიც შემოსასვლელ კართან, პატარა მაგიდაზე იდგა. გზადაგზა სასოწარკვეთილი ვცდილობდი აღმედგინა ტელეფონის ნომერი, რომელსაც კვირეების განმავლობაში საგულდაგულოდ ვიმახსოვრებდი ასეთი შემთხვევებისთვის.

ჩემი დები შეშფოთდნენ, მამას დაუყვირეს, შეაჩერე, ტელეფონთან არ მიუშვაო. ამასობაში კარიმიც წამოხტა და გზა გადამიღობა. შემდეგ მკაცრი გამომეტყველებით გაფშიკა საჩვენებელი თითი და მიმითითა სკამზე, რათა ჩემს ადგილს დავბრუნებოდი.

მიუხედავად სიტუაციის სერიოზულობისა, კარიმის სახეზე იმდენად ყეყეჩური გამომეტყველება დავიჭირე, რომ ძალიან გავმხიარულდი. ხმამაღალი სიცილი ამიტყდა. ჩემი ქმარი უგუნური ადამიანია, ამიტომაც აქამდე ვერ მიხვდა, რომ ჩემი გაჩუმება ასე ადვილად შეუძლებელია. მაშინ ჩემი დამარხვა მოუწევს, რასაც, ჩემი აზრით, ვერასდროს გააკეთებს. წლების განმავლობაში სწორედ ის მმატებდა ძლიერებას, რომ მას ჩემთვის ცუდის გაკეთება არ შეეძლო.

არც მე და არც კარიმი ადგილიდან არ ვიძროდით. მივხვდი, რომ დრამატული მომენტი დადგა, ამიტომ ვიყვირე:

_ როცა მსხვერპლი კუთხეშია მიმწყვდეული, მონადირეს სწორედ მაშინ ემუქრება საშიშროება! _ იმ წუთას მზად ვიყავი, მუშტი მეთავაზებინა მისთვის მუცელში და დავაპირე კიდევაც, რომ მოულოდნელად ჩემი უფროსი დის, ნურას ხმა გაისმა:

_ გეყოფათ! პრობლემები ასე არ წყდება! _ ის რამდენიმე წამით გაჩუმდა და მამას და ალის შეხედა, _ ვერ ვხდებით, როგორ ყვირით? მსახურები ყველაფერს გაიგონებენ და თავი მოგვეჭრება. აი, მაშინ კი მოგვიწევს ჩვენთვის მიუღებელი არჩევანის გაკეთება. ყველანი დავმშვიდდეთ და ისე მოვილაპარაკოთ!

დებთაგან ნურა ერთადერთი იყო, რომელმაც შეძლო მამისთვის თავი შეეყვარებინა. ქალიშვილებიდან მას მხოლოდ ნურა უყვარდა.

მამამ ხელის აქნევით ყველას გაჩუმება უბრძანა.

მას შემდეგ, რაც ეს წიგნი გამოქვეყნდა, შიში გამუდმებით თან მდევდა. მოსვენება მქონდა დაკარგული, ყოველი ახალი დღე ძალებს მაცლიდა. ახლა კი, მრავალი კვირის შემდეგ, წარმოუდგენლად მხნედ ვგრძნობდი თავს. მივხვდი, რომ ჩვენს კაცებს ამწუთას ყველაზე მეტად ერთი რამ არ სურდათ _ ჩემი თავი ხელისუფლებისთვის გადაეცათ. ეს უდიდესი დარტყმა იქნებოდა ჩვენი სანათესაოსთვის.

ამის შემდეგ თათბირი შედარებით მშვიდ ატმოსფეროში წარიმართა. სერიოზულად განიხილებოდა საკითხი, როგორ უნდა მოქცეულიყვნენ, რომ ჩემი პერსონა ინკოგნიტოდ დარჩენილიყო. ყველანი ვხვდებოდით, რომ სამეფოში წიგნის ამბავი არ დაიმალებოდა და აუცილებლად ატყდებოდა მითქმა-მოთქმა. ყველა დაინტერესდებოდა, რომელმა პრინცესამ გაბედა ასეთი თამამი წიგნის გამოქვეყნება. ბევრი მსჯელობის შემდეგ ოჯახის წევრებმა დაასკვნეს, რომ საუდის არაბეთის უბრალო მოქალაქეები ვერასდროს გამოიცნობდნენ ამ საიდუმლოს, რადგან ისინი შორს იდგნენ ჩვენი წრისგან. ალ-საუდის მრავალრიცხოვანი გვარის მამაკაცებისგანაც არ იყო საფრთხე მოსალოდნელი, რამდენადაც ქალები და მათი ყოველდღიური ცხოვრება მათთვის ისედაც ყოველთვის საიდუმლოდ რჩებოდა. ჩვენს ქალურ თავგადასავლებზე მათ ხელი არ მიუწვდებოდათ. მამის აზრით, საშიშროებას მხოლოდ ახლო ნათესაური წრე წარმოადგენდა, ისინი ხომ ხშირად მონაწილეობდნენ ვიწრო ოჯახურ თათბირებში. საშიშროება სწორედ აქედან მოდიოდა.

რაღაც მომენტში პანიკაც კი წარმოიშვა, რადგან ტაჰანის გაახსენდა, რომ ჩვენი ერთი მოხუცი დეიდა ჯერ კიდევ ცოცხალი იყო და მას პირდაპირი კავშირი ჰქონდა სარას პირველ ქორწინებასა და განქორწინებასთან. ეს ყველაფერი კი წვრილად მქონდა წიგნში ასახული. თუმცა ნურამ დაამშვიდა მამა, რადგან იმ დეიდას დიდი ხანია, ჭკუასუსტობის დიაგნოზი დაუსვეს, ამიტომ განსჯის უნარს ხშირად კარგავდა.

_ ის დიდი ხანია, ავადაა. ხშირად ურევს ხოლმე ტყუილს და მართალს. სკლეროზის ნიშნებიც აქვს. იმ შემთხვევაშიც კი, თუ ის ამ თემაზე ლაპარაკს დაიწყებს, არავინ მოუსმენს. იფიქრებენ, ავადყმოფობამ დარია ხელიო, _ დაასკვნა ჩემმა უფროსმა დამ.

ყველამ შვებით ამოისუნთქა. მამამ მადლიერებით სავსე მზერა ესროლა ნურას.

რაც შემეხება მე, მოხუცი დეიდის სულაც არ მეშინოდა. ის სრულიად განსხვავებული ადამიანი იყო და მუდამ ყველასგან გამოირჩეოდა. მისი ყოველთვის ყველაზე უკეთ მესმოდა. მახსოვს, ერთხელ ყურში ჩამჩურჩულა, მხარს გიჭერ, ჩვენი ქალების უფლებებს რომ იცავო. ის კი არა, დაიტრაბახა, პირველი ფემინისტი ვიყავი ჯერ კიდევ მანამდე, სანამ ევროპელი ქალები ამას მოიფიქრებდნენო. თურმე პირველსავე ღამეს გამოუცხადა ქმარს, რომ ცხვრის გაყიდვიდან შემოსულ თანხას თვითონ განკარგავდა.

_ მე გონებაში შემეძლო ციფრების გადაანგარიშება, ზეპირად, ხოლო ჩემს ქმარს ამისთვის ჯოხი სჭირდებოდა, რომლითაც ქვიშაზე ხატავდა მიმატება-გამოკლებას და ასე ანგარიშობდა შემოსავალ-გასავალს. მე მასზე ჭკვიანი ვიყავი და ვსარგებლობდი ამით. ის ყველაფერში მეთანხმებოდა, მგონი, ცოტა ეშინოდა კიდეც ჩემი.

თუმცა, ეს არ იყო ყველაფერი. დეიდის ქმარს თავში არასდროს მოსვლია აზრად, მეორე ცოლი შეერთო. ხშირად ამბობდა თურმე, ერთი მყავს და სრულიად საკმარისიაო. დეიდა სიცილით მიყვებოდა, რაში მდგომარეობდა მისი ძლიერი ქალური საიდუმლო.

_ უნდა გქონდეს იმის ნიჭი, რომ მამაკაცის «ტყავის ჯოხი» ყოველთვის შენს განკარგულებაში იყოს და ქმარს მისი სხვაგან გამოყენების სურვილი არასდროს გაუჩინო. აი, როდის იქნები ძლიერი ქალი!

მაშინ ჯერ კიდევ მოზარდი ვიყავი და წარმოდგენაც არ მქონდა, რას გულისხმობდა დეიდა «ტყავის ჯოხში». მოგვიანებით, როცა სრულწლოვანი გავხდი და მისი სიტყვებს ჩავწვდი, ხშირად მახსენდებოდა მისი ნათქვამი და ჩემთვის მეღიმებოდა.

დეიდას ქმარი სრულიად მოულოდნელად გარდაეცვალა, საკმაოდ ახალგაზრდა, რაც ძალიან განიცადა. რამდენჯერ უთქვამს, როგორ ენატრებოდა ქმრის ალერსი. მერე სინანაულით დააყოლებდა, რომ მისი ხსოვნისადმი პატივისცემა არ აძლევდა უფლებას, თორემ აუცილებლად გაიჩენდა სხვა კაცს.

წლების განმავლობაში საგულდაგულოდ ვინახავდი დეიდის ამ საიდუმლოს, რადგან ვიცოდი, ეს რომ ვინმესთვის მეთქვა, მას ცოცხლად დამარხვა არ აცდებოდა.

 

რამდენიმე საათის განმავლობაში ფურცლავდნენ ჩემი ოჯახის წევრები წიგნს და ერთმანეთს ამშვიდებდნენ, რომ მისი წაკითხვის შემდეგ ახლობლებიდან ვერავინ ვერაფერს მიხვდებოდა.

იყო კიდევ ერთი «დადებითი» წვრილმანი. ზოგიერთი დეტალი ჩვენი ოჯახის ცხოვრებისა შეგნებულად მქონდა წიგნში შეცვლილი, რადგან მისი დაწერისას მეც ვიჩენდი სიფრთხილეს. ესეც ერთგვარი შვება აღმოჩნდა მათთვის.

საღამო იმით დამთავრდა, რომ მამამ და ალიმ გააფრთხილეს ჩემი დები, ქმრებთან არაფერი წამოცდენოდათ.

_ სად არის გარანტია, რომ ისინი ამ ამბავს თავიანთ დებს ან დედას არ მოუყვებიან? _ არიგებდა დებს მამა, _ ჭორის გავრცელება კი, მოგეხსენებათ, ყველაზე სწრაფად ხდება. არ არის საჭირო, თქვენი ქმრები ოჯახის ყველა პრობლემაში ჩავახედოთ. ამიტომ ენას კბილი დააჭირეთ!

მამის რჩევით, მათ უნდა ეთქვათ მეუღლეებისთვის, რომ ოჯახური თათბირი უმნიშვნელო ქალურ პრობლემებს ეხებოდა, ამიტომაც არ გახდა მათი დასწრება აუცილებელი.

მერე მამა მე მომიბრუნდა და სასტიკად ამიკრძალა ხალხში ტრიალი და ჩემი დანაშაულის აღიარება. ის ფაქტი, რომ წიგნი ჩემი ცხოვრების ისტორიას წარმოადგენდა, საიდუმლოდ უნდა დარჩენილიყო და ოჯახის გარეთ არ უნდა გასულიყო.

_ წინააღმდეგ შემთხვევაში, საშინელი სასჯელი მოგელის, _ გამაფრთხილა მამამ, _ არათუ შინ გამოკეტვას და ციხეში ჩასმას, შენი ოჯახის მამაკაცების ზიზღს და სიძულვილსაც დაიმსახურებ, მათ შორის შენი ვაჟის, აბდულასიც. ამას კი, კარგად იცი, რაც მოჰყვება. სამუდამოდ გაგაძევებენ საუდის არაბეთის პატრიარქალური კავშირიდან.

ეს კი უსასტიკესი სასჯელი იყო. ჩვენს ქვეყანაში ხომ ყველაზე სამარცხვინოები ის კაცები არიან, რომლებიც თავიანთ ქალებს ვერ იმორჩილებენ.

თანხმობის ნიშნად თვალები დავხარე და მორჩილებას შევპირდი მამას. გულში კი მეღიმებოდა, რადგან ამ საღამოს გრანდიოზული აღმოჩენა გავაკეთე: ჩემი ოჯახის მამაკაცები დღეიდან ჩემთან ერთი ჯაჭვით იყვნენ გადაბმულნი და მათი ძალაუფლება იმდენად იქნებოდა შეზღუდული, რამდენადაც მე შემიზღუდავდნენ თავისუფლებას.

ძილი ნებისა ვუსურვე მამას და ძმას, თან ნიშნის მოგებით გავიფიქრე: აბსოლუტური ძალაუფლება ცხოვრებას უწამლავს მას, ვის ხელშიცაა ეს ძალაუფლება.

რადგან «ჩემი სისხლი ვერ დალია», ალის ხასიათი დაუმძიმდა. ოჯახური საბჭოს გადაწყვეტილებით ერთობ უკმაყოფილო დარჩა. საკმაოდ უხეშად გამომემშვიდობა. ყველაზე მეტად ალბათ ახლა ჩემი შინაპატიმრობა გაახარებდა, მაგრამ ოჯახის წინააღმდეგ წასვლა ვერ გაბედა.

მე კი განსაკუთრებულად თბილად გამოვემშვიდობე და ყურში ჩავჩურჩულე:

_ ალი, უნდა გახსოვდეს, რომ ყველას დამორჩილება როდია შესაძლებელი, ვინც შენს რკინის ჯაჭვში რიგით რგოლადაა ჩაბმული!

ეს უდიდესი ტრიუმფი იყო! მე გავიმარჯვე!

8 8 8

მე და კარიმი უხმოდ ვბრუნდებოდით შინ. ის მთელი გზა ჩუმად იყო. დამბლადაცემულის გამომეტყველება ჰქონდა. სიგარეტს სიგარეტზე ეწეოდა და სამჯერ ისე შეაგინა თავის ფილიპინელ მძღოლს, თითქოს ის ყოფილიყო ყველაფერში დამნაშავე. სახე ავტომობილის მინას მივადე. ამწუთას არაფერი მესმოდა, ვერაფერს ვხედავდი, ისე ვიყავი დაცლილი ემოციებისგან, აღქმის უნარი დავკარგე. გარდა ამისა, მეორე ორთაბრძოლისთვის ვემზადებოდი, რომელიც შინ, საკუთარ მეუღლესთან მელოდა. ღრმად ვიყავი დარწმუნებული, რომ მისი რისხვა არ ამცდებოდა…

მისვლისთანავე კარიმმა საძინებლის კარი ჩაკეტა, ლოგინში ჩაწვა და წიგნის კითხვა ხმამაღლა დაიწყო. ის განსაკუთრებით იმ ადგილებს არჩევდა, რომელიც მას ეხებოდა, რომელიც მის მამაკაცურ ღირსებებს შეურაცხყოფდა. «ერთი შეხედვით იგი კეთილი და ჭკვიანი ჩანდა, მაგრამ შინაგანი ბუნებით ძალიან ეშმაკი იყო და ეგოისტი. ზიზღი დამეუფლა, როცა დავრწმუნდი, რომ იგი მამაკაცს კი არა, მხოლოდ ფუტლიარს წარმოადგენდა».

როცა კარიმი ამ ადგილებს კითხულობდა, უცნაური გრძნობა დამეუფლა. იმდენად დავიბენი, არ ვიცოდი, მეტირა თუ მეცინა. თან მეცოდებოდა, სააშკარაოზე რომ გამოვიტანე მისი სუსტი მხარეები, თან მახსენდებოდა, რამდენჯერ ისარგებლა ჩემი უუფლებობით და მატკინა გული.

კარიმი უშნოდ იქნევდა ხელებს და ფეხებს. ამწუთას იმ მარიონეტ თოჯინას ჰგავდა, რამდენიმე დღის წინ ჩემი დის, სარას სასახლეში რომ ვიხილე წარმოდგენაზე. ტუჩებს მაგრად ვკუმავდი, რომ არ გამცინებოდა.

კარიმმა გამჭოლი მზერა მესროლა და ზიზღით წამოიძახა.

_ სულთანა! არ გაბედო გაცინება. მე მართლა განრისხებული ვარ!

მიუხედავად იმისა, რომ ჯერ კიდევ ვებრძოდი ერთმანეთის საწინააღმდეგო ემოციებს, მხრები მშვიდად ავიჩეჩე.

_ შენ ხომ ვერ უარყოფ იმ ფაქტს, რომ, რაც მანდ წერია, ყველაფერი მართალია?

მას ჩემი შეკითხვისთვის ყურადღება არ მიუქცევია, იმავე «შემართებით» განაგრძო წიგნში მისთვის საყურადღებო ადგილების ძებნა.

თითქმის ყვირილით გააგრძელა კითხვა:

«როგორ ვოცნებობდი მეომარი მამაკაცის ცოლი ვყოფილიყავი, რომელიც ყოველთვის გვერდით დამიდგებოდა, როცა ჩემს თავისუფლებას საფრთხე შეექმნებოდა, მაგრამ მწარედ შევცდი. მასში ნამდვილი მამაკაცი ვერ აღმოვაჩინე». კარიმს უფრო და უფრო ერეოდა ბრაზი. წიგნს ცხვირწინ მიფრიალებდა და საჩვენებელ თითს აყოლებდა იმ სტრიქონებს, რომელსაც შეურაცხმყოფელად მიიჩნევდა:

«6 წლის წინ სულთანას ვენერიული დაავადება შეეყარა. უდიდესი სულიერი ტანჯვის შემდეგ, კარიმმა გამოუცხადა მას, რომ იგი შემთხვევით ქალებთან ურთიერთობით ირთობდა თავს. მას იზიდავდა სექსუალური თავგადასავლები სრულიად უცნობ, მსუბუქი ყოფაქცევის ქალებთან. როცა მკურნალობას მორჩა, კარიმი შეპირდა ცოლს, რომ მსგავსი რამ არასდროს განმეორდებოდა, მაგრამ სულთანამ კარგად იცოდა ქმრის სუსტი მხარეები და ეჭვი არ ეპარებოდა, რომ იგი აუცილებლად დაარღვევდა პირობას, ამიტომ სიფრთხილეს იჩენდა მასთან ურთიერთობისას. მათი საოცარი სიყვარული სადღაც გაქრა, დარჩა მხოლოდ მოგონებები. სულთანა ამბობს, რომ ქმართან მაინც დარჩება და მხოლოდ იმიტომ, რომ თავისი ქალიშვილების საკეთილდღეოდ გააგრძელოს ბრძოლა».

ამის გაგებამ ყველაზე მეტად გააცოფა კარიმი.

_ შენ რა გესმის! ჩვენი იდეალური ცხოვრება გვაქვს, შენ კი ყველაფერი წყალს გაატანე, დაანგრიე ჩვენი სამოთხე! _ მადანაშაულებდა იგი.

უნდა ვაღიარო, რომ ბოლო დროს, წინა წლებთან შედარებით, მართლა დათბა ჩვენი ურთიერთობა. თითქოს ის ძველი სიყვარულიც დამიბრუნდა, ისევ ისე ვენდობოდი მას, ოღონდ მთლად ბოლომდე არა. როგორც ქმარი, კარიმი სულაც არ იყო მკაცრი და ჩვენი გვარის მამაკაცებს არ ჰგავდა, თუმცა სხვების თვალში ყოველთვის ცდილობდა, მკაცრი მეუღლის იმიჯი შეენარჩუნებინა. არადა, წიგნში ისეთი მყავდა აღწერილი, ვერავინ იფიქრებდა, რომ საუბარი ჩემს მეუღლეზე იყო. მას სწორედ ეს აშფოთებდა. ეს იმას ნიშნავდა, რომ იგი გარეგნულად ჩანდა მკაცრი, თორემ ვიწრო, შინაურულ გარემოში, ძალიან სუსტი მამაკაცი იყო. შევეცადე ამეხსნა მისთვის, რომ ალ-საუდის მამაკაცებს შესწევთ უნარი, ნელ-ნელა გაატარონ რეფორმა და ბევრი რამე შეცვალონ ქალთან უფლებების საკითხში. და ეს ვიღაცამ უნდა დაიწყოს.

მას პასუხი არ გაუცია და მე მივხვდი, რომ ჩვენი კაცები ასეთ რისკზე ვერასდროს წავიდოდნენ. ისინი ქალების კეთილდღეობისთვის არ დათმობდნენ ძალაუფლებას. სამეფო გვირგვინთან მათ ვნებიანი რომანი აკავშირებთ. როცა მას შევახსენე, რომ ჩვენი ოჯახის წევრების გარდა, ამ წიგნის შესახებ ვერავინ შეიტყობდა, მას კვლავ წამოუარა სიბრაზემ.

თუმცა, რა! ვინც მას ახლოს იცნობს, ისედაც ყველამ იცის მისი ძლიერი და სუსტი მხარეები, ამ წიგნის გარეშეც. კარიმმა საცოდავად გამომხედა და ჩუმი ხმით მკითხა.

_ და შენ მოუყევი ჯინ სესონს იმ დაავადების შესახებ, რომელიც მე ავიკიდე?

სირცხვილისგან გავწითლდი, პასუხი ვერ გავეცი. ეს ისედაც ნათელი იყო, თავად წაიკითხა ის სტრიქონები.

მან ნელა გადააქნია თავი და სინანულით წარმოთქვა:

_ ნუთუ შენთვის წმინდა არაფერი არსებობს, სულთანა?

_ არსებობს, კარიმ, _ ჩურჩულით მივუგე, _ შენ და ჩემი შვილები, მაგრამ სრულყოფილები არავინ არ ვართ.

მიუხედავად იმისა, რომ კარიმის გაცოფებას საზღვარი არ ჰქონდა, იმ საღამოს უცნაური რამ მოხდა. არსებობს «შინაომები», რომელიც ტრაგიკულად მთავრდება. ჩვენი ის საღამო კი სიყვარულის მოულოდნელი აღიარებით დამთავრდა. კარიმმა თაბახები უეცრად იატაკზე მოისროლა, ჩემკენ გადმოტრიალდა, ხელები მომხვია და ჩამჩურჩულა:

_ იცი რა, სულთანა? მიუხედავად ყველაფრისა, არასდროს მყვარებივარ ისე ძლიერად, როგორც ახლა.

იმ წუთებში რაღაც შეიცვალა ჩვენს ურთიერთობაში. მე აღმოვაჩინე, რომ კარიმი ჩემ მიმართ უფრო ყურადღებიანი გახდა, უფრო მოსიყვარულე.

ჩემშიც გაიღვიძა მიძინებულმა გრძნობებმა, რომლებიც უკვე სრულიად გამქრალი მეგონა. მიკვირდა კიდეც ჩემი ასეთი გაორება _ ერთდროულად მიყვარდა და მეზიზღებოდა ერთი და იგივე ადამიანი.

მოგვიანებით, როცა მან დაიძინა, კიდევ ერთხელ გავაანალიზე ის, რაც იმ დღეს მოხდა. მიუხედავად ოჯახის ლოიალური გადაწყვეტილებისა, მშვიდად მაინც ვერ ვიქნებოდი. სულაც არ ვაპირებდი მორჩილებით თავის დახრას. მე უნდა გამეგრძელებინა ქალთა უფლებებისთვის ბრძოლა მანამ, სანამ ჩემი ქვეყნის ქალების სოციალური ცხოვრება არ გაუმჯობესდებოდა. სწორედ ის მკაცრი პირობები მიბიძგებდა ბრძოლისკენ, რომელშიც ჩვენ, საუდის არაბეთის ქალები ვიმყოფებოდით.

ბოლომდე უნდა ვიბრძოლო მათი თავისუფლების მოსაპოვებლად. დაჟინებით ვუსვამდი ჩემს თავს შეკითხვებს: განა მე არ ვარ ორი ქალიშვილის დედა? განა ყველაფერი არ უნდა ვიღონო მათი ბედნიერებისთვის? მათ რატომ უნდა გაიარონ ის გზა, რომელიც მე და ჩემნაირებმა გამოიარეს? ამას არასდროს შევეგუები!

და ხმამაღლა დავიყვირე:

_ არა!

კარიმი შეირხა, მაგრამ არ გაღვიძებია…

სწორედ იმ მომენტში მივხვდი, რომ ვერ შევასრულებდი იმ პირობას, რომელიც მამას მივეცი. დაე, საერთაშორისო საზოგადოებამ გადაწყვიტოს, როდის უნდა გავჩუმდე. როგორც უნდა მაიძულონ, მაინც ვილაპარაკებ იმაზე, რა იმალება სინამდვილეში შავი ჩადრის ქვეშ. დაე, ეს იყოს ჩემი ბედისწერა.

გადაწყვეტილება მტკიცედ მივიღე.

როგორც კი საზღვარგარეთ მომიწევს გასვლა, მაშინვე დავუკავშირდები ჯინ სესონს. ჩვენ კიდევ ბევრი დაგვრჩა ერთად გასაკეთებელი, რადგან ბლომად მაქვს სალაპარაკო და საპროტესტო.

როცა თვალები დავხუჭე და ძილისთვის მოვემზადე, მივხვდი, რომ მე ის სულთანა აღარ ვიყავი, რომელმაც დილით გაიღვიძა. დღეიდან უფრო თავდაჯერებული, უფრო მტკიცე ნებისყოფის გავხდი, რადგან გავაცნობიერე, რომ წინ ძალზე სახიფათო და ეკალბარდიანი გზა მელოდა.

მიუხედავად იმისა, რომ ამისთვის სასტიკი სასჯელი ან თუნდაც სიკვდილი მელის, გაჩუმება და მორჩილება უარესი იქნება, რადგან იგი არასდროს დამთავრდება. მარადიულ მონობას კი ერთხელ ღირსეული სიკვდილი ჯობია…

 

 

თავი 2. მახა

 

მე და კარიმს სულ გვეშინოდა, რომ ჩვენს იმედებს ვერ გაამართლებდნენ ისინი,  ვინც ყველაზე მეტად გვიყვარდა ამქვეყნად. ჩვენი პირმშოს, აბდულას ბედი ძალიან გვაშფოთებდა. მახა, ჩვენი უფროსი ქალიშვილი, გვაშინებდა. ამანი კი, უმცროსი გოგონა, საგონებელში გვაგდებდა.

ერთ დღეს, როცა ჩემი უფროსი შვილი, ჩემი აბდულა ბავშვური გულუბრყვილობით და თვალებგაბრწყინებული გვიყვებოდა ფეხბურთში თავისი წარმატებების შესახებ, არავითარი ავი წინათგრძნობა არ მქონია. პირიქით, მე და კარიმს კმაყოფილებით გვევსებოდა გული, რადგან მას მართლაც თავბრუდამხვევი წარმატებები ჰქონდა სპორტის ამ სახეობაში. ისედაც, აბდულას ბავშვობიდან არ ჰყავდა ტოლი და სწორი სპორტში. მისი შემხედვარე ისეთი ამაყები ვიყავით, არც მიგვიქცევია ყურადღება უმცროსი შვილებისთვის. ჩვენი გოგონები _ მახა და ამანი ვიდეოთამაშებით იყვნენ გართულნი.

უეცრად ამანის თავგანწირული კივილის ხმა გაისმა. სწორედ ამ დროს თავზარდაცემულმა მეც შევამჩნიე, რომ აბდულას ტანსაცმელს ცეცხლი ეკიდა. ბავშვი იწვოდა.

კარიმი ინსტინქტურად წამოხტა, ბავშვს ხელი დაავლო, ხალიჩაზე გააგორა, შიგ გაახვია და ამ გზით შეეცადა ცეცხლის ჩაქრობას. როცა დავრწმუნდით, რომ საშიშროებამ ჩაიარა, შევეცადეთ, ბიჭის აალების მიზეზი გვეპოვა, მაგრამ ამაოდ. საეჭვოს ვერაფერს მივაგენით და საბოლოოდ დავასკვენით, რომ ჩვენს საყვარელ აბდულას, უბრალოდ, თვალი ეცა.

ამანი კვლავინდებურად გულამოსკვნილი ტიროდა. გოგონა კალთაში ჩავისვი და გულში ჩავიკარი. მის დაწყნარებას შევეცადე. მერე მახასაც გავძახე, შენც ჩემთან მოდი-მეთქი და სწორედ ამ დროს შემაძრწუნებელი სურათი მეცა თვალში _ ჩემი უფროსი ქალიშვილის მზერაში ძმისადმი დაუოკებელი ზიზღი და სიძულვილი შევნიშნე…

როცა ეს საშინელი ინციდენტი გამოვიკვლიეთ, აღმოჩნდა, რომ თურმე მახამ წაუკიდა აბდულას ცეცხლი!

სიტყვა «მახა» ქურციკს ნიშნავს, თუმცა ჩემი გოგონა საერთოდ ვერ ამართლებდა ამ ნაზ სახელს. როცა იგი 10 წლის გახდა, აღმოვაჩინეთ, რომ მასში ჭარბად იყო მოზღვავებული დემონური ენერგია. ხშირად მიფიქრია იმაზე, რომ მახას სულში ბოროტი და კეთილი მუდმივად ებრძოდა ერთმანეთს და უმრავლეს შემთხვევაში ბოროტი იმარჯვებდა. მიუხედავად იმისა, რომ ყველანაირად ვცდილობდით მის დახმარებას, არაფერი შველოდა _ არც კეთილგონივრული რჩევები, არც სითბოსა და სიყვარულის გამომჟღავნება, არაფერი, არაფერი! იგი გამუდმებით, ყოველდღე, ყოველ ფეხის ნაბიჯზე უმწარებდა სიცოცხლეს უფროს ძმას და უმცროს დას. ვერ წარმომიდგენია სხვა ბავშვი, რომელსაც ამაზე მეტი პრობლემა შეექმნას თავისი მშობლებისა და და-ძმისთვის.

მახა გარეგნულად ძალიან მიმზიდველი გოგონა იყო, საოცარი მომხიბვლელობით გამოირჩეოდა. ესპანელ მოცეკვავეს ჰგავდა _ დიდრონი თვალებითა და მბრწყინავი თმით. მის შესანიშნავ გარეგნობას ნათელი გონებაც თან ერთვოდა. დაიბადა თუ არა, იმ დღიდან ვატყობდი, რომ ჩემს უფროს ქალიშვილს ბუნებისგან ძალიან ბევრი რამის ნიჭი დაჰყვა. მიუხედავად ამისა, იგი წამითაც არ ცდილობდა, თავისი მომადლებული ნიჭით ერთ რამეში მაინც გამოეჩინა თავი. მას ცხოვრების მიზანი არ გააჩნდა. საერთოდ არ იყო მიზანმიმართული. წლების განმავლობაში ვადევნებდი მახას თვალს და ვხედავდი, როგორ ჩნდებოდა და ქრებოდა მასში «სამომავლო გეგმები», ყოველგვარი ლოგიკური დასასრულის გარეშე. არასდროს არც ერთი საქმე ბოლომდე არ მიჰყავდა. არც ჰქონია ამის მცდელობა.

ერთხელ კარიმმა აღნიშნა, რომ, მახას ბუნებიდან გამომდინარე, იგი ვერასდროს გახდებოდა სრულყოფილი ადამიანი და ცხოვრებაში კონკრეტულ მიზანს ვერ მიაღწევდა. მეშინია ამის აღიარების, მაგრამ ჩემი აზრით, მახა _ ეს იყო მეამბოხე სული, რომელსაც მხოლოდ საბაბი სჭირდებოდა. რადგანაც მეც ასეთი ბუნების ვარ, დანამდვილებით ვიცი, რა იწვევს ასეთი ხასიათის ჩამოყალიბებას.

როცა მახა ჯერ კიდევ მცირეწლოვანი იყო, მასთან დაკავშირებული ყველა პრობლემა ძალიან მარტივი ჩანდა. მას სიგიჟემდე უყვარდა მამამისი. ასაკის მატებასთან ერთად, ეს სიყვარული უფრო გაიზარდა. კარიმს სამივე შვილი ერთნაირად ძლიერად უყვარდა, არასდროს გამოარჩევდა ერთს რომელიმეს. ამით ის ცდილობდა, თავის შვილებს არ გამოეცადათ ის სიმწარე, რაც მე გამოვიარე ბავშვობაში. მამაჩემს ხომ გამორჩეულად მხოლოდ ორი შვილი უყვარდა, დანარჩენებს იგი არასდროს არაფრად გვაგდებდა.

თუმცა, სახლს გარეთ კარიმი აბდულასთან უფრო ახლოს იყო. ეს არცაა გასაკვირი. მუსულმანური ტრადიციის მიხედვით, მამისა და ქალიშვილის ურთიერთობა არ უნდა იყოს ძალიან მჭიდრო. სწორედ ამ ტრადიციამ დაასვა დაღი პატარაობიდანვე მახას სულს. ის მტკივნეულად განიცდიდა, როცა მამისგან საკმარის სითბოს ვერ იღებდა. გამუდმებით ეჭვიანობდა, ეჩვენებოდა, რომ კარიმს აბდულა შვილებში ყველაზე მეტად უყვარდა.

როგორ მესმოდა მისი, რადგან ასეთ მომენტებში საკუთარი წარსული მახსენდებოდა. თუმცა, მამაჩემისგან განსხვავებით, მახა თავის მამას ძალიან უყვარდა და ამიტომ ბევრი რამ ყურადღების მიღმა დამრჩა. სწორედ ეს იყო მიზეზი, რომ სერიოზულად არასდროს ჩავღრმავებივარ მახას უკმაყოფილების მიზეზებს.

აბდულას ცეცხლი რომ წაუკიდა, მას შემდეგ უფრო ყურადღებით დავუწყე თვალყურის დევნება მახას და დავასკვენი, რომ მისი საქციელი ზედმეტად ცდებოდა ნორმალური მამაშვილური სიყვარულის ჩარჩოებს.

მახა 10 წლის იყო, აბდულა _ 12-ის, ამანი კი 7-ის, მაგრამ სწორედ მან დაინახა, როგორ გაჰკრა მახამ მამის ოქროს სანთებელას და ძმის ტანსაცმელს ცეცხლი შეუნთო. ამანის მაშინვე რომ არ დაეყვირა, აბდულას სერიოზული დამწვრობა არ აცდებოდა.

მეორე საშინელი დარტყმა მაშინ მივიღეთ, როცა მახა 11 წლის გახდა.

აგვისტოს ცხელი დღე იდგა. მთელმა ოჯახმა დავტოვეთ ერ-რიადის პაპანაქება სიცხე და ნურის საზაფხულო სასახლეში გავემგზავრეთ, მთაგორიან ქალაქ ეტ-ტაიფში.

ცოტა ხნის შემდეგ მამაჩემიც ჩამოვიდა. მრავალი წლის განმავლობაში ეს პირველი შემთხვევა იყო, როცა მამამ პირველი ცოლის ერთად თავმოყრილი შვილების მონახულება გადაწყვიტა. განსაკუთრებულად დასაფასებელი ის იყო, რომ მან მთელი ყურადღება შვილიშვილებზე გადაიტანა. მაგრამ სწორედ აქედან დაიწყო ყველა უბედურება.

სასიამოვნო დღე იყო. ყველანი ბაღში ვისხედით. მამაჩემი აღფრთოვანებული უყურებდა აბდულას, ტკბებოდა მისი მოხდენილი აღნაგობით და სიმაღლით, რის გამოც მახა სრულიად გამორჩა მხედველობიდან. არადა, გოგონა ამ დროს ხელზე ეპოტინებოდა ბაბუას და ცდილობდა მისი ყურადღების მიქცევას, რათა ეჩვენებინა მისთვის იქვე აღმოჩენილი ჭიანჭველების ბუდე და ამით მოეწონებინა თავი. დავინახე, როგორ უხეშად გაჰკრა მამამ იდაყვი მახას, გვერდზე მიაგდო და კვლავ აბდულას კუნთების თითებით მოსინჯვა გააგრძელა.

ამის დანახვაზე გული უსიამოვნოდ შემეკუმშა. რადგან მახას ბუნებას კარგად ვიცნობდი, დარწმუნებული ვიყავი, ეს ამბავი უკვალოდ არ ჩაივლიდა. მივუახლოვდი გოგონას, რათა დამემშვიდებინა, მაგრამ დავაგვიანე. მოულოდნელად მახა წინ დაუდგა ბაბუას და კაცივით დაუწყო ლანძღვა-გინება. ისეთი შეურაცხმყოფელი სიტყვებით მიმართავდა, რომლის მოსმენა ნებისმიერ ადამიანს შეზარავდა. მიუხედავად იმისა, რომ ჩემი შვილის მაგივრად საშინლად შემრცხვა, ვგრძნობდი, რომ გოგონა ბაბუას სამართლიანად ლანძღავდა. მან მიიღო ის, რაც დაიმსახურა.

მამაჩემი ქალთა სქესზე კარგი აზრის არასდროს ყოფილა. არც ახლა მოუქაჩლებია თავი. სახეზე ზიზღი გამოესახა და კბილებშუა გამოცრა:

_ მომაშორეთ თავიდან ეს საშინელი ქმნილება! თვალით არ დამანახოთ! ახლავე შორს ჩემგან!

აშკარად იყო, რომ ჩემმა ქალიშვილმა მამაჩემში ის ზიზღი გააღვივა, რომელსაც მთელი ცხოვრების განმავლობაში ჩემი მისამართით განიცდიდა. მამამ სიძულვილით სავსე მზერა ჯერ მე მომაპყრო, მერე _ მახას. სწორედ ამ დროს გავიგონე მისი სიტყვები, რომელიც კონკრეტულად არავის ეკუთვნოდა:

_ ვაშლი ვაშლთან ახლოს ვარდება.

შეწუხებულმა კარიმმა მახას ხელი დაავლო და იქაურობას სასწრაფოდ გააცალა. გოგონა კვლავინდებურად აგრძელებდა ბაბუის ლანძღვას და ცდილობდა, კარიმს ხელიდან დასხლტომოდა, მაგრამ არ გამოუვიდა. ჩემმა ქმარმა იგი ვილაში აიყვანა და პირი საპნით მობანა. ბავშვის ყვირილის დახშული ხმა კარგა ხანს ისმოდა ბაღში.

მამა მალევე უკან გაბრუნდა, ერ-რიადში, მაგრამ წასვლამდე თავისი უდიერი სიტყვა მაინც დააგდო:

_ სულთანას უგვანო სისხლმა მისი ქალიშვილებიც წაბილწა.

პატარა ამანი ძალიან მგრძნობიარე ხდებოდა, როდესაც ვინმე რამეში ადანაშულებდა. ამ სიტყვების მოსმენისას იგი ისტერიკაში ჩავარდა.

იმ დღიდან მოყოლებული, მამაჩემი არც ერთი ჩემი ქალიშვილის არსებობას არ აღიარებდა…

 

8 8 8

მიუხედავად იმისა, რომ მახას მეამბოხე სული ხშირად გვიჩენდა თავსატეხს, მას ხანდახან სიკეთის გამოვლენაც შეეძლო. ეტ-ტაიფში მოხდარი ამბის შემდეგ ბოღმა ცოტა ხნით გაუნელდა. გარდა ამისა, მე და კარიმმა გავაორმაგეთ სითბო და ყურადღება გოგონების მიმართ. მათ ყოველ ნაბიჯზე ვაგრძნობინებდით, რომ ისინიც ისეთივე ძვირფასები იყვნენ ჩვენთვის, როგორც აბდულა. სახლში ამას, ასე თუ ისე, ვახერხებდით, მაგრამ საკმარისი იყო, სხვა გარემოში აღმოვჩენილიყავით, მახასთვის აშკარად თვალში საცემი ხდებოდა, რომ აბდულას უფრო ღირსეულად ექცეოდა მამამისი, ვიდრე მას.

ასეთი სიტუაციის თავიდან აცილება შეუძლებელი გახლდათ _ არაბული ადათი მკაცრად მოითხოვდა, რომ ოჯახის წევრებს განსაკუთრებული ყურადღება ვაჟის მიმართ გამოეჩინათ, რის გამოც ქალიშვილები მუდმივად იგნორირებული რჩებოდნენ.

მახა ძალიან ჭკვიანი გოგონა იყო, ადვილად ვერავინ მოატყუებდა. არაბული ცხოვრების ასეთმა დაუნდობელმა ფაქტებმა ღრმა კვალი დატოვეს მახას ცნობიერებაში. აქედან გამომდინარე, მეც არ მასვენებდა წინათგრძნობა, რომ ჩემს უფროს ქალიშვილში ვულკანი იყო მიძინებული, რომელიც ერთ მშვენიერ დღეს დიდი ხმაურით ამოხეთქავდა. მაგრამ, როგორც თანამედროვე მშობლების უმეტესობას, მეც არ მქონდა წარმოდგენა, როგორ დავხმარებოდი ჩემს ძნელად აღსაზრდელ შვილს.

 

8 8 8

როდესაც სპარსეთის ყურეში ომი მოხდა, მახა 15 წლის იყო. სწორედ იმ პერიოდში დაიწყო არაბ ქალთა ყველაზე დიდი «ხმაური» თავისუფლების თაობაზე. უცხოელი ჟურნალისტები ცნობისმოყვარეობით იკვლევდნენ აღმოსავლელი ქალების მდგომარეობას, იწერებოდა სტატიები, ქვეყნდებოდა ინტერვიუები. ბევრმა განათლებულმა არაბმა ქალმა დაიწყო ფიქრი იმ დღეზე, როდის შეძლებდა ფარანჯის გახდას, შავი ჩადრის მოხდას და როდის მიუჯდებოდა ევროპელი ქალივით საკუთარი მანქანის საჭეს. მე თვითონაც ისე ვიყავი ჩართული ამ პროცესში, რომ დროულად ვერ შევამჩნიე, როგორ ჩაითრია ამ თანამედროვე «მოძრაობამ» გარდატეხის ასაკში მყოფი ჩემი ქალიშვილი.

ამასობაში მახამ მეგობრები გაიჩინა. როდესაც აიშა პირველად დავინახე, ცოტათი უხერხულად ვიგრძენი თავი. არა იმიტომ, რომ მას სამეფო ოჯახთან არაფერი აკავშირებდა _ მეც მყავდა მეგობრები არასამეფო წრიდან. აიშა საკმაოდ გავლენიანი ოჯახის შვილი იყო. მამამისი ავეჯის იმპორტს აწარმოებდა და უამრავ უცხოურ კომპანიასთან თანამშრომლობდა.

ჩემი უხერხულობის მიზეზი სხვა რამ იყო. აიშა თავის ასაკთან შედარებით, შეუფერებლად გამოიყურებოდა. შეუფერებლად იცვამდა, შეუფერებლად იქცეოდა. 17 წლის გოგონა ნაადრევად მომწიფებული ჩანდა და მისი გამომწვევი მანერები უსიამოვნებების მეტს არაფერს მოუტანდა მას და არამარტო მას…

აიშა და მახა განუყრელი დაქალები გახდნენ. ის ძალიან ბევრ დროს ატარებდა ჩვენს სახლში. საუდეველი გოგონას კვალობაზე, აიშას ზედმეტი თავისუფლება ჰქონდა მინიჭებული. მოგვიანებით გავიგე, რომ მშობლებს ლამის მიგდებული ჰყავდათ იგი და არც ინტერესდებოდნენ, სად ატარებდა მათი შვილი დროის უმეტეს ნაწილს.

11 დედმამიშვილიდან აიშა უფროსი იყო. დედამისი ერთადერთი კანონიერი ცოლი ყოფილა თავისი ქმრისთვის. როგორც გაირკვა, ცოლ-ქმარი ხშირად ჩხუბობდა თურმე. ჩხუბის მიზეზი კი პოპულარული არაბული ტრადიცია «მუტა» იყო, რაც «დროებით ქორწინებას» ან «ქორწინებას სიამოვნებისთვის» ნიშნავს. ასეთი ქორწინებები შეიძლება გაგრძელდეს ერთი დღე ან 99 წელი. როცა კაცი გამოუცხადებს ქალს, რომ მათი დროებითი შეთანხმება დასასრულს მიუახლოვდა, წყვილი ყოველგვარი განქორწინების ცერემონიის გარეშე შორდება ერთმანეთს. სუნიტების ისლამური სექტა ამ ტრადიციას დღემდე უთანასწოროდ მიიჩნევს. უფრო მეტიც, მათი აზრით, ეს სხვა არაფერია, თუ არა პროსტიტუციის ლეგალიზება. თუმცა, არ არსებობს არაბეთში არც ერთი კანონიერი ხელისუფალი, რომელიც გაბედავს და მამაკაცს აუკრძალავს მსგავს ქმედებას.

აიშას დედა სწორედ ქმრის ასეთი საქციელის გამო გამოთქვამდა პროტესტს. მის აღვირახსნილ მეუღლეს თურმე შინ მოჰყავდა «დროებითი» ცოლები ერთი დღით, ერთი კვირით, ერთი თვით… აიშას მამის მსგავსი კაცები მრავლად იყვნენ არაბეთში. რადგან კანონი მათ ამის ნებას აძლევდა, რომელიც ჭკუათმყოფელი კაცი იტყოდა ამ სიამოვნებაზე უარს?

აიშა ყველაფერს მიყვებოდა თავის ოჯახის შესახებ. მამამისს თურმე 4 ცოლი ჰყავდა, მაგრამ კანონიერად _ მხოლოდ დედამისი. მამა, სანდო აგენტების დახმარებით, გარიგებას აწარმოებდა როგორც საუდის არაბეთის, ისე მის ფარგლებს გარეთ, შიიტურ რაიონებში მცხოვრებ ღატაკ ოჯახებთან, რომლებსაც ბევრი ქალიშვილი ჰყავდათ და ოჯახის რჩენა არ შეეძლოთ. აგენტის დახმარებით მამა აფორმებდა ოჯახის უფროსებთან დროებითი ქორწინების ხელშეკრულებას და «ქორფა დროებითი ცოლის» დათრევით თვიდან თვემდე თავის ჭიას ახარებდა.

მამასთან მიგვრილ ქალიშვილთაგან ზოგიერთს აიშა უმეგორდებოდა კიდეც. მოგვიანებით, როცა მამას «ახალი ცოლი» მობეზრდებოდა, თავის სახლში  «დაჯილდოებულს» გაუშვებდა _ ოქროთი გავსებული ჩემოდნით. აიშას თქმით, ამ გოგონების უმრავლესობა 11-12 წლის თუ იქნებოდნენ. ისინი ყველანი ღარიბი ოჯახის შვილები იყვნენ და არც ერთ მათგანს დაწყებითი განათლება არ ჰქონდა მიღებული.

_ როგორც ჩანს, ისინი ვერც აცნობიერებდნენ, რა ხდებოდა მათ თავს. ერთადერთი, რაც იცოდნენ, ის იყო, რომ ძალიან ეშინოდათ და გამუდმებით ტიროდნენ. გვეხვეწებოდნენ, სახლში წაგვიყვანეთო, ჩვენს მშობლებთან. არასდროს დამავიწყდება ერთი მათგანი, რიმა. ის 13 წლის იყო, შველივით ლამაზი. იემენიდან ჩამოუყვანეს მამაჩემს. მისნაირად არც ერთი მომწონებია. რიმას მამას ერთი ცოლი და 23 შვილი ჰყავდა, რომელთაგან 17 გოგონა იყო. ოჯახი ძალიან ღარიბულად ცხოვრობდა. მათ მხოლოდ 3 აქლემი და 23 ცხვარი ჰყავდათ. გარდა ამისა, მძიმე მშობიარობის შედეგად, 3 ძმას ფიზიკური ნაკლი აღმოაჩნდა და სიარული არ შეეძლო. ამ მიზეზით უფიქრია ქმარს ქალიშვილებისთვის სარფიანი საქმროების მოძებნა.

ყვებოდა აიშა ამ შემზარავ ამბავს და ჟრუანტელი მივლიდა. რადგანაც გოგონები ერთიმეორეზე ლამაზები იყვნენ, ქმარმა მათ ფასიც მაქსიმალური მაღალი დაადო თურმე. რიმა ოჯახში უფროსი შვილი იყო, შემდეგ მოყვებოდა ორი ძმა, შემდეგ _ 9 წლის ქალიშვილი. რიმას გათხოვება დიდად არ ეპიტნავებოდა დედას, რადგან გოგონა მცირეწლოვანი შვილების გაზრდაში ეხმარებოდა, მაგრამ მამამ არ დაუჯერა ცოლს და სასიძოს საძებნელად იემენის დედაქალაქში ჩავიდა.

იგი სამი დღის შემდეგ დაბრუნდა და თან მოიყოლა აგენტი, რომელიც მასთან მოლაპარაკებას აწარმოებდა. ასეთი რამ საერთოდ არ ხდებოდა. საცოლის  წინასწარ ნახვის უფლება, ჩვეულებრივ, არ იყო მიღებული წესი, მაგრამ აგენტმა დაჟინებით მოითხოვა თურმე, თავისი თვალით ენახა გოგონა, რომელსაც მამამ წარმოუდგენლად მაღალი ფასი დაადო. რიმას თქმით, მამა ძალიან აღგზნებული ყოფილა, რადგან ქალიშვილის ხელს ერთობ მდიდარი არაბი სთხოვდა. ოქროთი დაბრმავებული მამა არად აგდებდა, როცა უცხო მამაკაცი რიმას ნივთივით ათვალიერებდა, თითქოს ცხვარი ან აქლემი ყოფილიყოს.

_ რიმა მიყვებოდა, რომ სირცხვილი წამითაც არ უგრძნია, რადგან იცოდა, რომ ერთ მშვენიერ დღეს მას აუცილებლად მიაკუთვნებდნენ სხვა ოჯახს და რომ იგი ერთხელაც უცხო მამაკაცის საკუთრება აღმოჩნდებოდა, _ აგრძელებდა აიშა თხრობას, _ მაგრამ გოგონამ ვერ მოითმინა, როცა აგენტმა მას პირის გაღება და კბილების ჩვენება მოსთხოვა. ბავშვი გაბრაზდა და უცხო მამაკაცს ხელი აუკრა. საბოლოო ჯამში აგენტს მოეწონა რიმა და მამამისს თანხის საკმაოდ სოლიდური ნაწილი წინასწარ გადაუხადა. აგენტი საბუთების გასაფორმებლად უკან გაბრუნებულა.

მამამ ამ სასიხარულო ამბის აღსანიშნავად ცხვარი დაკლა და კარგადაც მოულხინა. შუა ქეიფისას მან ამაყად გამოუცხადა თავის ცოლ-შვილს, რომ მის ოჯახს აღარ გაუჭირდებოდა და რიმა იმდენ ფულს შემოუტანდა, რომ 4 წელი შეეძლებოდა უზრუნველად ცხოვრება. ამასობაში სხვა ქალიშვილებიც წამოეწეოდნენ და შემდეგ მათ გათხოვებაზე იზრუნებდა.

_ რიმა, შვილო! შენ გეყოლება მოსამსახურეები, ყოველდღე შეჭამ ხორცს, გემრიელ კერძებს, შენი შვილები კარგ განათლებას მიიღებენ, _ როხროხებდა ოჯახის უფროსი.

_ მამა, ის კაცი იმ თოჯინას მიყიდის, ამას წინათ ჟურნალში რომ ვნახე? _ ბავშვური გულუბრყვილობით იკითხა რიმამ.

_ რა თქმა უნდა! გპირდები, რომ შენი ყველა თხოვნა დაკმაყოფილებული იქნება. აი, ნახავ, რა კარგ ბედში ჩავარდები, ჩემო ლამაზო!

შემაძრწუნებელი სიმართლე რიმამ მხოლოდ ერთი კვირის შემდეგ გაიგო, როცა აგენტი დაბრუნდა და გამოუცხადა, რომ მას არა კანონიერი ქორწინება, არამედ «მუტა» ელოდა, დროებითი ცოლქმრული კავშირი.

ამ მოულოდნელმა ცნობამ თავზარი დასცა მამამისს, რადგან მსგავსი გარიგება ოჯახის ღირსებას შელახავდა. გარდა ამისა, იგი ვერ შეძლებდა სიწმინდეშელახული ქალიშვილის ხელმეორედ გათხოვებას. მას «საპატიო», თუნდაც მეორე ცოლად, თავმოყვარე კაცი არ დაისვამდა. მაგრამ იგი უკვე ვერაფერს შეცვლიდა. თუკი მამა ხელშეკრულებას დაარღვევდა, უნდა დაებრუნებინა თანხა, რომელიც აგენტმა წინასწარ დაუტოვა. მას კი თანხა თითქმის ბოლომდე ჰქონდა გახარჯული.

მამამ ფარხმალი დაყარა და თავჩაღუნულმა მოსთხოვა რიმას, გაჰყოლოდა უცხო კაცს. გოგონა მორჩილად დაჰყვა მამის ნებას.

მთელი ოჯახი ვაივიშით გამოემშვიდობა გოგონას. მამამ ბოლოს აგენტი ცალკე გაიყვანა და შეეხვეწა, როცა გოგონა თავის მოვალეობას შეასრულებდა, უკან არ გამოეშვათ იგი. იქნებ მოეძებნათ მისთვის ვინმე, ვინც ცოლად შეირთავდა და მის ოჯახს ღირსებას შეუნარჩუნებდა.

აგენტი დაპირდა მამას, რომ ამისთვის ყველაფერს იღონებდა. ის კი არა, როგორც კი აგენტმა გოგონა ერ-რიადში ჩამოიყვანა, სურვილი შეუსრულა და უყიდა ის თოჯინა, რომელზეც რიმა ოცნებობდა.

ასე აღმოჩნდა რიმა აიშას მამის «დროებითი ცოლი». აიშას თქმით, რიმა სულაც არ იყო თავისი ბედით უკმაყოფილო. მან კარგად იცოდა, რომ გათხოვების შემდეგ ქალი ქმრის მორჩილი უნდა ყოფილიყო, ამიტომ უსიტყვოდ ასრულებდა აიშას მამის ნებისმიერ სურვილს.

ერთი კვირა დაჰყო რიმამ აიშას სახლში. ხოლო როცა მამამ იგი უკან გაისტუმრა, აგენტმა მართლაც იპოვა ვიღაც იემენელი, რომელიც ოფიციანტად მუშაობდა ჩაიხანაში და რიმა მეორე ცოლად შერთო. მას ერთი ცოლი იემენში ჰყოლია, ამიტომ ერ-რიადში ძალიან უჭირდა ქალის გარეშე ცხოვრება. მას აქაც სჭირდებოდა ცოლი, რათა მომვლელი ჰყოლოდა.

_ მას შემდეგ ერთხელ შევხვდი რიმას, სრულიად შემთხვევით, _ დაამთავრა მოყოლა აიშამ, _ იგი თოჯინით ხელში უკან მიჰყვებოდა თავის ქმარს და მის ყველა ბრძანებას თავდახრილი მორჩილად ასრულებდა.

რიმას ბედმა ისე შეაძრწუნა აიშას დედა, რომ ქმარი დედამთილ-მამამთილთან დაასმინა თურმე. მშობლები უაღრესად აღუშფოთებია ვაჟის საქციელს, მაგრამ ისინი უძლურნი იყვნენ წინააღმეგობის გასაწევად. კანონი მათ ამას უკრძალავდა.

_ ერთადერთი ისღა დაგვრჩენია, რომ გირჩიოთ, შვილო. ილოცე შენი ქმრის სულის გადასარჩენად, _ ამ სიტყვებით გამოისტუმრა თურმე დედამთილ-მამამთილმა რძალი.

ამ ამბის მოსმენის შემდეგ ძალიან ხშირად ვფიქრობდი იმ ბავშვებზე, ვინც დროებითი ქორწინებისთვის გაწირეს მშობლებმა. მუსულმანურ სამყაროში ძალიან ძნელია კარგ ბედში მოახვედრო გოგონა, რომელმაც ქალწულობა დაკარგა. მათი მომავალი, უმრავლეს შემთხვევაში, ტანჯვით სავსე ცხოვრებაა. საუკეთესო ვარიანტია, თუ ასეთს მესამე ან მეოთხე ცოლად დაისვამს ვინმე, ყოველგვარი მზითევის გარეშე. ეს კი ნიშნავს, რომ მთელი ცხოვრება ვიღაცის მოსამსახურედ უნდა იყოს და ვერასდროს ისარგებლებს იმ პრივილეგიებით, რაც, წესით, მუსულმანი ქმრის პირველ და მეორე ცოლებს აქვთ.

ხომ წარმოგიდგენიათ, ასეთ ოჯახში გაზრდილი აიშა როგორი იქნებოდა? გოგონას ხელი ჰქონდა ჩაქნეული ცხოვრებაზე. იგი აშკარად დაცემის გზას ადგა. მახა კი, პირიქით, აღფრთოვანებული იყო თავისი მეგობრით. ჩემი ქალიშვილის ხასიათიდან გამომდინარე, ვხვდებოდი, რომ აიშასთან ურთიერთობას ვერ ავუკრძალავდი. ამის მცდელობაც არ უნდა დამეშვა.

აკრძალული ხილი ძალზე მაცდუნებელია ყველა ბავშვისთვის, მიუხედავად მათი სქესისა და ეროვნებისა…

 

8 8 8

სპარსეთის ყურეში გაგანია ომი იყო გაჩაღებული, როცა ჩვენმა მეფემ ზნეობრივი პოლიციის ჯგუფებს უფლებები შეუზღუდა. მათ არაბი ქალებისთვის თვალყურის დევნება ჰქონდათ დავალებული. საკმარისი იყო, ქალი უჩადროდ გამოჩენილიყო ქუჩაში, მათ რეზინის ხელკეტებით უსწორდებოდნენ ან თავზე საღებავს ასხამდნენ. ზნეობრივი, იგივე რელიგიური პოლიცია ისე გავიდა თავს, თავიანთი ქმედებით ყველანაირ ზღვარს გადავიდა. ისინი არათუ არაბ, უცხოელ ქალებსაც არ ინდობდნენ და მათაც აიძულებდნენ, ჩადრით ევლოთ ქალაქის ქუჩებში. მეფეს არ უნდოდა საომარ სიტუაციაში დასავლეთის განაწყენება, ამიტომაც მიმართა ამ ზომებს. პოლიციისთვის უფლებების გამკაცრება ერთგვარი შეღავათი აღმოჩნდა ჩვენი ქალებისთვის. მიუხედავად იმისა, რომ მეფის ბრძანება მხოლოდ ომის პერიოდში მოქმედებდა, ქალებმა რამდენიმე თვის განმავლობაში უდიდესი სიამოვნება განიცადეს მინიჭებული თავისუფლებით. ქვეყნისთვის ერთობ მნიშვნელოვან პერიოდში მეფემ ისიც დაუშვა, რომ ქალები საზოგადოებრივ საქმიანობაში ჩართულიყვნენ. როგორ გვიხაროდა, გვეგონა, რომ მეფის ეს კეთილშობილური ნაბიჯი მთელი ცხოვრება გაგრძელდებოდა.

თუმცა, ზოგიერთი ქალისთვის თავისუფლების მოპოვებამ კატასტროფული შედეგი გამოიღო. ჩვენი მამაკაცები იმედგაცრუებულნი აღნიშნავდნენ, რომ ბევრი ქალი უწინდებურად წმინდანივით აღარ იქცეოდა. ერთხელაც არ დაფიქრებულან იმაზე, რამ სწორედ მათ დაგვიმახინჯეს სული, რის გამოც ქალებს პროტესტის გრძნობა გაგვიჩნდა.

ახლა უკვე ვიცოდი, რომ აიშა და მახა იმ საუდელ გოგონათა რიცხვს განეკუთვნებოდნენ, რომლებიც ფსიქოლოგიურად ჯერ კიდევ არ იყვნენ მომწიფებული, გაეცნობიერებინათ სრული თავისუფლების მნიშვნელობა.

რადგან ქვეყანაში საომარი სიტუაცია სუფევდა, აიშამ მოახერხა, ერთ-ერთ ადგილობრივ ჰოსტიპალში მოხალისედ დაეწყო მუშაობა. შემდეგ, რა თქმა უნდა, ჩემს ქალიშვილსაც დაეხმარა. მახას ვერაფრით გადავათქმევინეთ. მესმოდა, რომ მისთვის მუშაობის დაწყება მნიშვნელოვანი ცხოვრებისეული გამოცდილება იყო, მაგრამ მისი ბუნებიდან გამომდინარე, გამუდმებით შიშის ქვეშ ვიყავი, რამე არ დაეშავებინა. მართალია, ჩადრის ტარება აღარ იყო აუცილებელი, მაგრამ ქუჩაში აბაის გარეშე მაინც არ ვუშვებდით, თავზე კი აუცილებლად ხილაბანდი უნდა ჰქონოდა წაკრული. სამაგიეროდ, საავადმყოფოს შენობაში უფლება ჰქონდა, უჩადროდ ევლო და სწორედ ეს მაშფოთებდა.

როცა ომი დამთავრდა, მახამ აღარ ისურვა ძველ ცხოვრებას დაბრუნებოდა, ამიტომ კატოგორიულად მოსთხოვა მამამისს, მისთვის საავადმყოფოში მუშაობა არ აეკრძალა. მიუხედავად იმისა, რომ მე და კარიმს ამის იოტისოდენა სურვილიც არ გვქონდა, მაინც დავთანხმდით.

ერთხელ მახას ჰოსპიტლიდან მძღოლმა მოაკითხა, სასწრაფოდ უნდა გამოცხადებულიყო სამუშაოზე. მის ოთახში იმის სათქმელად შევედი, რათა ცოტა ეჩქარა და მოულოდნელად ადგილზე გავშეშდი. ჩემი ქალიშვილი პისტოლეტს დებდა ბუდეში, რომელიც ბარძაყზე ჰქონდა დამაგრებული.

იარაღი?! ლამის გავგიჟდი. ჩემდა საბედნიეროდ, კარიმი შინ იყო და ჩვენი ხმამაღალი საუბარი რომ შემოესმა, შეშფოთებული შემოვარდა. ახლა ის გაგიჟდა. დიდი შეხლა-შემოხლის შემდეგ, როგორც იქნა, ვათქმევინეთ მახას სიმართლე. მას და აიშას თურმე ჯერ კიდევ ომის პერიოდში დაუწყიათ იარაღის ტარება.

_ პისტოლეტი იმისთვის გვინდოდა, რომ თუკი შემთხვევით ირანული არმია შემოვიდოდა ჩვენს ქვეყანაში, თავის დაცვა შეგვძლებოდა.

_ მაგრამ ომი ხომ დამთავრდა? _ გაუგონარი ხმით გაყვიროდა თავზარდაცემული კარიმი.

_ მერე რა? ზნეობის პოლიცია ხომ დაძრწის ქუჩაში? გგონიათ, მაგათ თავს ვაცემინებთ? ვერ ხედავთ, ისევ ძველი მეთოდების გამოყენება რომ დაიწყეს? მას შემდეგ, რაც უცხოელებმა დატოვეს არაბეთი, უფრო აგრესიულები გახდნენ, ვიდრე ოდესმე! ყოველ ფეხის ნაბიჯზე იჭერენ ქალებს და საპყრობილეებში ყრიან! ამას ვერ მოვითმენ! უდანაშაულო ქალების დასჯის უფლებას არ მივცემ მაგ მანიაკ ფანატიკოსებს!

ვუყურებდი ჩემს ქალიშვილს და თავი სიზმარში მეგონა. საკუთარ ყურებს არ ვუჯერებდი. ნუთუ ეს პატარა გოგონები მზად არიან, ტყვია ესროლონ რელიგიის მსახურებს? ვგრძნობდი, საცაა, გონებას დავკარგავდი.

_ პისტოლეტი საიდან გაქვთ? _ არ ეშვებოდა კარიმი მახას.

_ აიშას მამისაა. მას ცეცხლსასროლი იარაღის მთელი არსენალი აქვს და მოვპარეთ. არც კი გაუგია. მე და აიშა ყოველდღე ვვარჯიშობთ მისი სახლის უკან, ნათესებში.

გაცოფებულმა კარიმმა ვერ მოითმინა, ჯერ პისტოლეტი ააცალა მახას, შემდეგ კი თავის «მერსედესში» ჩატენა.

ჩემი ქმარი მთელი სისწრაფით მიქროდა ქუჩაში. მეშინოდა, რამეს არ დაჯახებოდა, ადამიანის სახე არ ედო. იგი აიშას სახლისკენ მიიჩქაროდა, რათა იარაღი დაებრუნებინა პატრონისთვის და აიშას მშობლები საქმის კურსში ჩაეყენებინა…

მისვლისთანავე აიშას დედ-მამა გამოგვეგება. გოგონები ერთ ოთახში ჩავკეტეთ, ჩვენ კი სალაპარაკოდ განვმარტოვდით. უცნაურია, მაგრამ, ცხოვრებაში პირველად, კმაყოფილი ვიყავი, ჩადრი რომ მქონდა მოხვეული, რადგან ასე თამამად შემეძლო ზიზღით მეყურებინა აიშას მამისთვის, რომელიც მოზარდი გოგონების ცდუნებით იყო გატაცებული. ჩემდა გასაკვირად, ის იმაზე ახალგაზრდა აღმოჩნდა, ვიდრე წარმომედგინა.

ალბათ ცხოვრების ბოლომდე გამყვება ის ტკივილი, რომელიც ჩემმა ქალიშვილმა იმ საღამოს მომაყენა. სამივე შვილს დაბადებიდან ვუნერგავდი ალაჰის სიყვარულს, ვცდილობდი, ღვთის მოშიში გამეზარდა ისინი და როგორ წარმოვიდგენდი, თუ ჩემი საყვარელი ქალიშვილი ალაჰის წინააღმდეგ წავიდოდა? სწორედ ამან გამოიწვია ჩემი სასტიკი წყრომა.

მახამ თავისი  გაბუშტული ტუჩები მკაცრად მოკუმა და კატეგორიულად გამოგვიცხადა:

_ სულაც არ ვაპირებ გავაკეთო ის, რასაც თქვენ მოითხოვთ! მე და აიშა წავალთ აქედან, დავტოვებთ ქვეყანას, რომელიც გვძულს და სხვაგან დავსახლდებით. აქ ყველაფერი გვეზიზღება! არაბეთში ქალი რომ იყო, ყველანაირ უსამართლობას უნდა შეეგუო! თუ მოკრძალებულად ცხოვრობ, ესე იგი, სულელი ხარ, _ ბობოქრობდა იგი, _ მაგრამ საკმარისია, ნორმალურად  გადაწყვიტო ცხოვრება, აუცილებლად ფარისევლად მოგნათლავენ. ყველა ქალი კრეტინია, ვისაც სჯერა, რომ ალაჰი არსებობს!

_ მახა! _ შეჰყვირა კარიმმა, _ ღმერთს ნუ გმობ!

_ ვგმობ? _ ჩაიცინა მახამ, _ რომელ ღმერთს? რომელიც არ არსებობს?

მოულოდნელად კარიმი წამოხტა და შვილს პირზე ააფარა ხელი.

აიშას დედამ შეჰკივლა და გული წაუვიდა, რადგან ჩვენს ქვეყანაში მსგავსი განცხადება ადამიანს შეიძლება სიცოცხლის ფასად დაუჯდეს.

ყველას ძალიან შეგვეშინდა.

აიშას მამამ ყვირილი მორთო. ის მოითხოვდა, ჩვენი ურწმუნო შვილი იქიდან მოგვეშორებინა. მე და კარიმი შევეცადეთ მახას გარეთ გაყვანას, მაგრამ გოგონამ ისეთი მძაფრი წინააღმდეგობა გაგვიწია, გაოგნებული დავრჩი. ასეთი არაადამიანური ძალა მხოლოდ ფსიქიკურად დაავადებულ ადამიანს შეიძლება ჰქონდეს.

როგორც იქნა, მოვერიეთ, მანქანის უკანა სალონში შევათრიეთ და სასწრაფოდ დავიძარით. მთელი გზა ვცდილობდი შვილის დაწყნარებას, მაგრამ არაფერი გამომივიდა. მას ჩემი ხმის გაგონებაც არ სურდა.

_ მე დღეიდან დედა არ მყავს! _ წიოდა განწირული ხმით.

ბოლოს, როგორც იქნა, ჩაწყნარდა. მეგონა, გონი დაკარგა, ისე საეჭვოდ მიჩუმდა.

 

8 8 8

ოჯახის ექიმის რჩევით, მეორე დღესვე მოვიწვიეთ ეგვიპტელი თერაპევტი. მან დაგვამშვიდა:

_ მოზარდ გოგონებში მწვავე ფსიქიკური აშლილობა ხშირია და არამარტო თქვენს ქვეყანაში. ამ საკითხთან დაკავშირებით, მე ჩემი თეორია მაქვს. გოგონა მომწიფების ასაკშია, მას ახლა ჰორმონების მოჭარბების პერიოდი აქვს, რის გამოც ხანდახან შეიძლება ისეთი რამ ჩაიდინოს, თავი დაკარგოს. ისინი თავიანთ ქმედებებს ანგარიშს ვეღარ უწევენ. სამეფო კარზე არაერთი ასეთი ბავშვის განკურნებამ მომიწია. ეს ავადმყოფობა გართულებებს არ იწვევს, საშიში არაფერია. მერწმუნეთ, აქამდე არც ერთი პაციენტი არ დამზარალებია, _ გაიცინა ექიმმა.

_ და რა უნდა მოვიმოქმედოთ? _ უიმედოდ ავიწურე მხრები.

_ რამდენიმე დღის განმავლობაში დამაწყნარებლები უნდა მივცეთ. გოგონა თავისით გამოვა მდგომარეობიდან. ისტერია მალე გაუვლის.

თერაპევტმა წამლის მარაგი დაგვიტოვა და შეგვპირდა, რომ მეორე დღეს შემოივლიდა პაციენტის სანახავად.

კარიმმა ექიმი გააცილა და როცა შემობრუნდა, ერთმანეთს თვალებით გავუბით ლაპარაკი. სიტყვები აღარ იყო საჭირო.

შემდეგ კარიმმა თადარიგი დაიჭირა, რომ ჩვენი თვითმფრინავი მზადყოფნაში ყოფილიყო, მე კი სარას დავურეკე და ვთხოვე, სანამ ჩვენ მახას სამკურნალოდ ლონდონში ჩავიყვანდით, თავისთან წაეყვანა ამანი და აბდულა.

_ მახას ფსიქიატრიული მკურნალობა სჭირდება. არ მინდა, ეს ამბავი ახლობლების ყურამდე მივიდეს, ამიტომ ექიმმა გვირჩია, ლონდონში გადავაფრინოთ. ძალიან გთხოვ, არავისთან არაფერი წამოგცდეს. თუ ვინმემ რამე გკითხა, უთხარი, რომ სტომატოლოგთან მიგვყავს და მორჩა. ეგ არავის გაუკვირდება, შენც კარგად იცი.

სამეფო ოჯახის წევრებიდან უმრავლესობა საზღვარგარეთ დადიოდა სამკურნალოდ, მათ შორის სტომატოლოგთანაც, ამიტომ ჩვენი გამგზავრება ცნობისმოყვარეობას არავის აღუძრავდა.

მახას ოთახში გავედი და მისი ნივთების ჩანთაში ჩალაგებას შევუდექი. მოულოდნელად ისეთი რამეები აღმოვაჩინე, ხელები ამიკანკალდა. მის გარდერობში საშინელ წიგნებს გადავაწყდი _ ასტროლოგიაზე, შავ მაგიაზე, ჯადოქრობაზე. აშკარა იყო, საგულდაგულოდ ჰქონდა გადანახული, რომ მე არ მენახა. რამდენი უაზრობა ეწერა ამ წიგნებში! როგორ შევაყვაროთ მამაკაცს თავი ერთი ნახვით, როგორ მოვუვლინოთ განსაცდელი იმ ადამიანებს, რომლებიც გულს გვტკენენ ან ბოროტი სულების დახმარებით, როგორ მოვუსპოთ მათ სიცოცხლე და ა.შ.

ეს კიდევ არ იყო ყველაფერი. სუნთქვა შემეკრა, როცა მახას გარდერობში, წიგნებთან ერთად, აბდულას ტანსაცმლის ნაგლეჯი აღმოვაჩინე, რომელშიც შავი ფერის ქვა იყო გახვეული, რაღაც თეთრ ფხვნილთან ერთად. ვერაფრით ამოვიცანი, რა ფხვნილი იყო, ადრე მსგავსი არაფერი მენახა. კარგა ხანს ვიდექი გაქვავებული და არ მინდოდა იმის დაჯერება, რომ მახას, ერთადერთი ღვიძლი ძმის მოსაკლავად, ასეთი საძაგლობების გაკეთება შეეძლო.

_ თუ ეს ასეა, გამოდის, რომ ცუდი დედა ვყოფილვარ! _ ვბუტბუტებდი ჩემთვის.

სკამზე ჩამოვჯექი და ღრმად ჩავფიქრდი. საიდან უნდა ჰქონოდა ჩემს შვილს მსგავსი წიგნები? ვისგან იღებდა რჩევა-დარიგებას? დაბნეულმა დავიწყე წარსულში ქექვა. საიდან, ვისგან და როდის უნდა გაეგო მას შავი მაგიის არსებობა? ხუდა გამახსენდა. ის მამაჩემის მონა იყო, რომელსაც გააჩნდა უნარი, ადამიანის მომავალი ეწინასწარმეტყველა, მაგრამ ხუდა იქამდე გარდაიცვალა, სანამ მახა დაიბადებოდა. არა, ხუდა გამოვრიცხე. მაშ ვინ? არც ჩვენს ოჯახში და არც ახლომახლო არ მეგულებოდა გათავისუფლებული აფრიკელი მონა თუ მოსამსახურე, ვისაც ხუდასნაირად ექნებოდა ჯადოქრობის უნარი განვითარებული.

ამ ფიქრებში ვიყავი, რომ უეცრად გონება გამინათდა. ისე წამოვხტი სკამიდან, თითქოს თავში ურო ჩამარტყესო! რაღა შორს მივდივარ, როცა მტერი აგერ მყავს ჩასაფრებული? _ გავიფიქრე გამწარებულმა. ჩემი დედამთილი გამახსენდა, ნორა. ამის გაკეთება მხოლოდ მას შეეძლო, მხოლოდ ნორას! ის პირველივე დღეებიდან ვერ მიტანდა. როცა კარიმს ცოლად გავყევი, ჯერ კიდევ ნორჩი გოგონა ვიყავი, გამოუცდელობის გამო, ზედმეტად თამამი და თავქარიანი. სწორედ ეს არ მოსწონდა დედამთილს ჩემში. ამის გამო თავიდანვე ამითვალწუნა. გაცნობის დღიდანვე ცუდი შთაბეჭდილება მოვახდინე მასზე. შემდეგ და შემდეგ მდგომარეობა უფრო გართულდა. ნორა იმედგაცრუებული გახდა. ვაჟმა იმედი არ გაუმართლა. კარიმს ჩემთან განქორწინება აზრად არასდროს გაუვლია. ის კი არა, იმდენად ძლიერად ვუყვარდი, რომ ჩემ გამო მეორე ცოლიც კი არ შეირთო. ნორამ ვერაფრით ჩაკლა თავის თავში ჩემდამი სიძულვილი. რადგან არაფერი გამოუვიდა, იძულებული გახდა, ყალბი სიყვარულის გამოხატვით გადაეფარა თავისი სიძულვილი.

ნორა კარგად ხედავდა, რომ ჩემი და კარიმის სუსტი წერტილი მახა იყო. მახა ბავშვობიდანვე გვიჩენდა თავსატეხს მე და ჩემს ქმარს. ვინ იცის, რამდენ სკანდალში გავხვეულვართ ქალიშვილის გამო. ნორა ამას კარგად ხედავდა და, როგორც ჩანს, გადაწყვიტა, ამით ესარგებლა. ახლაღა მივხვდი, რატომ უყვარდა მას გამორჩეულად მახა და რატომ მაინცდამაინც მასთან ატარებდა ყველაზე მეტ დროს. მახასაც უყვარდა ბებია, მის მზრუნველობას და ყურადღებას დიდი სიხარულით იღებდა. მისთვის ხომ ის იყო მთავარი, ყოველთვის თვითონ ყოფილიყო ყველას ყურადღების ცენტრში. ამას კი ყველაზე თვალში საცემად ბებიისგან გრძნობდა. ჩემი დედამთილი ცნობილი ოკულისტი იყო, ამის შესახებ ოჯახში ყველამ იცოდა. ეს როგორ გამომეპარა? ნუთუ ეგეთი გულუბრყვილო ვარ? რატომ მეგონა, რომ ნორა ჩემს შვილს ისე გაზრდიდა, როგორც ეს მე გამიხარდებოდა? ერთი მიზეზიც კი არ არსებობდა, ნორას ჩემი ინტერესები დაეცვა.

როგორი სულელი ვყოფილვარ თურმე! არადა, რამდენჯერ მითქვამს მისთვის მადლობა, ყურადღებას რომ იჩენდა ჩემი ყველაზე რთული შვილის მიმართ. როგორც ჩანს, მან ისარგებლა ჩემი გულუბრყვილობით და ჩემი ემოციური ქალიშვილი უფსკრულისკენ მიმავალ გზას შეუყენა, რათა საჭირო მომენტში შეუბრალებლად გადაეჩეხა. ეს ერთადერთი იყო, რითიც ნორა ჩემზე იძიებდა შურს.

არა, ამის მოთმენა შეუძლებელია! კარიმს უნდა ვუთხრა, უნდა ავუხსნა ყველაფერი… მაგრამ განა ასე ადვილია? როგორ გინდა, უთხრა შვილს, დედაშენი კუდიანია და შენს შვილს ჯადოქრობას ასწავლისო? როგორმე დელიკატურად უნდა შევაპარო. მისთვის ძნელი იქნება ამის დაჯერება. ასეთ დროს ყოველ სიტყვას გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს. ერთიც რომ შემეშალოს, ქმრის რისხვას ვერ ავცდები. რისხვა იქით იყოს, სამუდამოდ შემიძულებს და ზიზღით აღივსება. ეს კი პირდაპირ ნორას წისქვილზე დაასხამს წყალს და მას უკვე თამამად შეეძლება თქვას, რომ მე ვერც დედად გამოვდექი და ვერც ცოლად…

 

თავი 3. ლონდონი

 

ძლიერი წამლების ზემოქმედების ქვეშ მყოფი მახა მიცვალებულს ჰგავდა. ლონდონში გამგზავრებამდე სულ ცოტა ხანი იყო დარჩენილი. მე და კარიმი მახას საწოლთან სავარძლებში ვისხედით. ჩემი ქმარი, ქანდაკებასავით გაქვავებული მზერით ფურცლავდა წიგნს, რომელიც მახას გარდერობში ვიპოვე. ის ჩემზე არანაკლებ შეშინებული ჩანდა საკუთარი ქალიშვილის შავბნელი გატაცებით.

რამდენიმეწუთიანი დუმილის შემდეგ კარიმმა სწორედ ის შეკითხვა დამისვა, რისიც ყველაზე მეტად მეშინოდა:

_ სულთანა, როგორ მივიდა მახა ამ სიგიჟემდე? _ სახე უფრო მოეღუშა კარიმს, _ შენი აზრით, ის სულელი აიშაა ამაში დამნაშავე?

სავარძელში ჩამჯდარი ერთიანად მოვიკუნტე, არ ვიცოდი, რა მეპასუხა ქმრისთვის. ერთადერთი, ვიცოდი, რომ ენისთვის კბილი უნდა დამეჭირა. ახლა არ იყო იმის დრო, ნორაზე მელაპარაკა. ამით ყველაფერს გავაფუჭებდი. ისედაც ბევრი დარტყმა მიიღო ამ ერთ დღეში ჩემმა საწყალმა მეუღლემ.

ტუჩი მოვიკვნიტე, თავი გადავაქნიე და ვუპასუხე:

_ არ ვიცი. ყველაფერს აჯობებს, ამის შესახებ ექიმს მოვუყვეთ. იქნებ მახა მას გამოუტყდეს ყველაფერში. მერე ჩვენც გავიგებთ, ვინ ან რა დგას ამ ამბის უკან.

კარიმი თავის ქნევით დამეთანხმა…

 

8 8 8

სანამ ლონდონში ჩავფრინდებოდით, მე და კარიმი მორიგეობით ვდარაჯობდით მახას, რომელიც ნარკოტიკულ ძილში იმყოფებოდა. რა ლამაზი იყო, როცა ეძინა, ანგელოზს ჰგავდა. ვუყურებდი ჩემს შვილს და, სრულიად გაუგებარი მიზეზების გამო, ალ-საუდის სულ სხვა პრინცესა გამახსენდა, მისხაილი, ჩემი ბიძაშვილი. ეს ახალგაზრდა ქალი თავის აკრძალულ სიყვარულს შეეწირა. როცა მისი საიდუმლო გამჟღავნდა, ქმრის ღალატისთვის სიკვდილით დასაჯეს.

სანამ კარიმს ეძინა, დავცქეროდი მახას და მისხაილზე ვფიქრობდი.

მისხაილი პრინც მუჰამედ იბნ აბდულა აზიზის შვილიშვილი იყო. მისხაილთან ახლო ურთიერთობა არ მქონდა, მაგრამ სამეფო კარის მიღებებზე ხშირად ვხვდებოდი. ის ცოტა თავისებური გოგონა იყო, თავნება და ჯიუტი. შეიძლება მისმა ხასიათმაც განაპირობა, ბებერ კაცს რომ მიათხოვეს, რომელსაც ცოლის სექსუალურად დაკმაყოფილება არ შეეძლო. ასე იყო თუ ისე, მისხაილი თავს უბედურად მიიჩნევდა. სწორედ ამიტომ გააბა რომანტიკული ურთიერთობა ხალიდ მუხალხალთან, რომელიც ლივანში საუდის არაბეთის საგანგებო ელჩის ძმისშვილი გახლდათ.

მათი სიყვარული ძალიან მძაფრი გამოდგა. სამეფო ოჯახში უკვე დადიოდა ჭორები მათი ურთიერთობის შესახებ. როცა ახალგაზრდა წყვილმა შეატყო, რომ მათ საიდუმლოს ფარდა მალე აეხდებოდა, ფატალური გადაწყვეტილება მიიღო _ ქვეყნიდან გაპარვა გადაწყვიტეს. იმ პერიოდში ჩემი უფროსი და ნურა ჯიდაში იმყოფებოდა და ეს ამბავი ერთი ძალიან სანდო ადამიანისგან გაიგო. მისხაილმა იცოდა, რომ ოჯახის რისხვა არ ასცდებოდა, ამიტომ ეშმაკობა იხმარა და საკუთარი სიკვდილის ინსცენირება მოაწყო. ერთხელაც სახლში დაიბარა, საბანაოდ მივდივარო. მათ კერძო პლაჟი ჰქონდათ წითელი ზღვის სანაპიროზე. გოგონამ ტანსაცმელი გაიხადა, კოხტად დააწყო სანაპიროზე, თვითონ კი ვაჟურად გადაიცვა და ასე სცადა ქვეყნიდან გაქცევა. სამწუხაროდ, ბაბუა მუჰამედმა, რომელიც სამეფოში ძალიან გავლენიანი ფიგურა იყო, არ დაიჯერა შვილიშვილის დახრჩობის ამბავი და მთელი ქალაქი ფეხზე დააყენა. ყველა სასაზღვრო პოსტს მიუვიდა ბრძანება, რომ პრინც მუჰამედის შვილიშვილი იძებნებოდა. მისხაილი სწორედ მაშინ დაიჭირეს, როცა ჯიდას აეროპორტში თვითმფრინავში ასვლას ცდილობდა.

სამეფო ოჯახში მთელი დღის განმავლობაში არ შეწყვეტილა სატელეფონო ზარები. ყველა რეკავდა, ყველას აინტერესებდა, რაც შეიძლება, მეტი გაეგო ამ ამბის შესახებ. ათასნაირი ჭორი დადიოდა. ზოგი ამბობდა, მისხაილი გაათავისუფლეს და უფლება მისცეს, შეყვარებულთან ერთად ქვეყანა დაეტოვებინაო. მავანთა თქმით, განქორწინების ნება დართესო. შემდეგ ერთმა ბიძაშვილმა დამირეკა და ისტერიკაში ჩავარდნილმა მიამბო, მისხაილს თავი მოკვეთეს და თურმე სამი დარტყმა გახდა საჭირო, თავი სხეულისთვის მოეცილებინათო. მოკვეთილ თავს ტუჩები შეერხა და სანამ მისხაილი სულს დალევდა, შეყვარებულის სახელი წარმოთქვაო.

ბოლოს, როგორც იქნა, შემზარავი სიმართლეც გაირკვა. განრისხებულმა პრინცმა მუჰამედმა გამოაცხადა თურმე, ჩემმა შვილიშვილმა ქმარს უღალატა და ისლამური კანონის თანახმად, უსასტიკესად უნდა დაისაჯოსო. მისხაილს და მის შეყვარებულს სიკვდილით დასჯა ელოდათ.

იმ პერიოდში საუდის არაბეთს მეფე ხალიდი მართავდა. მან ურჩია თურმე პრინცს, გულმოწყალება გამოეჩინა და შეეწყნარებინა შვილიშვილი, მაგრამ მუჰამედი იმდენად გულქვა ადამიანი იყო, შეწყალებას არ ცნობდა.

განაჩენის სისრულეში მოყვანის დღეს მე და ჩემი დები ერთად შევიყარეთ, რომ ახალ ამბებს დავლოდებოდით. რატომღაც, დარწმუნებული ვიყავით, რომ ბოლო მომენტში მისხაილს სასჯელს შეუმსუბუქებდნენ. სამწუხაროდ, ასე არ მოხდა.

1977 წლის ივლისის ცხელ დღეს ჩემს ბიძაშვილს თვალები აუხვიეს და ტალახიანი გუბის წინ მუხლებზე დააყენეს. ის თავისი შეყვარებულის თვალწინ დახვრიტეს, შემდეგ კი ხალიდსაც მახვილით მოჰკვეთეს თავი.

ეს კიდევ ერთი შემთხვევა, როცა აკრძალულმა სიყვარულმა ორი ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა.

საქმე მიაჩუმათეს. ალ-საუდის კლანი იმედოვნებდა, რომ მითქმა-მოთქმა შეყვარებული ქალის სიკვდილით დასჯის შესახებ მალე ჩაცხრებოდა, მაგრამ იმედი გაუცრუვდათ. მიუხედავად იმისა, რომ მისხაილი უდაბნოს ქვიშაში დამარხეს, ხალხს ის არ დავიწყებია. გავიდა დრო და ინგლისელებმა მისხაილზე დოკუმენტური ფილმი გადაიღეს სათაურით: «პრინცესას სიკვდილი». მეფე ხალიდის მრისხანებას საზღვარი არ ჰქონდა. სამეფო ოჯახის მამაკაცები თავის თავს ვერ პატიობდნენ, რომ ვერ შეძლეს ამ ამბის გარშემო ატეხილი აურზაურის გაკონტროლება, რის შედეგადაც ფილმი მთელმა დასავლეთმა იხილა. შეურაცხყოფილმა მეფე ხალიდმა დიდი ბრიტანეთის ელჩიც კი დაითხოვა ქვეყნიდან. შექმნილმა მდგომარეობამ საერთაშორისო დაძაბულობა გამოიწვია.

ამ მოგონებამ გული დამიმძიმა. ხელები სახეზე ავიფარე და კვნესა აღმომხდა. ახლა მე ვიყავი საშინელ დღეში. ჭკუიდან გადამცდარ ჩემს შვილს შეიძლებოდა ისეთი რამ ჩაედინა, რაც საბოლოოდ გაანადგურებდა და შეურაცხყოფდა ჩემს ოჯახს. ეს კი, თავისთავად, საბედისწერო შედეგით დამთავრდებოდა. მამაჩემი თავისი შეუბრალებლობით საქვეყნოდ იყო ცნობილი. მან პატიება არ იცოდა. ისედაც არ ეხატებოდა მახა გულზე, ამიტომ დარწმუნებული ვიყავი, საჭიროების შემთხვევაში, ის ყველაზე მკაცრ სასჯელს მოითხოვდა ჩემი შვილისთვის. ამით არამარტო მასზე, ჩემზეც იძიებდა შურს.

მახა შეირხა. კარიმსაც გაეღვიძა. ჩვენ კვლავ ჩვენი შვილის გაურკვეველ ბედზე ავლაპარაკდით…

 

8 8 8

სანამ ლონდონში ჩავფრინდებოდით, ჩემმა უფროსმა დამ, სარამ იქ ყველაფერი მოაგვარა. გატვიკის აეროპორტში ჩავფრინდით თუ არა, სარამ დაგვირეკა და შეგვატყობინა, რომ მახას ლონდონის წამყვან ფსიქიატრიულ კლინიკაში ელოდებოდნენ, სადაც ადგილი უკვე დაჯავშნა. ჩემმა დამ იმაზეც იზრუნა, სასწრაფო დახმარების მანქანას პირდაპირ აეროპორტში დაგვხვედროდა, რათა მახა კომფორტულად გადაგვეყვანა დანიშნულების ადგილზე.

როგორც კი პაციენტის გაფორმების დამღლელი პროცედურა დამთავრდა, კლინიკის პერსონალმა გვაუწყა, რომ მახას მკურნალი ექიმი მეორე დილით დაგვიკავშირდებოდა. იქამდე კი პაციენტს გასინჯავდა და წინასწარ კონსულტაციებს ჩაატარებდა მედპერსონალთან. ერთ-ერთი ექთანი ძალიან გულისხმიერი აღმოჩნდა. მან ხელი მომკიდა და ჩამჩურჩულა, არ ინერვიულოთ, თქვენი გოგონა ერთ-ერთი საუკეთესო ექიმის ხელშია, რომელსაც მუშაობის მრავალწლიანი გამოცდილება აქვს, განსაკუთრებით არაბ ქალებთანო. მათი ფსიქიკური და სოციალური პრობლემები საგულდაგულოდ აქვს შესწავლილი და მისთვის თქვენი ქალიშვილის მკურნალობა რთული არ იქნებაო.

იმ წუთას როგორ შემშურდა ბრიტანელების. ჩემს ქვეყანაში ბავშვის ფსიქიკური აშლილობა სამარცხვინოდ მიიჩნევა, რის გამოც არც ერთი ახლობელი არ დაგიდგება გვერდით, რომ თანაგრძნობა გამოგიცხადოს. რა თქმა უნდა, შეწუხებული ვიყავით, რომ ბავშვი მარტო უნდა დაგვეტოვებინა კლინიკაში, თუნდაც საიმედო ადამიანების ხელში, მაგრამ სხვა გზა არ დაგვიტოვეს. უხალისოდ გავეშურეთ ჩვენი აპარტამენტებისკენ.

მოსამსახურეები, რომლებიც ლონდონში ჩვენს სახლს უვლიდნენ, შუაღამისას წამოვყარეთ საწოლიდან. ისინი არ ელოდნენ ჩვენს ჩამოსვლას. არეული სახლის დანახვაზე კარიმი სარაზე გაბრაზდა, მოსამსახურეები წინასწარ რატომ არ გააფრთხილაო. მის დაშვიდებას შევეცადე. ავუხსენი, რომ ჩვენი კომფორტულობა სარასთვის ამ შემთხვევაში მეორეხარისხოვანი იყო. მან პირველ რიგში ის გააკეთა, რაც აუცილებლად ევალებოდა.

სპარსეთის ომის გამო, ლამის წელიწადია, არ ვყოფილვართ ლონდონში, ალბათ ამანაც განაპირობა, რომ ჩვენი სამი მოსამსახურე ამ ხნის განმავლობაში გაზარმაცდა და უმოქმედო გახდა. არადა, მკაცრად გვყავდა სამივე გაფრთხილებული, სახლი ყოველთვის წესრიგში მოეყვანათ.

მაგრამ, მახას გართულებული ავადმყოფობის გამო, მოსამსახურეებისთვის საყვედური არ გვითქვამს. არც ერთს ამის თავი არ გვქონდა. ერთადერთი, ყავის მოდუღება ვთხოვეთ და სასტუმრო ოთახში გავედით. მოსამსახურეები დამფრთხალნი დარბოდნენ აქეთ-იქით, რათა ჩვენი წყრომა არ დაემსახურებინათ. ბოდიში მოვუხადე მათ, ასე გვიან რომ წამოვყარე საწოლიდან. კარიმმა კი შენიშვნა მომცა:

_ სულთანა! არასდროს მოუხადო ბოდიში მათ, ვისაც ფულს უხდი! ამით მათი შრომისუნარიანობა უარესად დაეცემა.

ძალიან გამაზრაზა მისმა შენიშვნამ, მაგრამ არ ავყევი. სხვა თემაზე გადავიტანე საუბარი. ყავის დალევის შემდეგ ეგრევე დასაძინებლად დავწექით, თუმცა თვალი ვერ მოვხუჭე. არასდროს მომჩვენებია ღამე ასეთი გრძელი…

 

8 8 8

ბრიტანელი ფსიქიატრი უცნაური გარეგნობის ჩია კაცი აღმოჩნდა. თავის სიმაღლესთან შედარებით, ძალიან დიდი თავი ჰქონდა. ცხვირი _ ოდნავ გაღუნული, ხშირი წარბები კი ერთმანეთზე გადაბმული. მიუხედავად ამისა, მისი მსჯელობიდან ნათლად ჩანდა, როგორი სერიოზულობით უდგებოდა თავისი პაციენტების მდგომარეობას. ვგრძნობდი, რომ ჩემი ქალიშვილი კარგი სპეციალისტის ხელში ჩავარდა. მე და კარიმი ამაში მალე დავრწმუნდით. ექიმს სულაც არ აინტერესებდა ჩვენი ფინანსური მდგომარეობა. არც ის, რომ ჩემი მეუღლე საუდის არაბეთის სამეფო ოჯახის პრინცი იყო. ის ალალად ლაპარაკობდა ჩვენი მთავრობის მართვის იმ სისტემაზე, რომელმაც სასტიკი პირობები შეუქმნა ქალთა ჯანმრთელობას ჩვენს ქვეყანაში.

ექიმი კარგად იყო ინფორმირებული. იგი ჩვენი ტრადიციების თუ ადათის შესახებ ამომწურავ ინფორმაციას ფლობდა.

_ ჩემი დაჟინებული მოთხოვნით, მშობლები ვაიძულე, ეგვიპტეში გამგზავრების უფლება მოეცათ. მართალია, ეს არ იყო არაბეთი, მაგრამ ჩემი პრაქტიკის დასაწყებად, სრულიად საკმარისად მიმაჩნდა. ბევრს ვკითხულობდი ამ ქვეყანაზე და მაინტერესებდა, სინამდვილეში რა ხდებოდა იქ. ჩემდა საუბედუროდ, სწორედ მაშინ ჩავედი ეგვიპტეში, როცა სუეცის კრიზისი დაიწყო. მაგრამ მაინც გავუძელი. წლები გავატარე ამ ქვეყანაში. კარგი პრაქტიკა გავიარე, არაბული ენაც ვისწავლე და იმაზე მეტი გავიგე, ვიდრე მჭირდებოდა. სწორედ მაშინ გახდა ჩემთვის ნათელი, როგორ ექცევით თქვენ, არაბები, თქვენს ქალებს, _ ექიმმა გამჭოლი მზერა მიაპყრო კარიმს.

ჩემს ქმარს ხმა არ ამოუღია. როგორც ჩანს, შვილის სიყვარულმა გადასწონა მისი პატივმოყვარეობა. მხოლოდ სახის გამომეტყველებით ვხვდებოდი, როგორ არ სიამოვნებდა ამ სიტყვების მოსმენა.

_ ჩვენი შვილი გამოჯანმრთელდება? _ მხოლოდ ეს იკითხა, _ სრულიად გამოჯანმრთელდება?

პასუხის მოლოდინში სუნთქვა შემეკრა. ისე ავნერვიულდი, საკუთარი გულის ბაგაბუგი მესმოდა. ექიმი ხელებს ისე ნელა იფშვნეტდა, თითქოს საკუთარ თითებს ეფერებაო. მან ჯერ კარიმს შეხედა, მერე ჩემზე გადმოიტანა მზერა და დრამატული ხმით დაიწყო.

_ გამოჯანმრთელდება თუ არა თქვენი ქალიშვილი? თანაც, სრულიად? მასთან მხოლოდ ერთი საათი ვისაუბრე. ასე რომ, ჯერ ბოლომდე არ შემიძლია მისი მდგომარეობის შეფასება, _ მან პაუზა გააკეთა, შემდეგ კი დაამატა, _ თუმცა, ჩემი აზრით, ტიპური შემთხვევაა. ისტერიით დაავადებული ძალიან ბევრი არაბი ქალი განმიკურნავს, ვფიქრობ, საბოლოოდ კარგ შედეგს მივიღებთ.

სიხარულისგან ავტირდი და კარიმს მკერდზე დავეკონე. ექიმი ოთახიდან გავიდა და მარტო დავგვტოვა…

 

8 8 8

სამი თვე ვცხოვრობდი ლონდონში, სანამ მახას ფსიქიატრიული ტესტები ჩაუტარდებოდა და მკურნალობის კურსს გაივლიდა. როცა მივხვდით, რომ ჩვენს შვილს ხანგრძლივი კურსის ჩატარება სჭირდებოდა და ორ-სამ დღეში მისი მორჩენა შეუძლებელი იყო, კარიმი ერ-რიადში დაბრუნდა, მაგრამ კვირაში ორჯერ, სამშაბათს და ხუთშაბათს, როცა მახას ნახვის უფლება გვეძლეოდა, კვლავ ლონდონში მოფრინავდა. რამდენჯერაც მის სანახავად მივიდოდით, იმდენჯერ ვცდილობდით, შემრიგებლური პოზიცია დაგვეკავებინა, მშვიდობა დამყარებულიყო ჩვევნ შორის, მაგრამ მახა ომს ირჩევდა. მას მშვიდად და აზრიანად საუბარი არ შეეძლო. რაც უნდა გაგვეკეთებინა, არაფერი ახარებდა. ექიმის მითითებით, შვილთან აღარ ვკამათობდით, ყველაფერზე თავს ვუქნევდით. მიუხედავად ამისა, მახა მაინც ყვიროდა, თავის თავს ეჩხუბებოდა. ამ დროს იგი ორ სხვადასხვა ხმაზე ლაპარაკობდა, თითქოს მართლაც ორი ადამიანი იყო მის სხეულში ჩაბუდებული. ძალიან შევშინდი, მაგრამ ექიმმა დამარწმუნა, რომ დროთა განმავლობაში გოგონას ჩასმენები მოეხსნებოდა.

რამდენს ვლოცულობდი, რომ ეს დღე მალე დამდგარიყო.

ხშირმა მგზავრობამ კარიმის ჯანმრთელობაზე გავლენა იქონია. ვხედავდი, ჩემ თვალწინ როგორ სწრაფად ბერდებოდა ჩემი ქმარი. ერთ საღამოს ვუთხარი:

_ ახლა მივხდი, რომ ადამიანის დაბერება სულაც არ არის ასაკის ბრალი. ეს შვილებისგან მიყენებული ტკივილით გამოწვეული უარყოფითი ემოციების შედეგია.

კარიმს თვალები სიხარულით აევსო, არ ელოდა ჩემგან თანაგრძნობის სიტყვებს. მიხვდა, რომ ვამხნევებდი და ღიმილით მომიგო:

_ ეს რომ ასე იყოს, სულთანა, მამაშენი ახლა ყველაზე ბებერი კაცი იქნებოდა მთელ პლანეტაზე!

მხრით მივეყრდენი, მივეფერე და შვებით ამოვისუნთქე, რომ ოჯახურმა ტრაგედიამ კი არ დაგვაშორა ერთმანეთს, პირიქით, უფრო დაგვაახლოვა. იმ წუთებში ისეთი მადლიერებით განვიმსჭვალე მის მიმართ, რომ გულში ვაპატიე კიდეც, ძლიერი ტკივილი რომ მომაყენა მეორე ცოლის უშედეგო ძიების მცდელობით. ეს ამბავი წლების წინ მოხდა და სულ რამდენიმე თვე იყო, რაც ჩვენი ურთიერთობა დათბა, თუმცა ამ დრომდე ვერ შევძელი მისთვის მეორე ცოლის ყოლის სურვილი მეპატიებინა. მიუხედავად ამისა, ახლა ისე მედგა გვერდით, სიამაყეც კი ვიგრძენი, რომ ცხოვრების გზაზე ღირსეული მამაკაცი შემახვედრა ბედმა.

 

8 8 8

დროთა განმავლობაში მე და კარიმი სასწაულის მოწმენი გავხდით. მახას ექიმი, როგორც ვვარაუდობდი, გენიალური და შეუპოვარი ადამიანი აღმოჩნდა, ნამდვილი დასტაქარი, რომელიც ჩემი ქალიშვილის გონებაში ჩასახლებულ დემონებს «დაერია» და მოერია. ამ კაცმა იმდენი მოახერხა, რომ მახას ნდობა დაიმსახურა. ექიმმა ადვილად შეძლო გოგონას სულის იარების გახსნა და ჩემმა ქალიშვილმა ნელ-ნელა დაიწყო გამოჯანმრთელება. ექიმის რჩევით, მახამ თავისი უარყოფითი ემოციების ბლოკნოტში გადატანა დაიწყო. იგი საათობით იჯდა ხოლმე პალატაში და გამალებული წერდა.

ერთი კვირის შემდეგ მახამ ბლოკნოტი ჩვენ გადმოგვცა. მე და კარიმმა სულმოუთქმელად წავიკითხეთ მისი სულის წუხილი და გაოგნებული დავრჩით, თურმე რა შორს წასულა ჩვენი უფროსი ქალიშვილის გონება, ჩვენ კი ყოველივე ამაზე იოტისოდენა წარმოდგენაც არ გვქონდა. აი, ერთ-ერთი მისი ჩანაწერი:

 

«ცხოვრება საუდის არაბეთის მირაჟში, ანუ სიზმრების ჰარამხანა

ალ-საუდის პრინცესას, მახას ნაამბობიდან

საუდის არაბეთის ისტორიის შავ-ბნელი პერიოდიდან მოყოლებული, უდაბნოს თავმოყვარე ქალებს მხოლოდ ოცნება თუ შეეძლოთ ჰარამხანებზე, რომელიც სავსე იყო მკლავებდაკუნთული წარმოსადეგი მამაკაცებით. ისინი ყოველ წუთს მზად იყვნენ, დაეკმაყოფილებინათ სუსტი სქესის ვნებიანი სურვილები და მაქსიმალურად ესიამოვნებინათ მათთვის.

2010 წელს, როცა ქვეყანაში მატრიარქატი გაბატონდა, დედოფლად დასვეს უჭკვიანესი ქალი, რამაც განაპირობა ქალების მასობრივი ჩართვა პოლიტიკურ, ეკონომიკურ და საკანონმდებლო საქმიანობაში. მათ ხელმძღვანელ თანამდებობებზეც კი ნიშნავდნენ. აი, სწორედ მაშინ ამოიღეს ქალებმა ხმა და თავიანთი პრობლემები დღის სინათლეზე გამოიტანეს. ქალების მცირე ჯგუფმა ხმა აღიმაღლა პოლიგამიის წინააღმდეგ, რაც, ტრადიციულად, ოთხი ქმრის ყოლის უფლებას აძლევდა არაბ ქალს. თუმცა, უმრავლესობისთვის პოლიგამია ერთგვარი შვება იყო იმ საშინელ პერიოდთან შედარებით, როდესაც ქვეყანაში პატრიარქატი ბატონობდა. მართალია, სისტემა არ გახლდათ იდეალური, მაგრამ განაწყენებული ქალებისთვის ეს ერთადერთი მისაღები საშუალება იყო. სასიყვარულო თავგადასავლებმა, რომლებიც აქამდე იკრძალებოდა, გზა გაუხსნა ყველა მანდილოსანს, მათ შორის, საუდის არაბეთის მეფის ქალიშვილს, მალააკს. მალააკი ცეცხლოვან სასიყვარულო ცეკვას ასრულებდა. მას კბილებით ეჭირა ოქროს მონეტა და აცდუნებდა შეყვარებულს, კბილებითვე გამოერთმია მისთვის მონეტა.

მალააკი ტანდაბალი იყო, ხორბლისფერი კანით და დახვეწილი ნაკვთებით. მისი შეყვარებული ერთი დაკუნთული მამაკაცი გახლდათ. მას შადი ერქვა, რომლის ერთადერთ მიზანს, ჰარამხანაში ყველაზე გავლენიანი მამაკაცის ტიტულის მოპოვება წარმოადგენდა, ამიტომ ცეკვის დროს იგი მალააკის სხეულის ყველა ნაკვთს, ყველა უჯრედს ენით ლოკავდა, რათა მისი ვნება გონის წასვლამდე გაეღვივებინა.

შადიმ აართვა მალააკს კბილებით პირიდან მონეტა და გოგონა ხელში აიტაცა. და ასე, ხელში ატატებული წაიყვანა ფარდებს მიღმა მდებარე ჰარამხანისკენ. იქ კი, ვნებამოძალებულებმა, ყველას თვალწინ, ცეკვა-ცეკვით ერთმანეთს კოცნა დაუწყეს. მალააკმა თვალები გაახილა და პარტნიორის რიტმულ ილეთებს დაუწყო ყურება. მოულოდნელად გოგონას კმაყოფილებით გაეღიმა. მან ნათლად დაინახა, როგორც წაიშალა შადის მამაკაცური ნაკვთები და როგორ გარდაიქმნა იგი ქალად… აღმოჩნდა, რომ არსება, რომელმაც მალააკი მოაჯადოვა და რომელთან ერთადაც სარეცელს იყოფდა, ქალი იყო და არა მამაკაცი…»

 

გაფითრებულმა კარიმმა მახას ბლოკნოტი მაგიდაზე დაუგდო ექიმს და წაკითხულით გაგიჟებულმა თითი ნაწერისკენ გაიშვირა:

_ რას ნიშნავს ეს, ექიმო? თქვენ მარწმუნებდით, მახა ბევრად უკეთესად არისო. ეს არის უკეთესობა? ეს ხომ სულით ავადმყოფის ნაბოდვარს ჰგავს!

არ ვიცი, საიდან გამიჩნდა ასეთი წინათგრძნობა, მაგრამ სანამ ექიმი ხმას ამოიღებდა, უკვე ვიცოდი, რასაც უპასუხებდა ჩემს ქმარს. ისე ცუდად გავხდი, სუნთქვა შემეკრა და თვალთ დამიბნელდა, ექიმის ხმა სადღაც შორიდან ჩამესმოდა.

მკურნალი ძალიან მშვიდად ალაპარაკდა:

_ ამ დროს ყველაფერი ძალიან მარტივია. თქვენმა ქალიშვილმა თავისთვის აღმოჩენა გააკეთა, რომლის მიხედვითაც, იგი მამაკაცებს მტრებად მიიჩნევს, ქალებს კი მეგობრებად.

კარიმი ვერ ჩაწვდა მის ნათქვამს და მოთმინებადაკარგულმა საკმაოდ უხეშად წარმოთქვა:

_ ჰო-ო? მართლა?

ექიმს სხვა არაფერი დარჩენოდა, თუ არა სიმართლის თქმა:

_ პრინც კარიმ! თქვენი ქალიშვილი და აიშა საყვარლები არიან.

კარიმი რამდენიმე წუთის განმავლობაში ენაჩავარდნილი იდგა. მოგვიანებით, როცა გონს მოეგო და მკურნალის ნათქვამი გაიაზრა, უდიდესი ძალისხმევის გამოჩენა დასჭირდა, რომ რამდენიმე დღის განმავლობაში მახას სანახავად არ მისულიყო…

 

8 8 8

მუსულმანური მრწამსი გვასწავლის, რომ ერთი სქესის ადამიანთა სასიყვარულო ურთიერთობა ბოროტებაა. ყურანი კრძალავს ექსპერიმენტებს: «ნუ დაადგებით გზას, რომელიც თქვენთვის უცნობია». საუდის არაბეთში სიყვარული და სექსი საპირისპირო სქესის ადამიანებშიც კი საზიზღრობად მიიჩნევა, ამიტომ საზოგადოებაში გაბატონებულია აზრი, რომ ფიზიკურ ლტოლვაზე დაფუძნებული ურთიერთობა არ არსებობს. თუმცა, ეს მხოლოდ ფუჭი საუბრის თემაა, ხოლო სულ სხვაა ის რეალობა, რაც ხდება «დახურულ კარს მიღმა».

არაბები ბუნებით მგრძნობიარენი არიან, მაგრამ ჩვენ პურიტანულ საზოგადოებაში ვცხოვრობთ. სექსის თემა ყველას აინტერესებს, მათ შორის ჩვენი ხელისუფლების წარმომადგენლებსაც, რომლებიც უამრავ ფულს ხარჯავენ ჟურნალ-გაზეთების გასაკონტროლებლად, რათა უხამსი სტატია ან ფოტო არსად «გაიპაროს». ცენზორებს ძალიან დიდ თანხებს უხდიან ამისთვის. ცენზურის ეს ექსტრემისტული ფორმა არათუ პირად, არამედ ქვეყნის საქმიან ცხოვრებაზეც კი აისახება.

აი, მაგალითიც:. კარიმის ძმამ ასამმა, რომელიც ჩემი დის, სარას მეუღლეა, ერთხელ კონტრაქტი გააფორმა უცხოეთის ერთ-ერთ კინოფირმასთან, რომელსაც კომერციული სარეკლამო რგოლი უნდა დაემზადებინა რომელიღაც სახეობის საკვებ პროდუქტზე. უცხოური კომპანიის მენეჯერს უზარმაზარი ჩამონათვალის გაცნობამ მოუწია, რომელშიც გარკვეული სახის აკრძალვები იყო აღნიშნული. რა თქმა უნდა, სხვას ალბათ ისინი სასაცილოდ მოეჩვენებოდა, მაგრამ ჩვენთვის ეს რეალობა გახლდათ. ჩამონათვალი ასე გამოიყურებოდა:

  1. რეკლამაში არ უნდა იყოს მიმზიდველი ქალი.
  2. თუკი ქალის გამოჩენა აუცილებელი გახდება, მას მოღიავებული ტანსაცმელი არ უნდა ეცვას, ანუ _ მოკლე კაბა, საცურაო კოსტიუმი ან შარვალი. გაშიშვლებული უნდა იყოს მხოლოდ სახე და ხელის მტევნები.
  3. ორმა ადამიანმა ერთი თეფშიდან არ უნდა მიირთვას და ერთი ჭიქიდან არ უნდა დალიოს.
  4. არანაირი სწრაფი მოძრაობა კადრში (კონტრაქტში მითითებული იყო, რომ ქალი საერთოდ არ უნდა გარხეულიყო. ის უნდა მჯდარიყო ან გაუნძრევლად მდგარიყო).
  5. არანაირი თვალის ჩაკვრა.
  6. არანაირი სასიამოვნო სახის მიღება პროდუქტის გასინჯვის მომენტში.
  7. თუკი პროდუქტის გასაყიდად განსაკუთრებულად აუცილებელი არ არის, სასურველია, მოერიდოთ კადრში სიცილის გამოყენებას.

როცა ნორმები აკრძალულია, ადამიანები პათოლოგიურები ხდებიან. ჩემი აზრით, სწორედ ეს დაემართა ჩემს ქალიშვილს.

ჩემი ქვეყნის რელიგიური კანონის მიხედვით, საპირისპირო სქესის დაუქორწინებელ ადამიანებს ერთმანეთთან შეხვედრა ეკრძალებათ. ამიტომაც კაცები ურთიერთობენ კაცებთან, ქალები კი ქალებთან. შედეგად _  საუდის არაბეთში ჰომოსექსუალიზმის აყვავების ხანა დაიწყო. ამას ნებისმიერი უცხოელი ადვილად შეამჩნევს, რომელიც ჩვენს ქვეყანაში თუნდაც მცირე ხნით ჩამოდის. ქალებისთვის შედარებით ადვილია ჩადრის ქვეშ სიყვარულის დამალვა, მაგრამ კაცებმა რა უნდა ქნან? ისინი ბუნებრივად ვევრ მოიქცევიან, ამიტომაც ყოველთვის იგრძნობა ერთმანეთთან მოსაუბრე ორ შეყვარებულ მამაკაცს შორის ერთგვარი სექსუალური დაძაბულობა.

ქალების რამდენიმე შეკრებაზე ვყოფილვარ _ კონცერტზე, წვეულებაზე. ქალი ვარ და ვერავინ გამომაპარებს ვნებით ანთებულ მზერას, რომელსაც ჩადრიც არ შველის ან სექსუალური ინტონაციით გაჯერებულ საუბარს. მინახავს, როგორ ცეკვავენ ისინი, როგორ ეხახუნებიან სხეულით, ან როგორ მღერიან აკრძალულ სასიყვარულო სიმღერებს და პარალელურად, ურცხვად ეფერებიან ერთმანეთს. ამ დროს კი ამ «წმინდან» დიასახლისებს გარეთ თავიანთი მძღოლები ელოდებათ, რომლებიც საღამოს დამთავრების შემდეგ მათ თავიანთ ქმრებს მიჰგვრიან.

თუმცა, კაცებს უფრო ეადვილებათ ერთმანეთის შეყვარება, ვიდრე ქალებს, რადგან ამ უკანასკნელთ ყველგან ფეხდაფეხ დაჰყვებიან და თვალს არ აცილებენ. მახსოვს, ერთხელ გაზეთიდან სტატია ამოვჭერი, რომელიც მასწავლებლებს სკოლაში კოსმეტიკის გამოყენებას უკრძალავდა. დირექტორი, ვინმე რაშიდი, მოთხოვნებს უწესებდა მასწავლებელ ქალებს. მათ არ ჰქონდათ უფლება, თვალებდახატული ან პომადიანი გამოცხადებულიყვნენ სკოლაში, ჩაეცვათ გამჭვირვალე ტანსაცმელი, შემდგარიყვნენ მაღალქუსლიან ფეხსაცმელზე, გაეკეთებინათ მძივები, სამაჯური ან სხვა აქსესუარი. ეს ყველაფერი იმიტომ, რომ მასწავლებელს მაგალითი უნდა ეჩვენებინა მოსწავლისათვის. წესების დამრღვევებისთვის სკოლის დირექციას მკაცრი ადმინისტრაციული ზომები ჰქონდა შემუშავებული.

ეს სტატია ჩემს დებს წავუკითხე, თან საშინელი რეაქცია მქონდა:

_ შეხედეთ! ერთი შეხედეთ! ამ ქვეყნის კაცებს სურთ, მიგვითითონ, როგორი ფეხსაცმელი ჩავიცვათ, რა ფერის და ფორმის ბაფთები დავიმაგროთ თმაზე და რა ფერის პომადა წავისვათ ტუჩებზე!

ჩემი დები ჩემზე აგრესიულად გამოხატავდნენ პროტესტს და წამითაც არ უცდიათ აღშფოთების დამალვა მამაკაცების წრეგადასული თავნებობის მიმართ.

ჩემი აზრით, ქალებისადმი სწორედ ასეთმა მიდგომამ აიძულა მახა, მამაკაცის მაგივრად, ქალის მკლავებში აღმოჩენილიყო!

ეს არ ნიშნავს, რომ შვილის საქციელს იოტისოდენადაც ვამართლებდე, მაგრამ რადგან სიმართლე გავიგე, უფრო გამიადვილდა, მეპოვა გამოსავალი, როგორ გამომეყვანა იგი შექმნილი მდგომარეობიდან.

კარიმი ვერ წყნარდებოდა. მისი აზრით, მახა ვერასდროს გამოკეთდებოდა. მე კი პირიქით, ვამტკიცებდი, რომ იგი სწორედ რომ გამოჯანმრთელების გზაზე იდგა. დედა ვარ და ზუსტად ვხვდებოდი, რაც ხდებოდა. ვცდილობდი, ჩემი აზრი კარიმისთვის ისე გადამეცა, რომ მისთვისაც ადვილი გასაგები ყოფილიყო.

_ მომისმინე, ძვირფასო! ის ფაქტი, რომ მახამ თავისი ყველაზე დიდი საიდუმლოს გამხელა მოისურვა ჩვენთვის, მისთვის საყვარელი ადამიანებისთვის, ბევრ რამეს ნიშნავს. ეს იმის ნიშანია, რომ ჩვენი ქალიშვილი უკვე საღ გონებაზეა და ყველაფერს აანალიზებს.

სიტუაციის შეფასებაში მართალი გამოვდექი. რამდენიმეთვიანი მკურნალობის შემდეგ, მახამ გამოთქვა მზადყოფნა, ჩემთან ემეგობრა. ჩვენ ძალიან დავახლოვდით და ბევრ რამეს ვუყვებოდით ერთმანეთს. გოგონა თვალცრემლიანი მიყვებოდა, რომ ჯერ კიდევ ბავშვობიდან, მამამისის გარდა, ყველა მამაკაცი სძულდა. ასეთი გულახდილი არასდროს ყოფილა იგი.

ამაში საკუთარ თავს ვადანაშაულებდი. მამაკაცები მეც მეზიზღებოდა, მათ შორის, მამაჩემიც. როგორც ჩანს, ჩემი კაცებისადმი დამოკიდებულება თავისთავად აისახა ჩემი შვილის ქვეცნობიერში.

_ პირველად ტრავმა მაშინ გადავიტანე, როცა შენ და მამამ დროებით ცალ-ცალკე გადაწყვიტეთ ცხოვრება. ასეთი ცუდი რა გააკეთა მამამ, რომ მისგან უნდა გავქცეულიყავით? _ მეკითხებოდა იგი.

მახა იმ პერიოდზე ლაპარკობდა, როცა კარიმმა მეორე ცოლის შერთვა გადაწყვიტა. სასტიკად არ მინდოდა ჩემი უფლებები სხვა ქალისთვის გამეყო, ამიტომ მოვკიდე ბავშვებს ხელი, სამეფოდან გავიქეცი და ერთ ფრანგულ სოფელს შევაფარე თავი. საფრაგეთი, თავისი ჰუმანური ხალხით, საუკეთესო თავშესაფარი აღმოჩნდა ჩემი შვილებისთვის. ახალი ნაცნობები ზრუნავდნენ მათზე, ყურადღებას იჩენდნენ ბავშვების მიმართ, მე კი, მთელ დროს საკუთარ ქმართან მოლაპარაკებებში ვხარჯავდი, ვუმტკიცებდი, რომ არაფრით შევურიგდებოდი, თუ იგი მეორე ქალსაც შემოიყვანდა ოჯახში. ყველანაირად ვცდილობდი მაშინ, ბავშვების ყურამდე არ მიეღწია ამ ამბავს და მოსალოდნელი ტრავმა მათთვის თავიდან ამეცილებინა. თურმე ტყუილად ვირჯებოდი. ახლა ვხვდები, რომ ყველაზე უმტკივნეულო უკმაყოფილებაც კი, რაც შეიძლება ცოლსა და ქმარს შორის წარმოიშვას, სარკესავით აისახება ბავშვების ფსიქიკაზე, მათ ემოციურ მდგომარეობაზე. ახლა უფრო მეტად ვბრაზობდი კარიმზე, რომელმაც თურმე ამხელა ტკივილი მოუტანა ჩვენს შვილებს. როგორც აღმოჩნდა, ჩვენი შერიგების შემდეგაც არ გამოსწორებულა სიტუაცია. უფრო მეტიც, საკმარისი იყო, იმ ამბის შემდეგ ოდნავ მაინც წავკამათებულიყავით, რომ მახა შიშნარევი მზერით მაყურადებდა თურმე, ისევ ხომ არ ვაპირებდი სახლიდან გაქცევას და ქმრის მიტოვებას…

ბოლოს ჩვენი საუბარი აიშასაც შეეხო…

მახა გულწრფელად ალაპარაკდა თავის მეგობარზე:

_ იცი? წარმოდგენაც არ მქონდა იმაზე, რომ ორ ქალს ან ორ მამაკაცს შეიძლებოდა ერთმანეთის მიმართ ლტოლვა ეგრძნოთ მანამ, სანამ აიშამ მამამისის კაბინეტიდან მოპარული ჟურნალები არ დამათვალიერებინა. იქ ისეთი ლამაზი ქალები იყვნენ გამოსახულნი… და ისეთი გრძნობით კოცნიდნენ ერთმანეთს, ისეთ პოზებში, რომ გავოგნდი. სულ ეროტიკული ფოტოები იყო. თავიდან ისე ვუყურებდი ამ ყველაფერს, როგორც რაღაც არაჩვეულებრივს, წარმოუდგენელს, მერე კი, რომ დავაკვირდი, უჩვეულო სილამაზე დავინახე მათში. სწორედ მაშინ ვიგრძენი, რომ ქალის სიყვარული უფრო უსაფრთხო, უფრო ნაზი და ალერსიანია, ვიდრე აგრესიული, მესაკუთრული გრძნობა ქალსა და მამაკაცს შორის.

რაც მეტად იხსნებოდა ჩემი ქალიშვილი, მით უფრო გამაოგნებელ ამბებს ვიგებდი. მამის საძინებლის კედელში აიშას ნახვრეტი გაუკეთებია და ორივენი გაფაციცებით უყურებდნენ თურმე, როცა აიშას მამა ქალწულებს აუპატიურებდა. ეს კი, როგორც ჩემთვის იყო ცნობილი, წლების განმავლობაში გრძელდებოდა.

_ სწორედ იმ გოგონების საშინელი წივილ-კივილის ხმამ გადამაწყვეტინა, არასდროს მამაკაცი არ შემეყვარებინა. სექსუალური აქტის დროს ისინი ნამდვილი პირუტყვები არიან!

შემდეგ მახა კიდევ ერთ ამბავს მომიყვა, რომელსაც ალბათ მოგონილ ისტორიად მივიჩნევდი, საკუთარი შვილისგან რომ არ მომესმინა:

_ ხუთშაბათი საღამო იყო. აიშამ დამირეკა და მთხოვა, სასწრაფოდ მივსულიყავი მასთან. შენ და მამა შინ არ იყავით და მძღოლს ვთხოვე, წავეყვანე.

აიშას მამას 7 გოგონა მოეყვანა სახლში და ყველას აიძულებდა, შიშვლებს ევლოთ ოთახში. თითოეულ მათგანს უკანალში ფარშავანგის ბუმბული ჰქონდა გარჭობილი. ამ ბუმბულით ისინი აიშას მამას ლოყაზე უნდა მოცაცუნებოდნენ. მერე კი, მთელი ღამის განმავლობაში, ხუთ მათგანთან სექსი ჰქონდა. უკვე თენდებოდა, როცა ყველას ჩაეძინა. ჩვენ კი ის ბუმბულები მოვიპარეთ და ლოგინში ერთმანეთს დავუწყეთ მოფერება. სწორედ მაშინ მაგრძნობინა აიშამ, როგორ შეუძლია ქალს ასიამოვნოს მეორე ქალს.

ჰყვებოდა ჩემი ქალიშვილი ამ ამბებს, თან რცხვენოდა თავისი წარსულის და ტირილით იოსებდა თვალებს.

_ მინდოდა, ბედნიერი ვყოფილიყავი, ნორმალური ადამიანი, რა გამოვიდა საბოლოოდ? გახრწნილი, გაუბედურებული გამოვედი. რატომ არ ვარ ისეთი, როგორიც ამანია? ჩვენ ხომ ერთ ოჯახში გავიზარდეთ, ერთნაირად აღვიზარდეთ! ამანი ლამაზი ვარდივითაა, მე კი ეკლიან კაქტუსს დავემსგავსე!

ალაჰის გზა შეუცნობელია, ამიტომ არ ვიცოდი, მისთვის რა მეპასუხა. გულში ჩავიხუტე და ამის თქმაღა მოვახერხე:

_ ნუ გეშინია, შვილო, მთელი შენი დარჩენილი ცხოვრება მართლაც ლამაზ ყვავილს დაემსგავსება. მე შენ გვერდით ვარ და ამას გპირდები.

სწორედ მაშინ მახამ ყველაზე რთული შეკითხვა დამისვა:

_ დედა, როგორ უნდა შევიყვარო მამაკაცი, როცა მისი შინაგანი ბუნება ასე ღრმად შევიცანი?

ამაზე მზა პასუხი არ მქონდა. მიუხედავად ამისა, უდიდესი შვება ვიგრძენი, რადგან მე და კარიმს შანსი გაგვიჩნდა, შვილი გადაგვერჩინა.

ერ-რიადში დაბრუნების დრო დადგა. სანამ გამოვემგზავრებოდით, კარიმმა შესთავაზა მახას მკურნალ ექიმს, ერ-რიადში დაეწყო მუშაობა და, სოლიდური ანაზღაურების ფასად, ჩვენი ოჯახის პირადი ექიმი გამხდარიყო.

ჩვენდა გასაკვირად, მკურნალმა მტკიცე უარი გამოგვიცხადა.

_ დიდი მადლობა შემოთავაზებისთვის, _ თქვა მან, _ ეს ჩემთვის დიდი პატივია. მაგრამ არ ვიცი, როგორ აგისხნათ… ჩემდა საბედნიეროდ თუ საუბედუროდ, საუდის არაბეთის მიმართ ზედმეტად მაქვს გამძაფრებული ესთეტიკური შეგრძნებები.

კარიმი ძალიან კმაყოფილი დარჩა ბრიტანელი ექიმის მკურნალობის შედეგით და გადაწყვიტა, დიდძალი თანხით დაეჯილდოებინა იგი. ამ უკანასკნელმა არას დიდებით არ გამოართვა ჩემს ქმარს ფული და ისეთი სიტყვები წარმოთქვა, რომ არა მისი მშვიდი ტონი, ვიფიქრებდი, თავი შეურაცხყოფილად იგრძნო-მეთქი:

_ ჩემო ძვირფასო ადამიანო! ძალიან გთხოვთ, ამას ნუ იზამთ. სიმდიდრე და ძალაუფლება იმდენად არარაობად მიმაჩნია, ჩემს აღელვებას ვერასდროს შეძლებენ.

ეს იყო ერთ-ერთი პირველი შეურყვნელი ადამიანი, ნამდვილი მამაკაცი, რომელიც ცხოვრებაში გამიცნია. გამოდის, ტყუილად არ შევპირებივარ მახას, როცა ვუთხარი, მოვა დრო და აუცილებლად გაიცნობ ღირსეულ ყმაწვილს, რომელიც შენს სიყვარულს დაიმსახურებს-მეთქი. ალაჰის წყალობით, ასეთები ჯერ კიდევ არიან. ერთ ასეთს ჩვენ ლონდონში შევხვდით…

 

8 8 8

დავბრუნდით თუ არა ერ-რიადში, ნათელი გახდა ერთ-ერთი წყარო, საიდანაც მახა შავი მაგიის «ხელოვნებას» ეუფლებოდა. არ შევმცდარვარ. დამნაშავე ჩემი დედამთილი აღმოჩნდა.

მახამ ჩემი თანდასწრებით უთხრა მამას, ოკულისტური მეცნიერების შავ სამყაროს ბებიამ მაზიარაო. იმწუთას სხვა არაფერი მინდოდა, ოღონდაც ერთი წუთით მენახა ჩემი დედამთილი, რომ სახეში შემეფურთხებინა მისთვის და თმით მეთრია. კარიმი მაშინვე გაემზადა დედამისის სანახავად, მაგრამ თან, რა თქმა უნდა, არ წამიყვანა. ის ძლივს იკავებდა მრისხანებას. მართალია, უჩემოდ წავიდა, მაგრამ უმოქმედოდ რა გამაჩერებდა? სარას დავურეკე და ვთხოვე, შეუმჩნევლად მისულიყო ნორას სახლში და ყური დაეგდო, რა მოხდებოდა დედასა და შვილს შორის.

სარამ ჩემი თხოვნა შეასრულა. ის მისულა ნორას სასახლეში და ბაღში დამალულა. ჩემს დას ესმოდა, როგორ უყვიროდა კარიმი დედას, ის კი ეხვეწებოდა, მაპატიე, მეტს აღარ ვიზამო. წამოსვლისას კარიმმა თურმე აუკრძალა ნორას, მისი შვილები ზედამხედველების გარეშე მოენახულებინა.

კარიმის წამოსვლის შემდეგ თურმე ნორა დიდხანს მოთქვამდა.

_ კარიმ, ჩემო ყველაზე საყვარელო შვილო, ჩემო სისხლო და ხორცო! დაბრუნდი დედაშენთან, რომელსაც შენ გარეშე ცხოვრება არ შეუძლია!

როცა სარა ამ ამბავს მიყვებოდა, სიხარულისგან ადგილზე ვხტუნავდი. ჩემმა დამ შენიშვნა მომცა:

_ არ გრცხვენია? როგორ გიხარია ეს ყველაფერი? როგორც ჩანს, შენც ისეთივე ბოროტი ხარ, როგორც ნორა.

 

თავი 4. მექა

 

ალბათ ვერავინ მოთვლის იმ კეთილშობილი მუსულმანების რიცხვს, რომლებიც საუდის არაბეთის უკიდეგანო უდაბნოს გადალახვის დროს იღუპებოდნენ, დაწყებული მუჰამედ წინასწარმეტყველიდან დღევანდლობამდე. თუმცა დღეს მორწმუნე მუსულმანებს არ სჭირდებათ ბედუინთა რაზმებთან შებრძოლება, რომლებიც მორწმუნეებს საღვთო სვლის დროს თავს ესხმოდნენ. ისინი ახლა მშვიდად გადაადგილდებიან უდაბნოში ხან ფეხით, ხანაც აქლემების ქარავნებით, რათა მოილოცონ წმინდა ქალაქი მექა. თუმცა ეს რიტუალი დღესაც ბევრ თავსატეხს აჩენს. ყოველწლიურად ათასობით მომლოცველი გაედინება ქალაქიდან, აეროპორტიდან თუ საუდის არაბეთის მაგისტრალებიდან, როცა ჰაჯი (წელიწადში ერთხელ, სალოცავად სვლა მექასკენ) იწყება.

ბავშვობიდან მეც ბევრჯერ გამივლია ეს გზა. თავდაპირველად მთლად ჩვილს, როცა დედაჩემს ვყავდი ხელში ატატებული, შემდეგ მოზარდ გოგონას, რომელიც ალაჰთან მიახლოების გზებს ეძებდა. ჩემდა სამარცხვინოდ უნდა ითქვას, რომ რაც კარიმის ცოლი გავხდი, ჰაჯის დროს მექაში არ ვყოფილვარ. ამის გამო ხშირად ვსაყვედურობდი ქმარს, ვეუბნებოდი, რომ ჩვენს შვილებს აუცილებლად უნდა გაევლოთ ის დამღლელი გზა, რომელიც მათ ალაჰთან მიახლოებაში დაეხმარებათ, რომელიც მათ სულს განწმენდს, მაგრამ ის სასტიკ უარზე იდგა. არ ჰქონდა სურვილი, მექასკენ მიმავალ უზარმაზარ ხალხის ნაკადს შეერთებოდა ცოლ-შვილთან ერთად. მისთვის მცირე მომლოცველობაც, რომელსაც უმრას ეძახიან და წელიწადის ნებისმიერ დროს არის შესაძლებელი, საკმარისი იყო.

ძალიან მიკვირდა კარიმის დაჟინებული უარი. გუმანით ვხვდებოდი, რომ მისი სიჯიუტის უკან რაღაც იმალებოდა, მაგრამ ვერა და ვერ ვათქმევინე. ცნობისმოყვარეობა მკლავდა.

ერთხელაც, საშველი არ მივეცი, წინ დავუდექი და ლამის დავცინე, ამხელა კაცი ხარ და ჰაჯის რომ თავს არიდებ, ალბათ ალაჰი არ გწამს-მეთქი.

ამის გაგონებაზე გაფითრდა. მკაცრად შეყარა წარბები და კუშტად მომაყვირა:

_ სულთანა! მეორედ არ მითხრა მსგავსი რამ! ახლა კი თვალთაგან დამეკარგე!

არ შევეპუე. როცა კარისკენ გაემართა, წინ გადავუდექი, ხელები მკერდზე გადავიჯვარედინე და ქალური ხრიკი ვიხმარე.

_ შენ იცი, ამის გამო რა მითქმა-მოთქმა დადის ჩვენზე? შეუმჩნეველი არ დარჩენიათ ახლობლებს, მექაში რომ არ დადიხარ სალოცავად. ჭორაობენ, კარიმს ალბათ ეზიზღება ალაჰიო.

ჩემი ქმარი გველნაკბენივით შეხტა. კრიჭა შეეკრა. მაინც არ მითხრა სიმართლე. მეც არ მოვეშვი. ბოლოს, როცა მიხვდა, რომ ასე ადვილად თავს არ დავანებებდი, გაღიზიანებულმა მკლავში ჩამავლო ხელი, ტახტზე დამსვა, თვითონ კი ბოლთის ცემა დაიწყო ოთახში. ერთხანს ყოყმანობდა, ეთქვა თუ არა სიმართლე. როგორც იქნა, რამდენიმე წუთის შემდეგ გადაწყვეტილება მიიღო და დაიწყო:

_ სულთანა, ალაჰის რწმენის უგულვებელყოფა აქ არაფერ შუაშია, პირიქით, სწორედ რწმენაა ყველაფრის მიზეზი. რამდენიმე წლის წინ სიზმარი ვნახე, თითქოს სწორედ იმ დროს, როცა ჰაჯიში მივდიოდი ათასობით ადამიანის გვერდით, მექაში, ტაძრის შესასვლელთან აღტყინებულმა ბრბომ ფეხებით გადამთელა. ახლაც კი ვგრძნობ, როგორი შეგრძნება მქონდა, როცა სული მეხუთებოდა და ვიგუდებოდი. ის სიზმარი გაფრთხილება იყო. ვიცი, რომ სწორედ ეს დღე მომელის, თუკი მოსალოცავად მექაში წავალ. სულ ეს არის. ამიტომაც ვიკავებ დღემდე თავს.

მისმა აღსარებამ თავზარი დამცა. შემრცხვა კიდეც. თურმე რამხელა ტკივილს ატარებდა ჩემი მეორე ნახევარი წლების განმავლობაში და მე არაფერი ვიცოდი. შემეცოდა. ადვილი გასაგები იყო ჩემთვის, რასაც განიცდიდა იგი. თანდათან აღვიდგინე მეხსიერებაში, როგორ ეცვლებოდა ხოლმე სახის გამომეტყველება, როცა მომლოცველთა თუნდაც მცირე მიმავალ ჯგუფს მოჰკრავდა თვალს.

აი, თურმე რა პრობლემა ჰქონია. შემრცხვა იმის, რომ აქამდე არაფერი ვიცოდი. იმისიც შემრცხვა, ასე დაჟინებით რომ ვთხოვდი სიმართლის აღიარებას.

ჩემი დანაშაულის გამოსასყიდად, შევეცადე, ოდნავ მაინც გამეფანტა მისი შიში.

_ ეგ მხოლოდ სიზმარი იყო, კარიმ. ჩემი ოჯახი ყოველ წელს დადის მექაში, მაგრამ არავინ დაშავებულა.

_ ტყუილად მელაპარაკები, სულთანა. ზუსტად ვიცი, რაც მომელის. ეს ავი წინათგრძნობაა და აღარასდროს მთხოვო იქ წასვლა.

ვერ შევეწინააღმდეგე. რამდენჯერ ყოფილა შემთხვევა, ასობით მომლოცველი დაშავებულა ჰაჯის დროს. რამდენი ადამიანი გადაუთელავთ ფანატ მორწმუნეებს, ვინ მოთვლის.

1990 წელს, ჰაჯის პერიოდში, საშინელი ტრაგედია მოხდა. 15 ათასი მორწმუნე მუსულმანი ცოცხლად ჩაიმარხა მექას ტაძრის გვირაბში, რომელიც ჩამოინგრა. კარიმი მაშინ პარიზში იყო და ეს ამბავი რომ გაიგო, მთელი დღე ლოგინიდან არ ამდგარა. რა თქმა უნდა, მეც ძალიან განვიცადე მომხდარი, მაგრამ მასავით ლოგინად არ ჩავვარდნილვარ. რას ვიფიქრებდი, გულში თუ ასეთი ცეცხლი ეკიდა. მხოლოდ ახლა მივხვდი, როცა საიდუმლო გამანდო.

_ იმ შემთხვევის შემდეგ უფრო ვარ შეშინებული. არასდროს, არასდროს წავალ მექაში, გესმის?

ცოტა არ იყოს, გავბრაზდი. ავუხსენი, რომ არ შეიძლება ადამიანი სიზმარზე გახდეს დამოკიდებული.

_ უკვე ფობიად გექცა შენი სიზმრები, ხომ ხედავ? ოდესღაც რაღაც ნახე, სულაც არ ნიშნავს, რომ მაინცდამაინც ასე უნდა მოკვდე! _ დავუცაცხანე.

_ არ მეკამათო, სულთანა. ხომ ხვდები, რომ აზრი არ აქვს. განა ერთი და ორი შემთხვევა ყოფილა, მექაში მორწმუნეები რომ გადაუთელავთ არანორმალურ ფანატებს? მე ხომ არ ვიგონებ?

თავი გავაქნიე. უძლური ვიყავი, ქმარი მანიაკური შიშისგან გამეთავისუფლებინა და შევეშვი. მას შემდეგ ერთხელაც არ მიხსენებია ჰაჯი და მექა.

არადა, ოცნებად მექცა ამ რიტუალის ჩატარება. წლებია, ამაზე ვოცნებობდი. მინდოდა, ჩემი შვილებისთვის ხელი ჩამეკიდა და ფეხით გავდგომოდი იმ დამღლელ გზას, რომელიც ღმერთთან მიგვაახლოვებდა და მთელ ოჯახს ცოდვებისგან გაგვწმენდდა.

ასე გრძელდებოდა იმ დღემდე, სანამ ლონდონიდან დავბრუნდებოდით. სწორედ მას შემდეგ შეიცვალა სიტუაცია.

ერთ დღეს კვლავ ვცადე, თან დიდი სიფრთხილით, შემეპარებინა კარიმისთვის მექა მოგველოცა ბავშვებთან ერთად, თანაც ჰაჯი ახლოვდებოდა. ახლა სწორედ რომ უპრიანი იქნებოდა, რადგან ჩვენი გოგონას გამოჯანმრთელებაში, მწამდა, რომ ალაჰის ხელი ერია. მისი ნება რომ არ ყოფილიყო, მახა სულით ავადმყოფად დარჩებოდა.

კარიმის გარეშე არ მინდოდა წასვლა, რადგან ჩვენს ქვეყანაში ქალები იშვიათად დადიან მექაში კაცების გარეშე.

_ კარიმ, იცი? სარა და მისი ქმარ-შვილი აპირებენ მექაში წასვლას. ჩვენც ხომ არ შევუერთდეთ? რას იტყვი?

რაოდენ დიდი იყო ჩემი გაკვირვება, როცა მისგან გაუგონარი პასუხი მოვისმინე.

_ ურიგო არ იქნებოდა. მუჰამედის ქალაქში მოგზაურობა ერთობ კეთილშობილური საქმეა.

გაოცებისგან პირი დავაღე, როცა დაამატა:

_ მოვიფიქრებ… ალბათ არ ვიტყვი უარს წასვლაზე. სავარაუდოდ, მეც შემოგიერთდებით. ვაღიარებ, რომ კვლავინდებურად მეშინია და ეს შიში წამითაც არ გამნელებია, მაგრამ ახლა უკვე ვალდებულიც ვარ, ასე მოვიქცე, რადგან ალაჰმა შვილი საღ-სალამათი დაგვიბრუნა. მადლიერები უნდა ვიყოთ ამისთვის.

იმ დღეებში ხშირად ვსაუბრობდით ამ თემაზე. ერთ დღესაც კარიმის სიძე გვესტუმრა, მისი უმცროსი დის, ხანანის ქმარი და სასტიკად აგვიკრძალა მექაში გამგზავრება.

_ ვითომ რატომ? _ ავიმრიზე. ძლივს ქმარი დავითანხმე და ეს მინდოდა ახლა?

_ წელს წმინდა მექაში 2 მილიონზე მეტ მომლოცველს ელოდებიან. მათგან 150 ათასი ირანელი შიიტი იქნებაო, ამბობენ. ისინი კი ყოველთვის სკანდალს აწყობენ. არ გახსოვთ, 1987 წელს, ტრადიციული დღესასწაულის ჩატარების დღეს, ახლოს არ მიუშვეს არაბები მეჩეთთან და როგორ შეურაცხყვეს იგი. 402 მორწმუნე დაიღუპა მაშინ. ორი წლის შემდეგ კი თეირანმა ორჯერ საზარლად დაბომბა იქაურობა, რის შედეგადაც ერთი ადამიანი დაიღუპა, 16 კი სასიკვდილოდ დაიჭრა. მშვიდობისმოყვარე მუსულმანებისთვის ჰაჯი წლიდან წლამდე უფრო და უფრო საშიში რელიგიური ცერემონია ხდება. იქნებ მოიცადოთ, სანამ პირველი ტალღა ჩაცხრება და მერე მოილოცეთ, როცა ხალხის ნაკადი იკლებს.

კარიმი გაფითრებული უსმენდა სიძეს და ხმას არ იღებდა. ვიცოდი, რომ ჩემს ქმარს ირანული მუქარა სულაც არ ადარდებდა. მისი აზრები ამწუთას მხოლოდ თავის სიზმარს დასტრიალებდა.

ჩემი ოცნების სისრულეში მოყვანას საფრთხე დაემუქრა. რაღაც უნდა მეღონა, სანამ კარიმი გადაიფიქრებდა მექაში გამგზავრებას.

_ მუჰამედ, ჩემი აზრით, საშიშროება არ უნდა დაგვემუქროს. ირანელ შიიტებს თვალს არ მოაცილებენ წესრიგის დამცველები. მათ კონტროლზე აიყვანენ. ისინი აუცილებლად დაიცავენ მორწმუნეების უსაფრთხოებას.

_ არა, _ მტკიცედ განაცხადა კარიმის სიძემ, _ ირანის ნდობა არ შეიძლება. არ დაგავიწყდეს, სულთანა, რომ ჩვენ საქმე ირანელ შიიტებთან გვაქვს, ისინი ფანატიკოსები არიან, რომლებიც სუნიტების განადგურებაზე ოცნებობენ.

კარიმმა ღრმად ამოიოხრა, თითები ერთმანეთში გადახლართა და მომიბრუნდა:

_ სულთანა, შენთვის და ჩემი შვილების კეთილდღეობისთვის, იმისთვის, რომ თქვენ სულის სიმშვიდე მოიპოვოთ, ყველაფრისთვის მზად ვარ. ყველანაირ საშიშროებას დავძლევ, არ არის პრობლემა. ასე რომ, მოემზადე, ბავშვებიც მოამზადე და გავუდგეთ გზას.

მუჰამედმა უხერხულად გაიღიმა. აშკარად იმედგაცრუებული დარჩა, მე კი ისე ვიყავი გახარებული, ქმარს ლოყაზე ვუჩქმიტე და ყურში ვუჩურჩულე, რომ ის არასდროს ინანებდა ამ გადაწყვეტილებას.

იმ დღესვე დავურეკე სარას და ვახარე, ჩვენც მოვდივართ-მეთქი. სარას არასდროს გამოუტოვებია ჰაჯი, ყოველ წელს დადიოდა ქმართან ერთად. როცა ჩვენი ამბავი გაიგო, ძალიან გაუხარდა.

მოსამზადებლად ორი  დღე გვრჩებოდა.

 

8 8 8

როგორც იქნა, ჩვენი გამგზავრების დღეც დადგა. სარას ოჯახს ერ-რიადის აეროპორტში უნდა შევხვედროდით. იქამდე იმდენი რამ გვქონდა გასაკეთებელი… ოჯახის თითოეულ წევრს იჰრამის რიტუალი უნდა აღესრულებინა, ანუ ჰაჯის წინა მოსამზადებელი წეს-ჩვეულება.

ამ პერიოდში, მოლოცვის დამთავრების ბოლო დღემდე, ოჯახის არც ერთ წევრს არ უნდა შეეჭრა თმა, არ გაეპარსა წვერი, არ დაეჭრა ფრჩხილები, არ უნდა გამოეყენებინა პარფიუმერია, არ ჩაეცვა ნაკერებიანი ტანსაცმელი, არ უნდა დაეკლა საქონელი და თავი უნდა შეეკავებინა სექსუალური აქტისგან.

იჰრამის რიტუალის შესრულება ჩვენმა ოჯახმა იქამდე დაიწყო, სანამ ერ-რიადს დავტოვებდით.

ჩემს საძინებელში სიმღერით შევედი, ერთ-ერთ ცნობილ ლოცვას ვღიღინებდი, რომელიც ჩვენში ყველა მომლოცველმა ზეპირად იცის. როგორ შევაშინე ჩემი მოსამსახურე კორა, კათოლიკე ქალი, რომელიც ჩემს ოთახს ალაგებდა. მისთვის უცხო იყო მუსულმანური ადათები, ამიტომ შეშინებული მომჩერებოდა. იფიქრა, ჩემი დიასახლისი ჭკუაზე შეირყაო.

_ ო, ალაჰ! აი, მე აქ ვარ! მე აქ ვარ, რათა შენი მითითებები შევასრულო! _ ვღიღინებდი გახარებული.

კორა მხოლოდ მაშინ მოეგო გონს, როცა ყველაფერი ავუხსენი. მან შვებით ამოისუნთქა და ჩემთვის აბაზანის გავსებას შეუდგა,

თითებზე ჩამოვთვალე ის საქმეები, რომლებიც გამგზავრებამდე უნდა მომესწრო. პარფიუმერიის ყველანაირი კვალი უნდა წამეშალა სახეზე, უნდა გავთავისუფლებულიყავი სამკაულებისგან, იმ 10-კარატიანი ბრილიანტის საყურისგანაც კი, რომელიც კარიმმა შარშან მაჩუქა და რომელსაც არასდროს ვიშორებდი.

საყურე მოვიხსენი და სეიფში შევინახე, სხვა ძვირად ღირებულ სამკაულებთან ერთად. შემდეგ დიდხანს ვიწექი ცხელ აბაზანაში და ვნებივრობდი.

აბაზანის შემდეგ შავ, უნაკერო სამოსში გავეხვიე და თმაც შავი, თხელი შარფით გადავიკარი. მერე სახით მექისკენ დავდექი, მუხლებზე დავემხე და ნამაზი ჩავიტარე. ახლა უკვე მზად ვიყავი სამოგზაუროდ.

ქმარს და ბავშვებს დაბლა, სასტუმრო ოთახში შევხვდი. კარიმი და აბდულა თეთრ უნაკერო ანაფორაში იყვნენ გამოწყობილნი. მახას და ამანის მოკრძალებული რუხი ფერის ტანსაცმელი ეცვათ. ყველანი ერთიანად ვიყავით სამოსით დაბურულები, მხოლოდ ხელები და სახე გვიჩანდა. ხაჯის დროს ჩადრი აკრძალული იყო. ბავშვობაში გაოცებულს ხშირად მიკითხავს დედაჩემისთვის, რატომ უნდა დაემალა ქალს სახე ჩადრით მამაკაცის წინაშე ან რატომ იყო აუცილებელი სახის გამოჩენა, როცა ალაჰთან სალოცავად მივდიოდით. დედაჩემი, რომელიც ყოველთვის მორჩილი ცოლი იყო, ბრინჯივით იბნეოდა ამ დროს. ის გაჩუმებას მიბრძანებდა და ჩემს შეკითხვას ყოველთვის უპასუხოდ ტოვებდა.

ახლა იმავე შეკითხვაზე ჩემი ქალიშვილები ითხოვდნენ პასუხს.

გოგონებს გადავეხვიე და გაღიზიანებული ტონით მივმართე:

_ როცა მამაკაცები თავიანთი მჭევრმეტყველებით ალაჰთან ახლოსაც ვერ მივლენ, თქვენ უფლება გაქვთ, ეს საძულველი ჩადრი მოისროლოთ, _ უნიჭოდ ვიხუმრე.

_ სულთანა! _ გამაფრთხილებელი შენიშვნა ჩემი სახელის დაძახებით გამოხატა კარიმმა.

ო, ალაჰ! ხაჯის წესი დავარღვიე! ასეთ დროს როგორ შეიძლება მსგავსი ხუმრობები.

_ მაპატიეთ, ავალ მაღლა, კიდევ ერთხელ გავიმეორებ რიტუალს, თორემ წყალში ჩამეყრება მთელი მონდომება, _ ვთქვი დაბნეულმა და უკან შევბრუნდი.

კარიმმა ღიმილით გამომაყოლა თვალი, ბავშვები კი სიცილით დაიხოცნენ. შემდეგ სავარძლებში ჩასხდნენ და მოთმინებით დაელოდნენ ჩემს ჩამოსვლას. საძინებლის იატაკზე მუხლებზე დავეცი და ალაჰს პატიება ვთხოვე.

_ ო, ალაჰ! დამეხმარე, კვლავ შევიდე იჰრამის მდგომარეობაში და დამიმოკლე ჩემი გრძელი ენა!

როცა კვლავ ერთად შევიყარეთ, მზად ვიყავი მეტირა. ქმარმა ალერსიანი მზერა მესროლა, მე კი ავღრიალდი და გამოვაცხადე, რომ არ შემეძლო მათთან ერთად გამგზავრება.

_ უჩემოდ წადით! ვერ მივიღებ ჰაჯში მონაწილეობას, რადგან არ შემიძლია ჩემი საზიზღარი, ზედმეტად აქტიური გონების დამორჩილება, ვერ შევდივარ იჰრამის მდგომარეობაში.

არც კი მომისმინეს. ბავშვებმა ხელი ჩამავლეს და სიცილით ჩამტენეს მანქანაში. კარიმმა მითხრა, ეგ არაფერია, ჩავსხდებით თვითმფრინავში და იქ შეგიძლია რიტუალი ხელახლა გაიმეოროო.

_ დილამდე დიდი დროა. თუ თვითმფრინავის ბორტზე არ გამოგივა, ჯიდას სახლში ჩაიტარე კიდევ ერთხელ რიტუალი, ახლა კი დამშვიდდი და მოისვენე, _ მტკიცე ხმით გადმომილაპარაკა მეუღლემ და ხელზე ხელი მომიჭირა.

 

 

 

ასადი და სარა შვილებთან ერთად მეფე ხალიდის სახელობის აეროპორტში გველოდებოდნენ. როგორც შემეძლო, ვინარჩუნებდი სიმშვიდეს. ნაძალადევი ღიმილით მივესალმე ჩემს დას და ოჯახის სხვა წევრებს. მახამ რაღაც უჩურჩულა დეიდამისს და მანაც თანხმობის ნიშნად თავი დააქნია, რაც იმას ნიშნავდა, რომ მისთვის ჩვენი დაგვიანების მიზეზი მისაღები იყო.

ჯიდამდე კარიმის კერძო რეაქტიული თვითმფრინავით ვიმგზავრეთ. «ჩუმი» მგზავრობა გამოგვივიდა. პატარებს ეძინათ, დიდები კი ჩვენ-ჩვენს ფიქრებში ვიყავით ჩაძირული. საკუთარი ენის დასჯის მიზნით, მთელი გზა კრინტი არ დამიძრავს, სამაგიეროდ, მერე იმდენი ვილაპარაკე, ყბები დამეღალა.

როცა ჯიდას აეროპორტში დავეშვით, უკვე შუაღამე იყო. თვითმფრინავს ამერიკელი პილოტი მართავდა. კარიმმა უბრძანა მას, მომლოცველთა ტერმინალზე დაშვებულიყო, რამაც ძალიან გამახარა.

ამ სიურრეალისტური ქალაქის ტერმინალი ერთ დიდ კარავს ჰგავს. სწორედ ტერმინალის შენობასთან დავფრინდით. ჩვენ, როგორც სამეფო ოჯახის წარმომადგენლებს, უფლება გვქონდა, სადაც მოგვესურვებოდა, იქ დაგვეშვა თვითმფრინავი.

რამდენიმე წლის წინ კარიმმა აბდულასგან მიიღო უფლება, ტერმინალის შენობა საზეიმოდ გაეხსნა. მართლაც ულამაზესი იყო აქაურობა, მაგრამ ჩემს ქალიშვილებს იგი ჯერ არ ენახათ. ამიტომაც ერთი სული მქონდა, როდის ჩამოვიდოდი თვითმფრინავიდან, რათა დუმილის აღთქმა არ დამერღვია. მაგრამ მიწაზე დავდგი თუ არა ფეხი, მაშინვე ავლაპარაკდი. აღგზნებული ვუყვებოდი გოგონებს ჩვენი ნაციონალური სიამაყის _ საუდის არაბეთის სიმდიდრის სიმბოლოს შესახებ.

ტერმინალის შენობა არაჩვეულებრივი ნაგებობა გახლდათ. ასეთივე საინტერესო იყო იგი შიგნიდანაც. თავიდან ხმადაბლა ვსაუბრობდი, შემდეგ კი, აზარტში შესულმა, ნელ-ნელა ავუწიე ხმას. ვუყვებოდი ბავშვებს, როგორი თანამედროვე დიზაინითაა აგებული ტერმინალი, რომლის მშენებლობაში პროგრესულად მოაზროვნე ინჟინრებმა მიიღეს მონაწილეობა. სწორედ ამის გამო შენობას საერთაშორისო პრემია მიენიჭა. რა თქმა უნდა, მეამაყებოდა, ჩემმა ქვეყანამ თანამედროვე ევროპას რომ აუწყო ფეხი და წარსულს ჩაჰბარდა ის დრო, როცა ადამიანები აქლემებისა და თხების გულისთვის ებრძოდნენ ერთმანეთს.

მე არ ვიზიარებ იმ დასავლელი «გენიოსების» აზრს, რომლებიც ამტკიცებენ, რომ არაბეთის წინსვლას ნავთობის აღმოჩენამ შეუწყო ხელი. ნავთობი სხვა ქვეყნებშიც იქნა აღმოჩენილი, მაგრამ ამით წინ არ წაწეულან. მთავარი საიდუმლო იმ ადამიანების გამჭრიახობაში იმალება, რომლებმაც ამ საქმის სწორად წარმართვა შეძლეს, ფინანსების სწორად გადანაწილება. მართალია, ჩემი ქვეყნის მამაკაცებს მკაცრად განვსჯი ქალებთან არაადამიანური მოპყრობის გამო, სამაგიეროდ, ეკონომიკურ საკითხებში მათზე აუგს ნამდვილად ვერ ვიტყვი.

ისე შევედი აზარტში, ვერც ვიგრძენი, მთელი ხმით რომ გავყვიროდი. ბავშვები მისმენდნენ, მაგრამ მხოლოდ ზრდილობის გულისთვის. სამწუხარო იყო, რომ მომავლ თაობას სულაც არ აინტერესებდა ჩვენი წინაპრების ცხოვრების ისტორია, რანი იყვნენ და როგორ მოვიდნენ დღევანდლობამდე. არადა, ჩვენი გვარი ერთ-ერთი უღარიბესი გვარი იყო თავის დროზე საუდის არაბეთში.

ეჰ, ტყუილად ვილაპარაკე ამდენი! სწორედ ამ დროს გამახსენდა, რომ კიდევ ერთხელ უნდა ჩამეტარებინა რიტუალი, როგორც კი სახლში მივიდოდით. ამავდროულად, ვბრაზობდი ბავშვებზე, თავიანთი წინაპრების ცხოვრების ამბავი რომ არ აინტერესებდათ. გულდაწყვეტილს ცრემლები მომადგა და გაბრაზებულმა ვიყვირე.

_ ისინი, ვინც თქვენ მკვდრები გგონიათ, ჩემს გულში დღესაც ცოცხლობენ!

ყველამ გაკვირვებული თვალით გამომხედა, კარიმის გარდა. ჩემმა ქმარმა თავი  ვერ შეიკავა და ახარხარდა. გამანადგურებელი მზერა ვესროლე, ის კი სიცილისგან აცრემლებულ თვალებს ხელის ზურგით იწმენდდა. იმისთვის, რომ ნერვები დამეწყნარებინა, ჩემს ქალიშვილებს მხარზე მოვხვიე ხელი. ვიცოდი, ასე თუ ისე, მათ მაინც ესმოდათ ჩემი.

უეცრად მახამ ტერმინალის გაკრიტიკება დაიწყო.

_ ვის მოუვიდა აზრად, ამ შენობისთვის კარვის ფორმა მიეცა? ესაა თანამედროვეობა? რატომ იქექებიან წარსულში, ახლა ხომ მე-20 საუკუნეა? _ უკვირდა მას.

სამაგიეროდ, ამანის პროჟექტორები მოეწონა. აღტაცებული შეძახილი აღმოხდა, როცა ისინი დაინახა.

კარიმი ამაყად უყვებოდა ჩემს დას და სიძეს ტერმინალის შესახებ. ეს შენობა მსოფლიოში ყველაზე დიდსახურავია შატრიაო, ამბობდა.

ამანი ყველაზე მგრძნობიარედ აღიქვამდა ნანახს. მან ხელზე ხელი მომიჭირა, ტკბილად გამიღიმა და მითხრა:

_ დედიკო, დიდი მადლობა, აქ რომ მოგვიყვანე.

გახარებულმა გადავხედე ბავშვს. ჯერ კიდევ არ იყო ყველაფერი დაკარგული!

ვინ იფიქრებდა, რომ ასეთი კეთილი სურვილებით დაწყებული მოგზაურობა, რომელიც ალაჰის სადიდებლად მოვაწყვეთ, ასეთ ძლიერ შთაბეჭდილებას მოახდენდა ჩემს უმცროს ქალიშვილზე, ხოლო მისი მშობლებისთვის კატასტროფულ კვალს დატოვებდა?

 

თავი 5. ამანი

 

ამანის დაბადების დღეს, სამშობიარო ტკივილებს, ჩემთან ერთად, სარაც განიცდიდა, რადგან იგი გვერდით პალატაში იწვა და წუთი-წუთზე მეორე შვილის, ნაშვას გაჩენას ელოდებოდა.

ნაშვა სიტყვასიტყვით «ექსტაზს» ნიშნავს. ამანიმ ჩვენს ოჯახში სიმშვიდე და სიწყნარე შემოიტანა, ნაშვა კი ძალიან ხმაურიანი და აბეზარი გოგონა გამოდგა. სარასა და ასადის ბედნიერ ოჯახში ნაშვა ხშირად ხდებოდა ქაოსისა და არეულობის მიზეზი. რამდენჯერ მითქვამს კარიმისთვის, რომ ნაშვა, წესით, ჩვენი შვილი უნდა ყოფილიყო, რადგან ხასიათით ძალიან მგავდა მე, ხოლო ამანი _ სარასი. ჩემი გოგონა მთლად დეიდამისის ბუნების გამოვიდა. ნუთუ შესაძლებელია, სამშობიაროში ბავშვები ერთმანეთში არეოდათ? იქნებ სრულიად შემთხვევით შეეშალათ და სარას გოგონა მე შემომიყვანეს, ჩემი კი სარას მიუწვინეს გვერდით? ჩვენს შვილებს შორის ასაკობრივი სხვაობა მხოლოდ 11 საათი იყო. რადგან სამეფო ოჯახიდან ვიყავით, გვერდი-გვერდ პალატებში მოგვათავსეს. ჩემი აზრით, ასეთ სიტუაციაში ახალშობილები ბებიაქალებს შეშლოდათ, გამორიცხული არ იყო. კარიმი წლების განმავლობაში ცდილობდა, გაეფანტა ჩემთვის ეს სულელური ეჭვი და საბუთად უაზრო სტატისტიკა მოჰყავდა, რომლის თანახმადაც, მსგავსი შემთხვევები უიშვიათესად ხდებოდა. მიუხედავად ამისა, ამანის როცა ვუყურებდი, ეჭვი მაინც მიღრღნიდა გულს. მეგონა, რომ ის ჩემი ღვიძლი შვილი არ იყო.

ჩუმ და მელანქოლიურ ამანის ბავშვობიდან წიგნები ერჩივნა სათამაშოებს. ჯერ კიდევ ჩვილი იყო, როცა ხელოვნებისა და ენებისადმი გამოაჩინა მიდრეკილება. მახასგან განსხვავებით, ის თითქმის არასდროს გვიქმნიდა პრობლემებს. პირიქით, ოჯახში სიმშვიდე და სიყვარული შემოჰქონდა.

შეიძლება ამიტომაც იყო, რომ მისი მგრძნობიარე სული უფრო ახლოს იყო ჩემთან, ვიდრე მისი დისა და ძმის.

ერთი უცნაურობაც ახასიათებდა ამანის _ არანორმალურად უყვარდა ცხოველები, რაც, ასაკის მატებასთან ერთად, ბევრჯერ გამხდარა ოჯახის სხვა წევრებთან კონფლიქტის მიზეზი. აბდულა ხშირად დაჰყავდა მამამისს სანადიროდ. ამას გოგონა მტკივნეულად განიცდიდა. რამდენჯერ ყოფილა შემთხვევა, იგი შეპარულა მამამისის სანადირო ოთახში და დაუმალავს კარიმის აღჭურვილობა, ერთი-ორჯერ ნაგავშიც კი მოისროლა მამის ძვირად ღირებული სანადირო იარაღები. ეს ჰუმანური, მაგრამ საშიში სახასიათო შტრიხი ადრეულ ასაკში გამოავლინა გოგონამ. ამანის წყალობით, ჩვენი სახლი სხვადასხვა ჯიშის და სახეობის უპატრონო ცხოველებით გაივსო.

ევროპელებისგან განსხვავებით, არაბების უმრავლესობა არ განიცდის ცხოველების მიმართ განსაკუთრებულ შეჩვევას. სინდისის ქენჯნის გარეშე აშიმშილებენ და აწამებენ კატებსა და ძაღლებს, რომლებიც ქალაქის ქუჩებში დაძრწიან. 80-იანი წლებიდან მოყოლებული, საუდის არაბეთის ხელისუფლების პოლიტიკით, აქტიურად დაიწყეს ცხოველთა დევნა. იჭერდნენ უპატრონო ძაღლებს და კატებს, გაჰყავდათ ისინი უდაბნოში და იქ ტოვებდნენ, სადაც შიმშილით ძვრებოდათ სული.

მე ყოველთვის ამანის მხარეს ვიყავი და ვიცავდი მას, როცა მორიგ ცხოველს მოგვაყენებდა სახლში, სამაგიეროდ კარიმის და დანარჩენი ბავშვების აღშფოთებას არ ჰქონდა საზღვარი. არადა, ამანი ისე ექცეოდა მათ, როგორც ძვირფასი ჯიშის ცხოველის იშვიათ ეგზემპლარებს. თუკი რომელიმე მათგანი მაინც მოკვდებოდა, გოგონა მთელი რიტუალის ჩატარებით მარხავდა სახლის გვერდზე, ბაღში. მათ კი, რომელიც გადარჩებოდა, სათუთად უვლიდა და გვერდიდან არ იშორებდა, არც შინ და არც ქუჩაში. ხანდახან მეჩვენებოდა, რომ ამანის ეს ცხოველები უფრო უყვარდა, ვიდრე ოჯახის სხვა წევრები.

კარიმმა გოგონასთან რომ ვერაფერი გააწყო, ორი ტაიტელი დაიქირავა, რომლებსაც ცხოველებისთვის უნდა მოევლოთ. ჩემმა ქმარმა ჭკუა იხმარა და გადაწყვიტა, ჩვენი ვილის გვერდით საკუთარი ზოოპარკი გაეშენებინა.

ასეც მოიქცა. მალე ზოოპარკისთვის გამოყოფილი ტერიტორია სპეციალური გალიებით იქნა აღჭურვილი. გალიები თანდათან შეივსო ეგზოტიკური ჯიშის ცხოველებით. კარიმი იმედოვნებდა, რომ საკუთარი ზოოპარკი ამანის დაავიწყებდა ქუჩის მაწანწალა ძაღლებს და მთელ ყურადღებას ეგზოტიკურ ცხოველებზე გადაიტანდა.

ზოოპარკის გვერდით, მიწის პატარა ნაკვეთზე, მან სპეციალური სათავსოც გააკეთა, სადაც ჩვენი ქალიშვილის მოყვანილი ძაღლები და კატები შეამწყვდია. ამასთან, კატეგორიულად აუკრძალა გოგონას, მისი მაწანწალები კუთვნილ ღობეს გამოსცილებოდნენ. მაგრამ ამანიმ იმდენი იტირა, კარიმს შეეცოდა იგი და ერთი პირობა დაუდო _ აერჩია მათგან 10 საყვარელი კატა და ძაღლი, რომლებსაც სახლის ეზოში თავისუფლად შეეძლებოდათ გავლა-გამოვლა.

ერთხელ შინ დაბრუნებული კარიმი უცნაურ სცენას შეესწრო. მეზობელთან მომუშავე სამი ფილიპინელი ჩვენს ზოოპარკში მომუშავე ერთ ტაიტელს ჩანთას აძლევდა, რომელშიც 5 კატა იყო ჩასმული.

_ რა ხდება აქ? _ იყვირა ჩემმა ქმარმა.

შეშინებული ფილიპინელები ალუღლუღდნენ. ბოლოს ერთმა მათგანმა მცირე ზომის აფიშა გაშალა, რომელიც ჯიბეში ედო და კარიმს თვალწინ აუფრიალა.

_ თითო კატაში ან ძაღლში 100 რიალს იხდიანო, გვითხრეს და ამიტომაც მოვიყვანეთ, _ იმართლეს თავი.

გადაირია კარიმი. გამოჰკითხა მოსამსახურეს, საიდან მოიტანეს ფილიპინელებმა ეს სისულელე.

_ მაპატიეთ, ბატონო, ამანიმ მთხოვა, ეს აფიშები ახლომახლო სახლების კედლებზე გამეკრა. უარს როგორ ვეტყოდი? მე ხომ მისი ცხოველების მოსავლელად ვარ დაქირავებული, _ კანკალებდა ჩვენი ტაიტელი მომვლელი.

ამის ატანა უკვე შეუძლებელი იყო. როცა ჩემმა მეუღლემ მალულად მოყვანილი ცხოველების რაოდენობა დაითვალა, აღმოჩნდა, რომ ამ განცხადების გავრცელების შემდეგ, ჩვენს სახლში 40-მა კატამ და 12-მა ძაღლი დაიდო ბინა. ხომ წარმოგიდგენიათ, რამდენი საკვები დასჭირდება ამ რაოდენობის ცხოველს, ზოოპარკის ბინადრებზე რომ არაფერი ვთქვათ.

როგორც გავიგეთ, კატებს ამანი წითელ ზღვაში დაჭერილი თევზით კვებავდა, ხოლო ძაღლებს ხორცს უზიდავდა ყველაზე ძვირიანი მაღაზიიდან, რომელიც ავსტრალიიდან მარაგდებოდა. ფულს კი ჩვენი გოგონა ყოველკვირეული საოჯახო ბიუჯეტიდან იღებდა. ეს თანხა პატარა ზარდახშაში ინახებოდა, რომელიც სამზარეულოში, ფანჯრის რაფაზე იდო და განკუთვნილი იყო მოსამსახურეებისთვის, რომლებსაც ბაზრიდან ჩვენთვის პროდუქტების მოტანა ევალებოდათ. ჩვენი ოჯახური დანახარჯი ყოველთვის იმდენად უზარმაზარი იყო, რომ ბუღალტერმა ვერც კი შენიშნა, გოგონა რამდენს ხარჯავდა ცხოველებისთვის.

როცა ეს ამბავი გაიგო, კარიმს კარგა ხანს ხმა არ ამოუღია, შემდეგ კი მანქანაში ჩაჯდა და წავიდა. იგი ორი დღე და სამი ღამე შინ არ დაბრუნებულა. მოგვიანებით გავიგე, რომ თავის მშობლებთან წასულა და მათთვის უთქვამს _ სამდღიანი დასვენება მჭირდება, უნდა მოვშორდე ჩემს ქალებს, თორემ იძულებული გავხდები, გავამგზავრო სამივე იქ, სადაც ჯერ არს!

სანამ კარიმი არ იყო, ვიფიქრე, რაღაცას მოვიფიქრებ, იქნებ ბავშვს ყურადღება სხვა რამეზე გადავატანინო-მეთქი. გვერდით მოვისვი და საუბარი გავუბი. როცა ყველაფერი ვათქმევინე, დავემუქრე, თუ ასე გააგრძელებ, ფსიქიატრთან წაგიყვან-მეთქი. ცოტა არ იყოს, შეშინდა და გარკვეული დროის განმავლობაში მისი ცხოველებით გატაცება შედარებით ჩაწყნარდა.

მახსენდება ერთი ეპიზოდი, რომელიც ჩემს ძმას, ალის უკავშირდება. მას ეზიზღება ცხოველები და ამის გამო გამუდმებით შენიშვნას გვაძლევდა ამანის გამო. გვეუბნებოდა, არც ერთი პატივცემული მუსულმანი არ მოისურვებს, თქვენი სახლის ზღურბლს გადმოაბიჯოს, რადგან ამ ეზოში თავისუფლად გადაადგილება შეუძლებელიაო.

ერთხელაც ალი სტუმრად გვეწვია. ეზოში შემოსული არ იყო, რომ მოსამსახურეს დაუძახა, ჩემი მანქანა გარეცხეო. სწორედ ამ დროს ბუჩქებიდან ამანის ერთ-ერთი საყვარელი ძაღლი ნაპოლეონი გამოძვრა და ალის ზედ ტანსაცმელზე შეახტა. ჩემმა ძმამ არც აცია, არც აცხელა და საცოდავ ძაღლს წიხლი ჩააზილა ფერდში. იკივლა ამანიმ, მივარდა ბიძამისს, დაუწყო მკერდზე მუშტების ცემა და გაოგნებულ კაცს გამწარებულმა სახე ფრჩხილებით ჩამოუკაწრა.

შეურაცხყოფილმა ალიმ გაბრაზებულმა დატოვა ჩვენი სახლი. ეზოდან გასული მრისხანედ გაჰყვიროდა, ჩემი და არათუ ჭკუიდან შეირყა, შვილებიც კი არანორმალურები გააჩინა, რომლებსაც ადამიანების გვერდით ყოფნას, ცხოველებთან გართობა ურჩევნიათო.

იმ დღიდან ისევე ვერ იტანდა თავის ბიძას ამანი, როგორც მე ვერ ვიტანდი ჩემს ძმას, როცა მისი ტოლი ვიყავი.

მუსლიმანური რწმენის მიხედვით, ძაღლები უწმინდური ცხოველები არიან. სწორედ ეს იყო მიზეზი ალის განსაკუთრებული ზიზღისა და რისხვის. ისლამის მიხედვით, აუცილებლად შვიდჯერ უნდა გაირეცხოს ჭურჭელი, რომლიდანაც ძაღლმა წყალი დალია. ამასთან, პირველი გარეცხვისას წყალს მიწა უნდა ჰქონდეს შერეული.

კარიმი ერთობ შეაშფოთა ამ ამბავმა. მას სულაც არ სიამოვნებდა ცოლისძმასთან ცხოველების გამო დამდურება, ამიტომაც აიძულა ამანი, დაერეკა ბიძამისისთვის და ბოდიში მოეხადა.

მიუხედავად ამისა, ჩემი ძმა ორი თვე არ გამოჩენილა ჩვენთან. შემდეგ კი, როცა გადაწყვიტა, მოსულიყო, წინასწარ დაგვირეკა და გაგვაფრთხილა, მისი სტუმრობის პერიოდში ძაღლები დაბმული ყოფილიყვნენ, განსაკუთრებით _ ნაპოლეონი.

ალი რომ გვეწვია, შიშით ვადევნებდი თვალს ამანის, ვაითუ, ბიძამისს კვლავ აუშარდეს-მეთქი. ჩემს გაოცებას საზღვარი არ ჰქონდა, როცა გოგონამ ბიძას თბილად გაუღიმა და გრეიპფრუტის წვენი შესთავაზა. სასიამოვნოდ გაკვირვებულმა ალიმ აღნიშნა, რომ მართლაც ძალიან წყუროდა და წვენზე უარს არ იტყოდა.

ცოტა ხანში ამანიმ მართლაც შემოიტანა გრეიპფრუტის წვენი და ბიძამისს მიაწოდა. მე სიამაყისგან ვბრწყინავდი, როცა ვუყურებდი, როგორ აწვდიდა ჩემი ლამაზი ქალიშვილი ბიძას წვენით სავსე ჭიქას.

ალიმ კარგა ხანს დაჰყო ჩვენთან და წავიდა. როცა ძმა გავაცილე და შინ შემოვბრუნდი, ამანის საძინებლიდან არანორმალური ხარხარის ხმა შემომესმა. გულგახეთქილი შევვარდი მასთან. გოგონა სიცილით იჭაჭებოდა. ჩემთან ერთად, მოსამსახურეებიც შემოცვივდნენ ოთახში.

_ რა გაცინებს, შვილო, რა მოხდა ასეთი? _ დავინტერესდი.

_ სამაგიერო გადავუხადე! _ სვენებ-სვენებით წარმოთქვა გოგონამ, _ ჭიქა, რომელითაც ბიძაჩემს მოვუტანე, ჯერ ნაპოლეონს გავალოკინე შიგნიდან და წვენი მერე ჩავასხი!

ამ ამბავმა გამაოგნა. მოსამსახურეები კმაყოფილები ფხუკუნებდნენ, რადგან არც მათ უყვარდათ ალი. ვცდილობდი, მკაცრი გამომეტყველება შემენარჩუნებინა, მაგრამ არ გამომდიოდა. ბოლოს მაინც ვერ მოვითმინე და მეც სიცილი ამიტყდა. მიუხედავად ამისა, ამანი მკაცრად გავაფრთხილე, არასდროს წამოცდენოდა ალისთან ეს ამბავი, თორემ გული გაუსკდებოდა.

საღამოს კარიმს ღიმილით მოვუყევი მომხდარის შესახებ, მეგონა, მასაც გაეცინებოდა, მაგრამ ისეთი გამგმირავი მზერა მესროლა, ღიმილი სახეზე შემაშრა.

_ მე მგონი, ვერც შენ ხარ სრულ ჭკუაზე, _ უხეშად მომახალა.

_ კარგი რა, განა რა მოხდა ასეთი. ეს პატარა ხუმრობა იყო და მეტი არაფერი, _ შვილის გამართლებას შევეცადე.

_ ახლა კარგად მომისმინე, სულთანა! ამ ბავშვის თავხედობა უკვე ყოველგვარ საზღვრებს სცდება. ამიტომ გიბრძანებ, დასვა და დაელაპარაკო! არავითარი ცხოველები! არავითარი უპატრონო ძაღლები და კატები! უკვე მანიაკობაში რომ გადასდის შენს ქალიშვილს ეს ყველაფერი, ვერ ამჩნევ?

სანამ საპასუხოდ რამეს ვეტყოდი, კარიმმა შიდა ტელეფონით დარეკა და ამანის უბრძანა, სასტუმრო ოთახში შემოსულიყო.

გოგონამ მხიარული გამომეტყველებით შემოირბინა და თავისი შავი თვალები მამას მიანათა.

_ ამანი, მითხარი ერთი, რა არის შენი ცხოვრების მიზანი? _ დაეკითხა კარიმი.

მანაც, ბავშვური გულუბრყვილობით, ყოველგვარი ყოყმანის გარეშე უპასუხა მამას:

_ რაც შეიძლება მეტი ცხოველი გადავარჩინო ადამიანებისგან.

_ ცხოველების გადარჩენა _ ეს მდიდარი ამერიკელებისა და ევროპელების ამპარტავნული გართობის სტილია, სხვა არაფერი! _ ბრაზიანად წარმოთქვა ჩემმა ქმარმა, შემდეგ ჩემკენ გამოიხედა ისე, თითქოს მე ვიყავი ყველაფერში დამნაშავე და გააგრძელა, _ სულთანა, მეგონა, შენი შვილი უფრო გონიერი იქნებოდა!

ამანის თვალები ცრემლით აევსო და ნებართვა ითხოვა, ოთახიდან გასულიყო.

კარიმი მიხვდა, ზედმეტად სასტიკად რომ გამოუვიდა და ტაქტიკის შეცვლა განიზრახა. მან მთელი სერიოზულობით მიმართა ქალიშვილს.

_ ამანი, აბა მითხარი, რას გააკეთებ მერე, როცა ყველა ცხოველს გადაარჩენ?

ბავშვმა ტუჩები მოკუმა და სივრცეს გახედა. მას მამისთვის პასუხი არ გაუცია, მხრები აიჩეჩა მხოლოდ.

კარიმმა შვილის ჭკუის სწავლება გააგრძელა:

_ კარგია, ცხოველები რომ გიყვარს, მაგრამ გადაჭარბებული ზრუნვა მათზე საჭირო არ არის. ყველა ადამიანს აქვს ცხოვრების მიზანი. ყველა ცდილობს, ისეთი რამ გააკეთოს, რაც მაგალითის მიმცემი იქნება სხვებისთვის. შენი ოთხფეხა მეგობრებისთვის სხვა უფრო სასარგებლო რამის გაკეთება შეგიძლია, რითაც კეთილშობილურ გავლენას მოახდენ კაცობრიობაზე. შენ უნდა ეძებო ცივილიზაციის გაუმჯობესების სხვა გზები.

ამ განცხადებამ ამანის ღიმილი მოჰგვარა. მან წარბები აზიდა და მამას შეკითხვით მიმართა:

_ საუდის არაბეთში? რა უნდა გააკეთოს ქალმა ამ ქვეყანაში ისეთი, რომ მისი ქმედება ვინმესთვის მაგალითის მიმცემი გახდეს?

კარიმი არ დაიბნა.

_ რატომაც არა? აი, დედაშენისგან აიღე მაგალითი. მან უმაღლესი განათლება მიიღო, მისი თავისუფლება არავისგანაა შეზღუდული, მიუხედავად იმისა, რომ სამეფო ოჯახის შვილია, დღემდე იბრძვის ქალთა უფლებების დასაცავად. განა ეს ცოტაა? შენ ჯერ პატარა ხარ. გავა დრო და გაიზრდება ქალის როლი არაბულ საზოგადოებაში, იგი ბევრად შესამჩნევი გახდება მომავალში, რაშიც თავად დარწმუნდები, როცა გაიზრდები.

კარიმის სიტყვებით გაოცებულმა ვერაფერი ვთქვი. ადრე არასდროს აღუნიშნავს მას, რა აზრის იყო ჩემს ზოგადსაკაცობრიო შეხედულებებზე.

მამა-შვილის საუბარი თითქმის ორ საათს გაგრძელდა. ამანი შეჰპირდა მამას, რომ არა მარტო ცხოველებზე იზრუნებდა, არამედ შეეცდებოდა, უფრო მნიშვნელოვანი საქმით დაკავებულიყო და ცხოვრების ნამდვილი მიზანიც დაესახა, შემდეგ ნაზად აკოცა მამამისს, ღამე ნებისა უსურვა და დაამატა:

_ საფიქრალი გამიჩნდა.

სანამ კარს გაიხურავდა, გოგონა შემობრუნდა და ჯადოსნური ღიმილით მოგვმართა:

_ მიყვარხარ, მამა… შენც, დედა! _ და გავიდა.

კარიმმა მიიჩნია, რომ დაუჯერებელ წარმატებას მიაღწია. მან მკლავები მომხვია, გულში ჩამიხუტა და იმ გეგმებზე დამიწყო ლაპარაკი, რომელიც ჩვენი შვილების მომავალ კეთილდღეობას განსაზღვრავდა.

 

8 8 8

ამ ამბიდან ცოტა ხნის შემდეგ სპარსეთის ყურეში ომი დაიწყო, რომელიც მახას ფსიქიკური აშლილობით «დაგვირგვინდა». იმ მტკივნეული პერიოდის განმავლობაში მარტოსული ამანის გვერდით არ აღმოჩნდა არც ერთი ადამიანი, რომელიც მას უფრო შესაფერისი ცხოვრებისეული მიზნის არჩევაში დაეხმარებოდა. ახლა, როცა ვაანალიზებ ამანის ფსიქოლოგიას და მის ინტერესებს, უნდა ვაღიარო, რომ ჩემი უმცროსი ქალიშვილი თავისი ბუნებით სწორედ იმ საშიში ადამიანების კატეგორიას მიეკუთვნება, რომლებსაც ფანატიკოსებს ვუწოდებთ. სწორედ ამიტომ, სანამ მექაში ჩავიდოდით, ძალიან დიდხანს ვფიქრობდი. თავს ხომ არ მოვახვიე ჩემს შვილს ისეთი სერიოზული რელიგიური რიტუალი, როგორიც ჰაჯია. ამანი მხოლოდ 14 წლის იყო, გარდატეხის ასაკის ყველაზე რთულ ეტაპზე იმყოფებოდა.

მე და კრიმი ვამჩნევდით, როგორ შეიცვალა ამანი მექაში მოგზაურობის პერიოდში. მისთვის თითქოს ახალი საიდუმლო გამჟღავნდა, აქამდე დაფარული იდუმალი რამ, რომელმაც მთლიანად შეძრა ბავშვის სული.

 

8 8 8

ჯიდადან დილით ლიმუზინით გავემგზავრეთ მექასკენ, მუჰამედის ყველაზე წმინდა ქალაქში. მანქანაში კონდიციონერი იყო ჩართული. ძალიან ვნერვიულობდი, რადგან ჰაჯიში ვმონაწილეობდი და თან მთელი ჩემი ოჯახი მახლდა _ მეუღლე და შვილები. მინდოდა, ვინმესთვის გამეზიარებინა ჩემი გრძნობები, მაგრამ ვხედავდი, ჩემთვის არავის ეცალა. კარიმს თვალები დაეხუჭა და არავის უყურებდა. დარწმუნებული ვიყავი, ამწუთას თავის სიზმარზე ფიქრობდა. მახა და აბდულა ერთმანეთში რაღაცას ჩურჩულებდნენ, ამანი კი მედიტაციის მდგომარეობაში იმყოფებოდა. ის კი არა, მომეჩვენა კიდეც, თითქოს ჩემი გოგონა ზეციური შარავანდედით იყო გასხივოსნებული.

კმაყოფილმა გავიღიმე და ამანის ხელზე მოვეფერე. მიხაროდა _ კარგი საქმე გავაკეთე, მთელი ოჯახი შევკრიბე და წმინდა მსვლელობას ყველანი ერთად შევუერთდით-მეთქი.

 

 

მალე მივედით ქალაქში, რომელსაც ერთი მხრიდან იბრაჰიმის ველი აქვს გარშემორტყმული, ხოლო აღმოსავლეთით, დასავლეთითა და ჩრდილოეთით მთის მასივები ესაზღვრება. მიუხედავად იმისა, რომ მექას მკაცრი ლანდშაფტი, ძირითადად, გრანიტის მონოლითებისგან შედგება, მაინც ძალიან ლამაზი ქალაქია და იგი ყველა მუსლიმანს უყვარს.

სიმღერა წამოვიწყე:

_ აი, მე აქ ვარ, ო, ალაჰ! აი, მე აქ ვარ!

სამლოცველო მეჩეთის კედელთან ჩვენს ოჯახს დახვდა სპეციალურად დანიშნული გამცილებელი, რომელიც ჰაჯის ყველა რიტუალის გავლაში უნდა დაგვხმარებოდა და ჩვენი იმამის როლს შეასრულებდა ლოცვების დროს.

მე და სარა გოგონებთან დავრჩით, კარიმი და ასადი კი ბიჭებთან ერთად წავიდნენ. სანამ ჩვენ მეჩეთის კიბეზე ავდიოდით, ჩვენ გარშემო სხვები ალაჰისადმი მიძღვნილ ლოცვას კითხულობდნენ. მეჩეთში შესვლამდე ფეხზე გავიხადეთ და ლოცვა ჩვენც წარმოვთქვით:

_ ალაჰ! შენ სამყარო ხარ და სამყარო შენგან წარმოიშვა. ო, ალაჰ! გვიწყალობე მშვიდობა და გვაჩუქე სამყარო.

სამლოცველოში, წესისამებრ, პირველად მარჯვენა ფეხი შევდგით. უზარმაზარ შიდა ეზოში რომ მოხვდე, 7 ჭიშკარი უნდა გაიარო. ყველა ჭიშკარს არნახული რაოდენობის ხალხი აწყდება. მეჩეთის ირგვლივ თეთრი მარმარილოს სვეტებია აღმართული, რომელიც სიმაღლით თითქოს ცას სწვდება. შიდა ეზო მთლიანად წითელი ხალიჩებითაა დაფარული, რომლებზეც ფეხმორთხმით სხედან მორწმუნეები და ლოცვებს კითხულობენ.

გაისმა მოლას შეძახილი. ეს იმას ნიშნავს, რომ ყველას სალოცავად გვიხმობენ. ეზოს ნაწილი სპეციალურად ქალებისთვისაა განკუთვნილი, მაგრამ მე, სარა და გოგონები კაცების უკან დავდექით, რომლებიც უკვე ლოცულობდნენ. თითქოს დამცირებულად ვიგრძენი თავი. მე ხომ სამეფო ოჯახის წარმომადგენელი ვარ, ალაჰისთვის კი ისეთივე უბრალო მოკვდავად მოვიაზრები, როგორც აქ მყოფი სხვა მუსლიმანები. ჩვენ ირგვლივ უამრავი ღარიბი ადამიანი იმყოფებოდა, მაგრამ ალაჰისთვის ისინი ისეთივე მდიდრები იყვნენ, როგორც ჩვენ.

ლოცვის დამთავრების შემდეგ ქააბისკენ გავემართეთ, ქვის ნაგებობისკენ, რომელსაც მხოლოდ ერთი კარი აქვს. ქააბი სიმაღლით 50 ფუტია, ხოლო სიგანით _ 30 და იგი წმინდა მეჩეთის ცენტრში მდებარეობს. ეს ის ადგილია, სადაც იბრაჰიმმა, იუდეველთა და ქრისტიანთა სამყაროში აბრამად ცნობილმა, პირველად ააშენა ღვთის სადიდებელი სახლი. ყურანში ალაჰი ამბობს:

«პირველი ღვთის სახლი, რომელიც ხალხისთვის აღიმართა, მექაში მდებარეობს».

სწორედ ამ შენობისკენ, დღეში ხუთჯერ, მილიარდობით ადამიანი მიაპყრობს მზერას, რათა ილოცოს ალაჰისთვის. ქააბის ფასადზე უზარმაზარი შავი ხავერდის ნაჭერია გადმოფენილი, რომელზეც ოქროს ასოებითაა ამოქარგული ლექსები ყურანიდან. ვიცოდი, რომ ჰაჯის დამთავრების შემდეგ ამ ნაჭერს ჩამოხსნიდნენ და მას სხვა, სპეციალურად ამ რიტუალისთვის შეკერილი ქსოვილით შეცვლიდნენ. ბევრი მომლოცველი მზადაა, დიდი ფული გადაიხადოს, ოღონდ კი ამ ნაჭრის პატარა ნაგლეჯი მაინც შეხვდეს და მექაში მოგზაურობის გასახსენებლად, შინ წაიღოს.

ქააბის კუთხეში დევს დიდი შავი ქვა, რომელიც მუსლიმანის ალაჰისადმი სიყვარულის გამოხატულების სიმბოლოა. ვერცხლში ჩასმულ შავ ქვას წინასწარმეტყველი მუჰამედი თაყვანს სცემდა. ჩვენი წინასწარმეტყველების ხადიტებში, ანუ მოძღვრებებში ნათქვამია, რომ მუჰამედმა აკოცა შავ ქვას, როცა ეხმარებოდა მორწმუნეებს ქააბში მისი შემოტანის დროს. ამ მიზეზით, ეს ქვა ყველა მუსლიმანისთვის განსაკუთრებით წმინდა ნივთია.

ჩვენი მოლოცვის შემდეგი რიტუალი ტავაფია, ანუ ქააბის გარს შემოვლა სპეციალურად მოკირწყლული გზით.

დავდექით ქააბის მარცხენა კედელთან და წარმოვთქვით:

_ ალაჰი დიდია. ალაჰ, გვიბოძე წყალობა და გვიხსენი ცოდვილები ტანჯვისგან!

რიტუალის დამთავრების შემდეგ კარიმი დავინახე. მან ხელით გვანიშნა და თავისთან გვიხმო. გაგვიმართლა. კარიმმა ისე მოახერხა, რომ შემდეგი რიტუალის აღსასრულებლად ადვილად შეგვეღწია ქააბის შიგნით.

ჩემს ოჯახთან ერთად ავუყევი მოძრავ კიბეს, რომელიც სპეციალურად მოიტანეს, რათა შევსულიყავით ქააბის კარში, რომელიც დედამიწიდან ძალიან მაღლა, ლამის ცის კიდეზეა გამოკიდული.

კარის შიდა მხარეს ვერცხლის ასოებით ყურანის ლექსებია ამოტვიფრული. ქააბის შიგნით მუსლიმანური სამყაროს ყველაზე წმინდა ადგილი მდებარეობს. იქ ძალიან ბნელა, ამიტომ ყველა კუთხეში ვჩერდებოდი და ალაჰს შევთხოვდი, განედევნა სატანა მახას სხეულიდან და დაელოცა ჩემი ოჯახის სხვა წევრები. ასევე, შევთხოვე უფალს, მშვიდობა ჰქონოდა ყველა მუსლიმანს და არასდროს განმეორებულიყო ომი, რომელიც ახლახან დამთავრდა სპარსეთის ყურეში. ლოცვაში მოვიხსენიე არაბი მამაკაცებიც და ვისურვე, ისინი ღირსეულად მოქცეოდნენ თავიანთ ქალებს და არ შეეზღუდათ მათი თავისუფლება.

მოულოდნელად სლუკუნის ხმა შემომესმა. სიბნელეში ძლივს გავარჩიე ბავშვის სახე და გავოგნდი. ის ჩემი ქალიშვილი ამანი აღმოჩნდა. იგი შესთხოვდა ალაჰს, დახმარებოდა მას ადამიანურ სისუსტეებთან და ბოროტებასთან ბრძოლაში, დახმარებოდა ყველა ავადმყოფს და ეხსნა ყველა ცოდვილი დედამიწის ზურგზე.

ჩემს შვილს თვალები ჩასწითლებოდა, არც კი გაუგია, ხელი რომ გადავხვიე და გულზე მივიკარი, იმდენად იყო ჩაფლული ლოცვაში.

ქააბის დატოვების შემდეგ გავემართეთ იმ ქვისკენ, რომელზეც ქააბის აშენების დროს იბრაჰიმი იყო შემომდგარი. იქაც ორი ლოცვა აღვავლინეთ. თან ვლოცულობდით, თან მუხლებზე დაცემით თაყვანს ვცემდით ალაჰს.

შემდეგ დავტოვეთ მეჩეთის სამლოცველო და სხვა რიტუალების შესასრულებლად გავემართეთ. მივუახლოვდით იმ ადგილს, რომელსაც გარბენის ადგილი ჰქვია. იგი დღეს მხოლოდ ნანგრევებს წარმოადგენს.

სარა და მე კვლავ დავშორდით ჩვენს კაცებს.

სწორედ ამ ნანგრევებთან შეჩერდა სარასა და ჰაჯარს დადევნებული იბრაჰიმი. სწორედ ამ ადგილას დართო მან ნება ჰაჯარს, გაეგრძელებინა გზა ვაჟთან, ისმაილთან ერთად, თვითონ კი სარასთან ერთად პალესტინისკენ გაემართა. ქრისტიანებმა და ებრაელებმა იციან, რომ იბრაჰიმის შთამომავლებმა, ერთის მხრივ, პალესტინაში იუდეველთა რწმენას დაუდეს სათავე, ამავდროულად, შთამომავალთა მეორე შტომ მექაში ისლამს ჩაუყარა საფუძველი.

სწორედ ამიტომაა, რომ ორი უდიდესი რელიგია _ იუდაიზმი და ისლამი ამ დიდი ადამიანის, იბრაჰიმის სახელთანაა დაკავშირებული.

ჰაჯარმა და ისმაილმა გადალახეს უდაბნო. მათ არაფერი ჰქონდათ თან, გარდა ფინიკით სავსე ხურჯინისა. სასოწარკვეთილმა ჰაჯარმა, რომელიც შვილისთვის წყალს ეძებდა, ორ ბორცვს შორის გაირბინა. ამ დროს მოხდა საოცრება _ ანგელოზმა ჯაბრაილმა წყლით აავსო ჭა, რომლის თავთანაც ისმაილი იდგა. ასე გადაარჩინა ალაჰმა ჰაჯარი და ისმაილი. ამ წყაროს ზამზამის სახელი დაერქვა და დღემდე არ დამშრალა. დღესაც სუფთა და კამკამა წყლითაა სავსე.

ის გზა, რომელიც ჰაჯარმა მცხუნვარე მზის ქვეშ გაიარა, ჩვენ კონდიციონერებით გაგრილებული გალერეის გავლით უნდა გაგვევლო. ამ ადგილის ასე კეთილმოწყობა ჩემი ოჯახის მამაკაცების დამსახურებაა, რათა ჰაჯის დროს ნაკლებად დაზარალებულიყო ხალხი. მოხუცებს, ავადმყოფებს და დავრდომილებს ორ ბორცვს შუა შვიდჯერ უნდა გაერბინათ. ამიტომაც ხშირი იყო მზის დარტყმის და გულის შეტევების შემთხვევები. გალერეაში მინიშნებებია ჩამოკიდებული, როდის უნდა გაირბინონ მამაკაცებმა და როდის უნდა გაიარონ ნელი ნაბიჯებით მაშინ, როდესაც ქალებმა მხოლოდ უნდა გაიარონ. მათ გარბენა არ ევალებათ. სარიტუალო მსვლელობისას მომლოცველები ყურანის ლექსებს წარმოთქვამენ და მღერიან: «ალაჰი დიდია». შვიდი წრის შემდეგ მე და ჩემმა ქალიშვილებმა ზამზამის წყალი დავლიეთ და დავნამეთ ჩვენი ტანსაცმელი. წყარო უკვე აღარ ჩანს, რადგან მომლოცველებს წყალი ასობით ონკანიდან ესხურება, რომლებიც მარმარილოს თაღებშუაა განთავსებული.

უკვე ვაპირებდით წყაროს დატოვებას, როცა მომლოცველებში ჩოჩქოლი ატყდა. ცნობისმოყვარეობამ მძლია, ინდონეზიის მომლოცველთა ჯგუფს მივუახლოვდი და ინგლისურად ვკითხე, რა ხდება-მეთქი. ერთ-ერთმა მიპასუხა:

_ სამი მამაკაცი ჭყლეტაში მოყვა, რომელთაგან ორი გარდაიცვალა.

შიშისგან ლამის გული გამისკდა. კარიმის სიზმარი გამახსენდა. ნუთუ აუხდა ღამის კოშმარი?

გოგონებთან და სარასთან მივირბინე. შეძრწუნებული სიტყვებს ვერ ვუყრიდი თავს. სარამ მხრებში ჩამავლო ხელი, შემაჯანჯღარა და მიყვირა, გასაგებად გვითხარი, რა მოხდაო.

_ კარიმი! მითხრეს, სამი მამაკაცი გადათელესო. კარიმის მეშინია! _ როგორც იქნა, ამოვთქვი.

გოგონებმა იფიქრეს, რომ მე ჩემი თვალით დავინახე ქმრის სიკვდილი და ატირდნენ, სარამ კი ახსნა მომთხოვა, რატომ ვიფიქრე ასე.

ამოვისლუკუნე:

_ სიზმარი! კარიმმა სიზმარი ნახა, როგორ გადათელეს ჰაჯის დროს. ამწუთას კი მითხრეს, სწორედ იმ ადგილას, სადაც კარიმი იდგა, ჭყლეტა მოხდა და სამი კაცი დაიღუპა.

ამის გაგონებაზე სარაც ისტერიკაში ჩავარდა.

გადავწყვიტეთ, სამად გავნაწილებულიყავით და ჩვენი კაცების ძებნა დაგვეწყო. სწორედ ამ დროს დავინახეთ, როგორ გამოატარა ხალხმა ორი, თეთრ ზეწარგადაფარებული საკაცე, რომელზეც მიცვალებულები ესვენა. კივილით გავქანდი იქითკენ და ჯერ ერთ მიცვალებულს გადავხადე ზეწარი, მერე მეორეს.

მუშები, რომლებიც ცხედრებს მოასვენებდნენ, მოულოდნელობისგან ადგილზე გაქვავდნენ. არ იცოდნენ, კიდევ რა იყო მოსალოდნელი ქალისგან, რომელიც აშკარად გიჟის შთაბეჭდილებას ტოვებდა. მიცვალებულთაგან კარიმი არც ერთი არ აღმოჩნდა. ორივე ხანში შესული მამაკაცი იყო. ვიდექი ზეწრით ხელში, ვიცინოდი  და მთელი ხმით გავყვიროდი, რომ არ ვიცნობდი გარდაცვლილს. სწორედ ამ მომენტში წამომადგნენ თავს კარიმი, ასადი და ჩვენი ბიჭები, რომლებიც თურმე ქალის კივილის ხმაზე ამბის გასაგებად გამოეშურნენ.

კარიმი თვალებს არ უჯერებდა. მისი ცოლი ცხედრის წინ იდგა და შეშლილივით იცინოდა. მან ხელი მტაცა და იქაურობას გამარიდა.

_ სულთანა შენ რა, გაგიჟდი?

სარამ მაშინვე აუხსნა, რაც მოხდა და კარიმი ცოტათი დაწყნარდა. რადგან ხალხი უკვე ეჭვის თვალით მიყურებდა, იძულებულები გავხდით, იქაურობა დაგვეტოვებინა. ასადმა აუხსნა დაცვას, რა სიტუაციაც შეიქმნა. ისიც უთხრა, ჩვენ სამეფო ოჯახის წარმომადგენლები რომ ვიყავით და გარდაცვლილების ოჯახებს, კომპენსაციის სახით, 3000 საუდის რიალი გადასცა. იქვე მოკლედ აუხსნა ყველას, რატომ ამიტყდა სიცილი მიცვალებულთა ცხედრებთან და ყველას ბოდიში მოუხადა. ამით მან აღელვებული ხალხის ნაკადი დააწყნარა.

ჰაჯის რიტუალის პირველი დღე ასე დასრულდა და დავბრუნდით ჯიდაში, ჩვენს სასახლეში…

 

დიდხანს ვუყვებოდით ერთმანეთს დღის შთაბეჭდილებებზე. მხოლოდ ამანი იყო უცნაურად ჩუმად, ერთხელაც არ ამოუღია ხმა.

ამან, ცოტა არ იყოს, შემაშფოთა. კარიმი დავიმარტოხელე და გავუმხილე ჩემი შიშის მიზეზი.

_ არ მიგიქცევია ყურადღება? არ გეჩვენება, რომ მთელი დღის განმავლობაში უცნაურად იქცეოდა? ვგრძნობ, რომ რაღაც სტანჯავს. არ მომწონს მისი სიჩუმე.

კარიმმა დაღლილი ხმით მიპასუხა:

_ სულთანა, ნუ ეძებ საშიშროებას იქ, სადაც არ არის! ის ჰაჯიში მონაწილეობს. რა, არ იცი, რომ მომლოცველები ჩაძირულები არიან თავიანთ ფიქრებში? _ შემდეგ კი, თითქოს გაბოროტებული ტონით დაამატა, _ შენებისგან განსხვავებით, სულთანა!

ის გაჩუმდა და ისეთი გამანადგურებელი მზერა მესროლა, მივხვდი, მარტო დარჩენა სურდა.

ქმარი ბიბლიოთეკაში დავტოვე და მახას მოსაძებნად წავედი, მაგრამ ის უკვე დაწოლილიყო და ეძინა. ვერც აბდულას მივაგენი. სარას გაჰყოლოდა მის ვილაში.

საშინლად მარტოსულად ვიგრძენი თავი…

 

ამანის განწყობილებამ ლავანი მომაგონა, კარიმის ბიძაშვილი მამის მხრიდან. ის შვეიცარიაში, ჟენევის სკოლაში სწავლობდა. მშობლების ეს გადაწყვეტილება დიდი შეცდომა აღმოჩნდა. ჟენევაში ყოფნისას ლავანმა იქაურ ბიჭებთან გააბა ურთიერთობა და თავი მოჭრა ოჯახს. გარდა სქესობრივი კავშირისა, გოგონამ კოკაინის მოხმარებაც დაიწყო. ერთ საღამოს, როცა ის თავისი ოთახიდან ჩუმად იპარებოდა, დირექტორმა დაიჭირა. მან მაშინვე დაურეკა ლავანის მამას საუდის არაბეთში და მოსთხოვა, სასწრაფოდ ჩამოსულიყო შვეიცარიაში, რათა თავისი გზას აცდენილი შვილი წაეყვანა. ლავანის მამამ თან ორი ვაჟი წაიყვანა და ჟენევაში გადაფრინდა.

გოგონა ერთ-ერთ ნარკოლოგიურ სარეაბილიტაციო ცენტრში მოათავსეს. ექვსი თვის შემდეგ, როცა მკურნალობის კურსი გაიარა, ჩამოიყვანეს არაბეთში. შერცხვენილმა ოჯახმა მისი დასჯა გადაწყვიტა. ლავანი გამოკეტეს ცალკე ოთახში. გოგონა იქ უნდა ყოფილიყო მანამ, სანამ თავის დანაშაულს არ შეიგნებდა და სინანულს არ იგრძნობდა.

როცა ეს ამბავი გავიგე, მაშინვე სამირა გამახსენდა, ჩემი დის ტაჰანის საუკეთესო მეგობარი. სამირა ლამაზი და ჭკვიანი გოგონა იყო. ერთ დროს ისიც ასე გამოკეტეს «ქალთა ოთახში». ლავანისგან განსხვავებით, სამირამ დღის სინათლე ვერ იხილა, მას იმ ოთახში ამოხდა სული.

რატომღაც, მეგონა, მამა აპატიებდა ლავანის დანაშაულს, რადგან ის რბილი ხასიათის ადამიანი იყო, მაგრამ შევცდი. გადიოდა თვეები და გოგონას გარეთ არ უშვებდნენ. ის ყვიროდა, ტიროდა, პატიებას ითხოვდა. ამბობდა, რომ შეიგნო თავისი დანაშაული და მზად არის, გამოსწორდეს, მაგრამ ყურს არავინ უგდებდა.

ჩვენ ხშირად დავდიოდით მის სახლში, კართან ავიტუზებოდით და ველაპარაკებოდით, ჩუმად კარის ქვეშ შევუცურებდით ხოლმე წიგნს, რათა წაეკითხა და როგორმე გული გადაეყოლებინა.

დრო გადიოდა. გოგონამ ლოცვები გააძლიერა. თანდათან ისეთი მორწმუნე გახდა, რომ უკვე ხილვები და ჩასმენები დაეწყო. ეს უკვე აღარ მომეწონა. ერთხელ მე და დედამისი შევესწარით, როგორ უყვიროდა ის ალაჰს, თითქოს მართლაც ერთ ოთახში იყვნენ ორივენი და ერთმანეთს ეკამათებოდნენ.

შეშინებულმა დედამისმა ქმარს უთხრა, თუ ასე გაგრძელდა, ჩვენი შვილი ჭკუიდან შეიშლებაო. ქმარმა ყურიც არ ათხოვა.

ავდექი და კარიმს მოვუყევი ყველაფერი. მან მამამისს შეატყობინა მოსალოდნელი საშიშროების შესახებ. კარიმის მამა შეგნებული ადამიანი იყო. მან ადვილად აუღო ალღო სიტუაციას და მოსთხოვა თავის ვაჟს, გაეთავისუფლებინა გოგონა ტყვეობიდან.

თერთმეტი თვის შემდეგ ლავანი ოთახიდან გამოიყვანეს. თითქოს უნდა დამშვიდებულიყო სიტუაცია, მაგრამ უარესი მოხდა. იმ დღიდან კარიმის ძმის ოჯახში ახალი «ერა» დაიწყო.

ლავანი ისე გადავარდა რელიგიაში, რომ თავისი პრინციპები დააყენა ოჯახში. მისი თქმით, ალაჰს სიმდიდრე და ბრწყინვალება სულაც არ ეპიტნავება, ამიტომ ქალებმა არ უნდა ატარონ ძვირფასი სამკაულები და არ უნდა შეიმოსონ ძვირად ღირებული სამოსით.

ერთხელ მან ხელიდან გამოგლიჯა თავის დებს ფრჩხილების ლაქი და ფერუმარილი, როცა ისინი მაკიაჟის გაკეთებას აპირებდნენ. როცა დედამ ქალიშვილების გაშველება გადაწყვიტა, ლავანი დედას ეცა, ყელიდან ჩამოგლიჯა ძვირად ღირებული ოქროს ჯაჭვი და სამზარეულოში შევარდა, რათა სამკაული კანალიზაციის მილში ჩაეგდო. ძლივს მოასწრეს მისი შეჩერება.

ყველაფერი იმით დამთავრდა, რომ ოჯახის რამდენიმე წევრმა ამ გაწევ-გამოწევაში სხეულის მრავლობითი ტრავმა მიიღო.

სასახლის ერთ-ერთმა ექიმმა ლავანის რეცეპტი გამოუწერა, მაგრამ გოგონამ ეს რეცეპტი თავზე გადაახია ექიმს.

სიტუაცია უფრო და უფრო უარესდებოდა. ლავანი დრო და დრო თავს ესხმოდა ყველას, ვინც კი იმ მომენტში ხელთ მოხვდებოდა. მახსოვს, ერთხელ სარას ყურის ბიბილო ჩამოახია, საყურე რატომ გიკეთია, ეს ალაჰისთვის შეურაცხმყოფელიაო.

როცა ეს ამბავი გავიგე, მივხვდი, როგორმე თავი უნდა დამეცვა, როცა მათ სახლში მოვხვდებოდი. ამერიკაში ყოფნისას, ამ მიზეზით, გაზის ბალონი შევიძინე, რომ საჭიროების შემთხვევაში, გამომეყენებინა და იგი ყოველთვის ჩანთით დამქონდა.

ჩემდა სამწუხაროდ, მართლაც მომიწია გაზის ბალონის გამოყენებამ.

საღამო ხანი იყო. კარიმის ძმის ოჯახს ვეწვიე, რათა გოგონას მდგომარეობა გამეგო.

თითქოს ჩვეულებრივად იქცეოდა. ჩვენთან ერთად იჯდა სუფრასთან და ნამცხვარს და ჩაის მივირთმევდით, თან ვსაუბრობდით. უეცრად დავინახე, როგორ აწრიალდა, თვალები აენთო და სახის გამომეტყველება შეეცვალა. შემდეგ ყვირილი მორთო, დედაჩემს ალაჰისთვის შეუფერებლად აცვია, მუსულმანი ქალი ასე თამამად არ უნდა იცვამდესო.

ყველაფერი ამით არ დამთავრებულა. ყველასგან მოულოდნელად, ლავანი წამოხტა, ჰაერში ნახტომი გააკეთა და ჩემკენ გამოფრინდა. იგი პირდაპირ ყელში მწვდა. სწორედ მაშინ გამახსენდა კარიმის გაფრთხილება, როცა მათთან სტუმრად მიხვალ, სამკაულები არ გაიკეთოო. მე კი მარგალიტის მძივი მეკეთა, ამასთან, საკმაოდ ძვირად ღირებული… მაგრამ უკვე გვიან იყო. ძალიან შევშინდი, თუმცა არ დავბნეულვარ. ხელი მაშინვე ჩანთაში ჩავყავი და გაზის ბალონი ჩავბღუჯე. სანამ მას გამოვიყენებდი, მკაცრად გავაფრთხილე ლავანი, თავის ადგილზე დამჯდარიყო.

_ ახლავე დაუბრუნდი შენს ადგილს, თორემ იარაღს გამოვიყენებ, იცოდე! _ მთელი ხმით ვუყვირე.

მან აინუნშიაც არ ჩააგდო ჩემი გაფრთხილება და კვლავ ყელზე მეცა. დედამისმა სცადა მისი შეჩერება, თუმცა ამაოდ. გოგონამ დედამისს ხელი გაჰკრა და იატაკზე მოისროლა. მერე კვლავ ჩემკენ ისკუპა და სანათურსა და სავარძელს შორის, ვიწრო კუთხეში მიმიმწყვდია. ეს კიდევ არაფერი, უარესი წინ გველოდა.

სწორედ ამ დროს ოთახში სარა შემოვიდა თავის პატარა შვილთან ერთად. ჩემი და მოულოდნელობისგან ადგილზე გაშეშდა. რადგან მან იცოდა, რა საშინელების ჩადენაც შეეძლო ლავანის, შეგონება დაუწყო, სისულელეს თავი დაანებე და სულთანას ხელი გაუშვიო. რაღაც მომენტში ლავანი მართლაც გაჩერდა, გაოფლილი ხელისგულები ნერვულად გაუსვა ერთმანეთს და მოჩვენებითად დამშვიდდა. ვიცოდი, კარგს არაფერს მოასწავებდა მისი ეს «სიმშვიდე» და სარას ვუყვირე, ახლავე მოკიდე ბავშვს ხელი და ოთახიდან გადი-მეთქი.

როგორც ჩანს, ჩემმა გაღიზიანებულმა ხმამ უარყოფითად იმოქმედა ლავანიზე და აგრესიამ უფრო მძაფრად მოუარა. იგი კვლავ დამეტაკა და ჩემს მარგალიტის მძივს ხელებით ჩაებღაუჭა. სხვა გზა რომ აღარ დამრჩა, გაზის ბალონს თითი დავაჭირე და სახეში შევასხურე გაავებულ გოგონას. იგი მუხლებზე დაეცა. გაგებული მქონდა, რომ ასეთებს აუცილებლად ორმაგი დოზა სჭირდებათ, რომ მალევე არ მოეგონ გონს, ამიტომ კიდევ ერთი ნაკადი შევასხი თვალებში და მასთან ერთად, გაზით მისი და და დედაც დავწამლე, რომლებიც მის დაშოშმინებას შეეცადნენ.

ლავანის მალე დაუბრუნდა ცნობიერება, მაგრამ უკვე აღარაფრის თავი არ ჰქონდა.

ამ შემთხვევის შემდეგ მამამისი, როგორც იქნა, მიხვდა, რომ მის ქალიშვილს სერიოზული მკურნალობა სჭირდებოდა. ლავანი საფრანგეთში გააგზავნეს, სადაც ერთი წლის განმავლობაში სრულიად აღუდგინეს ჯანმრთელობა.

მის დედას და დას სასწრაფო სამედიცინო დახმარება დასჭირდათ. პაკისტანელი ექიმი ყურებს არ უჯერებდა, როცა უთხრეს, ერთმა პრინცესამ სამი პრინცესა გაზის ბალონით მოწამლაო.

კარიმის ოჯახის ყველა წევრი მიიჩნევდა, რომ მე ვიჩქარე და ასე არ უნდა მოვქცეულიყავი. ყველა მამტყუნებდა, რომ საკუთარი თავის დასაცავად მიუღებელი ხერხი გამოვიყენე და ამდენი ადამიანი დავაზარალე. მიუხედავად ამისა, წამითაც არ ვგრძნობდი თავს დამნაშავედ.

_ იმის მაგივრად, რომ მადლობა მითხრათ, აქეთ მამტყუნებთ? _ ვიცავდი თავს, _ მე რომ არა, ვერასდროს მიხვდებოდით, რომ თქვენს შვილს მკურნალობა სჭირდებოდა. მე უნდა მიმადლოდეთ, ლავანი დღეს რომ ჯანმრთელია!

სწორედ ეს ამბავი გამახსენდა, როცა ამანის საქციელს ვაანალიზებდი. არ მომწონდა ჩემი ქალიშვილის რელიგიით ასე ღრმად გატაცება.

რა თქმა უნდა, მწამს ალაჰი, მაგრამ მიმაჩნია, რომ ადამიანებმა იმ ცხოვრებით უნდა იცხოვრონ, რომელიც მათ ღმერთმა დაუწესა. ამიტომაც სულაც არ მსურდა, ჩემი ქალიშვილი ასკეტიზმის გზას დასდგომოდა და ჩვეულებრივი ცხოვრების გვერდის ავლით, თავისი მომავალი რელიგიის მკაცრი დოგმებისთვის დაეკავშირებინა.

ყვირილით მივვარდი კარიმს, რომელიც ყურანს კითხულობდა.

_ ამანი ლოცულობს!

ჩემმა ქმარმა გაკვირვებით ამომხედა.

_ ლოცულობს?

_ ჰო. _ კვლავ დავიყვირე, _ თავს იკლავს ლოცვებით. წამოდი, შენ თვითონ ნახე!

კარიმმა უკმაყოფილოდ გადადო ყურანი გვერდზე და ურწმუნო სახით გამომყვა.

სანამ დერეფანში მივაბიჯებდით, ამანის ოთახიდან სულის შემძვრელი ხმები გამოდიოდა, რომელიც ხან მშვიდი იყო, ხან აღელვებული, იმის მიხედვით, რა სიტყვებს წარმოთქვამდა.

კარიმმა გვერდზე მიმაგდო და ბავშვის ოთახში შეიჭრა. ამანიმ მოიხედა და ჩვენ მისი სახე დავინახეთ _ ტკივილითა და სევდით დატანჯული სახე.

კარიმი ჩუმი ხმით ალაპარაკდა:

_ ამანი, ახლა სწორედ ის დროა, როცა უნდა დაიძინო. მიდი, დაწექი, ახლავე! ერთი საათის შემდეგ დედა გაგაღვიძებს და ისაუზმებ!

ამანიმ პასუხი არ გასცა, მაგრამ შიში კი აღებეჭდა სახეზე. იგი მაშინვე ჩაწვა ლოგინში და თვალებიც დახუჭა, თუმცა ტანსაცმელი არ გაუხდია…

 

 

მე და კარიმი უხმოდ გამოვედით ოთახიდან და ამანი მარტო დავტოვეთ. ძალიან ვიყავი შეშფოთებული. ჩემი ქმარი კი მსუბუქად უყურებდა ჩემს შეშფოთებას.

_ მისმინე, სულთანა! ეს ყველაფერი ჰაჯის გავლენაა, გოგონა ემოციებშია, ამდენმა რიტუალმა, როგორც ჩანს, ძლიერ იმოქმედა მასზე. აი, ნახავ, წავალთ აქედან და ყველაფერი დაავიწყდება. მოიყვანს ისევ თავის უპატრონო ცხოველებს და გააგრძელებს მათ მოვლას. დამიჯერე, დავბრუნდებით თუ არა შინ, მაშინვე გადაუვლის.

მიკვირდა მისი ასეთი სიმშვიდე, რადგან ამანის შემხედვარეს გული მისკდებოდა. როგორ შეეძლო, ასე სკეპტიკურად შეეხედა შვილის მდგომარეობისთვის?

_ შენი ვარაუდი გადაჭარბებულია, _ მიხსნიდა იგი, _ ტყუილად გგონია, რომ ამანი შუა საუკუნების რელიგიურ ფანატიზმში გადავარდა. ახლა ნერვიულობ, მაგრამ ხვალ გაგეცინება ამაზე. ლავანის ამბავი სულ სხვა იყო, ეს სულ სხვაა, როგორ შეიძლება მათი შედარება? ძალიან გთხოვ, მიეცი ბავშვს საშუალება, მარტო დარჩეს ალაჰთან და დროებით გაერიდოს ყოველდღიურ პრობლემებს. ეს ყველა მუსლიმანის ვალია.

უკმაყოფილო სახით დავუქნიე თავი, თუმცა ოდნავი შვება ვიგრძენი, რადგან ვიმედოვნებდი, რომ კარიმი მართალს ამბობდა.

მიუხედავად ამისა, ღამის ლოცვებში შევთხოვდი ღმერთს, აერიდებინა ტანჯვა ჩემი ქალიშვილისთვის და ის ისეთივე ბავშვი გამხდარიყო, როგორიც ჰაჯის დაწყებამდე იყო.

მთელი ღამე კოშმარები მაწუხებდა. დამესიზმრა, თითქოს ამანი სახლიდან გაიქცა და იორდანიის ექსტრემისტულ რელიგიურ ჯგუფს შეუერთდა, რომელთა წევრები ბენზინს ასხამდნენ სხეულზე სამსახურში გასულ ყველა მუსლიმან ქალს, წვავდნენ და ანადგურებდნენ მათ, როგორც ათეისტებს.

 

თავი 6. ჰაჯი

 

მეგონა, ალაჰმა შეისმინა ჩემი ვედრება, რადგან მეორე დილით ამანი სრულიად ჩვეულებრივად იქცეოდა. საერთოდ არ ეტყობოდა ღამეული განცდები. როგორც ჩანს, ძილმა სრულებით წაშალა მისი მეხსიერებიდან განცდების აპოთეოზი, რომელმაც ასე შემაშინა წინა საღამოს. ის ხითხითებდა და ხუმრობდა თავის და-ძმასთან ერთად, ხალისიანად ისაუზმა და მადიანად მიირთვა იოგურტი, ნესვი და წინა დღით მორჩენილი ქაბაბი.

მძღოლმა მინის ველზე გაგვიყვანა, რომელიც მექადან ექვს მილზე მდებარეობს. ღამე იქ უნდა გაგვეთია, კარავში, რომელიც კონდიციონერით და სხვა თანამედროვე ტექნიკით იყო აღჭურვილი. ამაზე კარიმმა ადრევე იზრუნა. მინის ველზე ღამის გათევა მეორე დღის რიტუალის წინა მოსამზადებელი პერიოდი იყო. ბავშვებს ძალიან უხაროდათ ღამის თევა, რადგან აქამდე არასდროს დაუძინიათ შუა მინდორში.

გზად ასობით ავტობუსს გავუსწარით, რომლებსაც მომლოცველები დანიშნულების ადგილზე გადაჰყავდა. უამრავი ადამიანი ფეხითაც მიდიოდა, რათა უფრო ღრმად გამოეხატა ალაჰისადმი სიყვარული. მუსლიმანები, განურჩევლად კანის ფერისა და ეროვნებისა, ასრულებდნენ თავიანთ მოვალეობას, რათა სრულყოფილად ჩაეტარებინათ ჰაჯი.

გულით მიხაროდა, მეც რომ ვმონაწილეობდი ამ ღირსშესანიშნავ რიტუალში და მოუთმენლად ველოდებოდი მის დამამთავრებელ ეტაპს.

 

მინის ველზე კარიმი თავის ძველ მეგობარს შეხვდა, რომელიც ინგლისში ცხოვრების შემდეგ არ უნახავს. მას იუსუფი ერქვა და ეგვიპტელი იყო. ვუყურებდი ჩემს ქმარს, რომელიც სიხარულით ეხვეოდა ჩვენთვის სრულიად უცნობ ადამიანს. მას გრძელი, ოდნავ მოღუნული ცხვირი ჰქონდა, გრძელი წვერი და დაკუნთული მკლავები. მაგრამ ჩემი ყურადღება ყველაზე მეტად იმან მიიქცია, როგორი ზიზღით სავსე თვალებით შეათვალიერა იუსუფმა ძველი მეგობრის ოჯახის ქალები.

როცა კარიმმა მას ხმამაღლა მიმართა სახელით, მივხვდი, რომ მის შესახებ ქმრისგან ადრეც მსმენია. მეხსიერება დავძაბე და რაღაც-რაღაცები გავიხსენე. წლების განმავლობაში, რამდენჯერაც ქაიროში ჩავიდოდით, კარიმს იმდენჯერ  ახსენდებოდა თავისი მეგობარი და მის მოძებნას აპირებდა, მაგრამ ოჯახური საქმეების გამო ვერასდროს ახერხებდა თავისი ჩანაფიქრის განხორციელებას.

ახლა, როცა თვალი შევავლე ამ კაცს, გამიხარდა კიდევაც, კარიმმა ადრე რომ ვერ მოახერხა მისი მოძებნა, იმდენად უარყოფითად განვეწყვე მის მიმართ. არც ის მალავდა თავის სიძულვილს ქალებისადმი.

ნეტავ რას უნდა მოეხდინა ამ კაცის ცხოვრებაში გავლენა, როდესაც იგი, როგორც ჩემთვის იყო ცნობილი, ქალების გულთამპყრობელად მიიჩნეოდა და რომელსაც ერთი ღამეც კი არ უძინია ქალის გარეშე?

კარიმი და იუსუფი ერთმანეთს სტუდენტობის დროიდან იცნობდნენ, როცა ორივენი მათთვის უცხო ქვეყანაში ცხოვრობდნენ. ლონდონში ყოფნისას ეს ადამიანი ძალიან ბედნიერი იყო. მას მხოლოდ ქალები აინტერესებდა და თავს ევროპელი მანდილოსნებითა და კაზინოში თამაშით ირთობდა. კარიმი მიყვებოდა, თუ როგორი ნიჭიერი იყო მისი მეგობარი, რომ საერთოდ არ უძნელდებოდა უცხო ენაზე სწავლა და სამაგალითო სტუდენტად მიიჩნეოდა სასწავლებელში. ჩემი ქმარი მას საუცხოო მომავალს უწინასწარმეტველებდა ეგვიპტის საკანონმდებლო და პოლიტიკურ სფეროში.

იუსუფმა იურიდიული სკოლა კარიმზე ერთი წლით ადრე დაამთავრა და მეგობრებს მას შემდეგ ერთმანეთი არ უნახავთ.

სანამ ისინი საუბრობდნენ, მე და ჩემი ქალიშვილები განზე ვიდექით, როგორც მუსლიმანური ჩვეულება მოითხოვდა. თუმცა ჩვენ გვესმოდა ყველაფერი, რაზეც ისინი საუბრობდნენ.

აღმოჩნდა, რომ სტუდენტობის შემდეგ იუსუფი რადიკალურად შეიცვალა. მათი საუბრიდან გამომდინარე, აშკარა იყო, ძველ მეგობრებს საერთო თითქმის აღარაფერი დარჩენოდათ.

უცნაურად მომეჩვენა, იუსუფი ჯიუტად რომ დუმდა თავის კარიერაზე.

_ რას შვრები, რას საქმიანობ? _ გახარებული ეკითხებოდა კარიმი, _ რასა იქმს შენი კარიერა?

_ ეჰ, კარიმ, შენ რომ იცნობდი, იმ ახალგაზრდა კაცისგან აღარაფერი დარჩა. მე ახლა ტრადიციული ისლამის მიმდევარი ვარ მხოლოდ.

_ მართლა? არ მჯერა! როგორი ჭკვიანი და ნიჭერი იყავი. მეგონა, მთელ სამყაროში გაითქვამდი სახელს.

იუსუფმა თავი გადააქნია და ამაყად მიუგო.

_ სამაგიეროდ, პირველი ცოლისგან ორი ვაჟი მყავს, მეორისგან კი ხუთი. შვიდი ვაჟის მამობა ჩემთვის უდიდესი სიხარული და პატივია.

_ ყველანი ერთად ცხოვრობთ? _ დაინტერესდა ჩემი ქმარი.

_ არა, რას ამბობ! პირველ ცოლს დავშორდი და ბავშვებიც წავართვი, რადგან ის ზედმეტად თანამედროვე ქალი იყო და შვილებს გზას ააცდენდა.

_ და რაში გამოიხატებოდა ეს ზედმეტად თანამედროვეობა?

_ სამსახურის ძებნა დაიწყო, მუშაობა უნდა დავიწყო, შინ ვერ დავჯდებიო.

_ პროფესია?

_ მასწავლებელი იყო, საკუთარი შეხედულებები ჰქონდა ქალთა უფლებებზე და იკვლევდა მათ მდგომარეობას საზოგადოებაში.

როცა ამას ამბობდა, იუსუფის თვალებში კვლავ გაკრთა ის ზიზღი, რომლითაც ცოტა ხნის წინ მე და ჩემი შვილები შეგვათვალიერა.

როცა მან თავისი პირველი ცოლი ახსენა, გადააფურთხა და გააგრძელა:

_ მადლობა ალაჰს, ეგვიპტეში ყურანის სწავლება კვლავ შემოიღეს. სულ მალე მუჰამედის კანონები ყველა ეგვიპტელის ცხოვრებაში წამყვან ადგილს დაიკავებს.

ისე გამამწარა მოსმენილმა, მზად ვიყავი, მათ საუბარში ჩავრეულიყავი, რათა საკუთარი აზრ გამომეთქვა, მაგრამ მოულოდნელად ისეთი რამ თქვა, ადგილზე გავქვავდი:

_ მადლი ალაჰს, რომ ჩემს არც ერთ ქორწინებას უწმინდური ქალიშვილის დაბადება არ მოჰყოლია. ქალები დაწყევლილი არსებები არიან, ყველა ცოდვა მათგან მოდის. კაცმა თუ მთელი თავისი ენერგია ქალთან ურთიერთობას დაახარჯა, ვერასდროს მოიცლის უფრო მნიშვნელოვანი საქმეებისთვის.

იუსუფი არც დალოდებია კარიმის პასუხს, ისე დაიწყო ვიღაც კაცის ამბის მოყოლა, რომელიც მექაში გაუცვნია.

_ ერთი კაცი შემხვდა აქ, ინდოელი მუსლიმანია. ძალიან რთული ცხოვრება გამოუვლია. გადაუწყვეტია, საუდის არაბეთში გადასულიყო საცხოვრებლად, რადგან თავის ქვეყანაში პატიმრობა ელის. მისი გამგზავრებიდან ორი დღის შემდეგ პოლიციას გაუგია, რომ ამ კაცს თავისი ცოლი და პატარა გოგონა მოუკლავს. არ გაინტერესებს, როგორ? ჩვილს თურმე მდუღარე წყალი ჩაასხა პირში. შენ რა აზრის ხარ ამაზე? მე თუ მკითხავ, ამისთვის არ უნდა დასაჯო კაცი, რადგან საწყალს 4 ქალიშვილი ჰყავდა და კიდევ ერთი შეეძინა. ნუთუ არ იყო ღირსი, ერთი ვაჟი მაინც ჰყოლოდა? აბა, როგორია, როცა ბიჭს ელოდები და ცოლი გოგონას გაგიჩენს? ჩემი აზრით, ხელისუფლება არ უნდა ერეოდეს ასეთ საქმეებში, ეს ძალიან პირადულია. ხომ არ შეგიძლია, დაეხმარო იმ კაცს ვიზის მიღებაში, რომ არაბეთში მუშაობის უფლება დართონ? ინდოეთში ვერ დაბრუნდება, რადგან აუცილებლად დაიჭერენ.

უცნობი არ ჩერდებოდა, კარიმს პასუხის გაცემის საშუალებას არ აძლევდა. შემდეგ მოულოდნელად შეეკითხა ჩემს ქმარს:

_ შენ რამდენი შვილი გყავს? შენც ხომ არ გყავს ქალიშვილები?

ჩემი ქმრის ხასიათიდან გამომდინარე, მეგონა, ერთს მაგრად გაულაწუნებდა ყოფილ მეგობარს ან ფეხებით შედგებოდა.

კარიმმა მხრები შეათამაშა, რაც იმას ნიშნავდა, რომ მისი მრისხანება კულმინაციას აღწევდა. გეგონებოდათ, თვალები ზურგზე აქვს ამოსულიო, რადგან არც შემობრუნებულა, ისე მანიშნა ხელის აქნევით, მათ საუბარში არ ჩავრეულიყავი.

_ ჰო, მყავს, _ მშვიდად მიუგო იუსუფს, _ ალაჰის წყალობით, ორი უმშვენიერესი ქალიშვილი და ერთი ვაჟი მყავს. სხვათა შორის, უნდა აღვნიშნო, რომ ჩემი გოგონებიც ისევე ძლიერად მიყვარს, როგორც ვაჟი.

_ მდაა! _ გაიოცა ამ სქელკანიანმა იდიოტმა, _ რას ვიზამთ. თანაგიგრძნობ. მესმის, რამხელა უბედურებაა ორი ქალიშვილის მამობა. რატომ მეორე ცოლი არ შეირთე? ბოლოს და ბოლოს, ქალებს პირველ ცოლს დაუტოვებდი, შენ კი მეორეს გააჩენინებდი ბიჭს.

ჩემი ქმარი მაქსიმალურად ცდილობდა სიმშვიდის შენარჩუნებას.

_ იუსუფ, შენ ამბობ, რომ ალაჰის მიმდევარი გახდი. ეს იმას ნიშნავს, რომ გულკეთილი, ღვთისნიერი მუსლიმანი უნდა იყო. და თუ ასეა, ნუთუ დაგავიწყდა წმინდა მოციქულის სიტყვები, რომლითაც მან მეჩეთში შესულ კაცს მიმართა?

ეს ისტორია კარგად ვიცოდი და ყოველთვის ვიშველიებდი მოციქულის ამ სიტყვებს, როცა ქალთა უფლებებს ვიცავდი, მაგრამ იუსუფი გულგრილი მზერით შესცქეროდა კარიმს. აშკარა იყო, ის იმ ადამიანების რიცხვს მიეკუთვნებოდა, რომელთაც ალაჰის მხოლოდ ის სიტყვები მოსწონთ, რომელიც მათ ინტერესებს არ ეწინააღმდეგება.

ვუსმენდი ჩემს ქმარს და უფრო მეტი პატივისცემით ვიმსჭვალებოდი მის მიმართ. იგი აშკარად შეტევაზე გადავიდა, მაგრამ არა ძალით და მუშტის ქნევით, არამედ ალაჰის შეგონებებით, რომელიც ორივე სქესის შვილის თანასწორუფლებიანობას ქადაგებს. თავისი ცოდნით და ღვთისმოსაობით კარიმმა დაამარცხა თავისი ყოფილი მეგობარი და აგრძნობინა, რომ მასზე ათი თავით მაღლა იდგა.

წმინდა მოციქულთან დაკავშირებული ამბავი კი ასე ჟღერს:

მეჩეთში მამაკაცი შევიდა. მას თან ორი შვილი ახლდა _ ბიჭი და გოგონა. მამაკაცი მოციქულს ელაპარაკებოდა. ამ დროს მიუახლოვდა თავისი ვაჟი. მამამ შვილს აკოცა და მუხლზე დაისვა. შემდეგ გოგონა მიუახლოვდა, რომელსაც არც აკოცა და არც მუხლზე დაისვა. ამის ნაცვლად, კაცმა ანიშნა ქალიშვილს, მოშორებით დამჯდარიყო, თვითონ კი გააგრძელა მოციქულთან საუბარი.

ამ სურათმა გაანაწყენა მუჰამედი და გაოცებულმა მიმართა მამაკაცს:

_ რატომ ექცევი სხვადასხვანაირად შენს შვილებს? რატომ არ აკოცე შენს გოგონას და არ დაისვი მუხლებზე?

როცა მამამ მოციქულის საყვედურით სავსე სიტყვები მოისმინა, სინდისის ქენჯნა იგრძნო. იგი მიხვდა, რომ არასწორად ექცეოდა თავის შვილებს.

_ ქალიშვილი და ვაჟიშვილი ორივე ღვთის საჩუქარია, _ ჩააგონა მოციქულმა, _ ამასთან, ყველაზე ძვირფასი საჩუქარი, ამიტომ ერთანაირად უნდა გიყვარდეს ორივე.

როცა კარიმმა თხრობა დაამთავრა, ალმაცერად გახედა იუსუფს, მისი რეაქცია აინტერესებდა. ეს უკანასკნელი კი უგრძნობელი გამოდგა. სულაც არ მიუქცევია ყურადღება კარიმის ნაამბობისთვის, კვლავ გააგრძელა ქალების ქილიკი და ციტატების მოყვანა დაიწყო ლივიის პრეზიდენტის, კადაფის წიგნიდან _ «მწვანე წიგნი». კადაფი ცნობილი იყო თავისი კონსერვატორული შეხედულებებით. ის არ აღიარებდა ქალების როლს ისლამში. როცა იუსუფმა შეატყო, რომ კარიმს ვერ გადაიბირებდა, მაგალითად დასავლეთის ქვეყნების ქორწინებები მოიყვანა, რომლებიც ხშირ შემთხვევაში სწრაფი განქორწინებით მთავრდება.

_ ალაჰმა მკაცრად განსაზღვრა ქალისა და მამაკაცის როლი ჩვენს რწმენაში. ქალი მხოლოდ იმისთვის არსებობს, რომ მემკვიდრეები გაუჩინოს მამაკაცს. ვის შეუძლია უარყოს, რომ ქალები თავიანთი ბუნებით ექსჰიბიციონისტები არიან? მათ ამას ვერ მოაშლევინებ, ამიტომაც კაცი ყოველთვის უნდა ეცადოს, რაც შეიძლება, გაარიდოს ცოლი სხვა მამაკაცებს, თორემ დაიწყებს კეკლუცობას და შეიძლება ნებისმიერ სხვა მამრთან გააბას რომანი.

კარიმი ისე განრისხდა, რომ პასუხის გაუცემლად შეაქცია ზურგი თანამოსაუბრეს და გაერიდა. როცა მოგვიახლოვდა, ხმამაღლა წარმოთქვა:

_ ეს იუსუფი საშიში კაცი გამხდარა!

იუსუფს გავხედე. არასდროს მინახავს, ასეთი სიძულვილით აღსავსე თვალები ჰქონოდა ადამიანს.

კარიმმა იმწამსვე დაურეკა თავის სიძეს, მუჰამედს და დელიკატურად სთხოვა, გაეგო ყველფერი იუსუფის შესახებ, რადგან, მისი ვარაუდით, ამ ადამიანს უკიდურესად რადიკალური აზრები აწუხებდა და სერიოზულ საფრთხეს წარმოადგენდა საზოგადოებისთვის.

ცოტა ხანში მუჰამედმა საპასუხო ზარი განახორციელა და კარიმს ამცნო:

_ მართალი ყოფილხარ. ეგ იუსუფი ცნობილი იურისტია, რომლის კლიენტები ეგვიპტური ექსტრემისტული ისლამური დაჯგუფების «ჰამა ალ ისლამიას» წევრები არიან. სწორედ მათი დამსახურება იყო ეგვიპტეში 80-იანი წლების არეულობა და ქაოსი.

_ საიდან გაიგე?

_ ქაიროს უშიშროების სამსახურში დავრეკე და იქ მითხრეს. ამბობენ, რომ მის წინააღმდეგ საქმე ჯერ არც ერთხელ არ აღძრულა, მაგრამ როცა ქვეყანაში ბრუნდება, სადღეღამისო მეთვალყურეობაა მასზე დაწესებული. მე გავაფრთხილებ ჩვენს თანამშრომლებს, აქაც ადევნონ თვალყური, რომ შესაძლო გართულებები თავიდან ავიცილოთ.

ამ ამბიდან დაახლოებით ერთი წლის შემდეგ, კარიმმა გაიგო, რომ იუსუფი, როგორც მუსლიმანური ექსტრემისტული ორგანიზაციის ლიდერი, ასიუტაში, ეგვიპტის სამხრეთში დააპატიმრეს. კარიმს მხოლოდ ის გაუხარდა, რომ გასამართლების შემდეგ მას სიკვდილი არ მიუსაჯეს. მე კი ვიტყოდი, რომ ასეთი ადამიანებისთვის სიკვდილით დასჯა ზედგამოჭრილი სასჯელი იქნებოდა, რადგან სწორედ მისნაირები უქმნიან ყველაზე დიდ საფრთხეს მშვიდობას და წყნარ ცხოვრებას.

გოგონები ჩვენსავით აღაშფოთა უცნობი მამაკაცის შეხედულებებმა. კარიმი მახასა და ამანის დამშვიდებას შეეცადა.

_ დაივიწყეთ ეს კაცი. იგი ერთი უბადრუკი არსებაა და ვერასდროს მოახდენს გავლენას დიდ ისლამურ ისტორიაზე.

სადილის შემდეგ ჩამოვსხედით და გადავწყვიტეთ, ყველას ჩვენი აზრი გამოგვეთქვა ამ უცნაურ ადამიანზე.

პირველი აბდულა ალაპარაკდა:

_ მსგავსი დაჯგუფებები ძალიან მაფიქრებს. ეს ექსტრემისტები საშიშროებას უქმნიან საუდის არაბეთის ყოფიერებას. ვშიშობ, რომ ჩემი ქვეყანა ირანის გზით წავა და ხელისუფლების სათავეში ჰომეინის ტიპის ადამიანი მოექცევა. თუ ასე მოხდა, მომიწევს ცხოვრება საფრანგეთში, რაც სულაც არ მინდა.

_ მამა, შენს ადგილას მე იმ კაცს დავიჭერდი და ჯაშუშობაში დავადანაშაულებდი! _ წამოხტა მახა, _ რა სიამოვნებით დავესწრებოდი მის სიკვდილით დასჯას, თავი ცალკე რომ გაგორდებოდა!

ამანიმ შეფიქრიანებულმა წარმოთქვა:

_ არაბებს ისე გაუმძაფრდათ ბოლო დროს დასავლეთის სიყვარული, რომ იუსუფისნაირები მხედველობიდან გამორჩათ. ისინი კი ყველანაირად ცდილობენ, ხელთ იგდონ მუსლიმანური ქვეყნების ხელისუფლების სადავეები.

მე და კარიმმა ერთმანეთს გადავხედეთ. არ მოგვეწონა, ამანიმ ასეთი მიმართულებით რომ წაიყვანა თავისი აზრები.

მახამ უჩქმიტა თავის დას, იუსუფს ნუ თანაუგრძნობო. უმცროსმა გააპროტესტა:

_ სულაც არა, მაგრამ ერთი რამ ფაქტია. ცხოვრება ბევრად უფრო ადვილი იყო, სანამ მუსლიმან ქალებს თავისუფლება ჰქონდათ შეზღუდული. ბედუინების დროს ყველაფერი წესით და რიგით ხდებოდა.

სუნთქვა შემეკრა. ვგრძნობდი, ჩემი ვარაუდი მართლდებოდა. ჩემი ქალიშვილი თავისი შეხედულებებით წარსულისკენ იხრებოდა. თითქოს არ ამაყობდა იმით, ქალი რომ იყო.

აბდულა ვერ მიუხვდა თავის დას და დასცინა.

_ არ გინდა, ის დრო დაბრუნდეს, როცა ახალშობილ გოგონებს ქვიშაში მარხავდნენ? არ არის გვიან, თუ ასე გინდა. იუსუფს შეუძლია გაგაცნოს კაცი, რომელმაც საკუთარი შვილი მოკლა!

კარიმმა იცოდა ამანის ხასიათი, ამიტომ შენიშვნა მისცა აბდულას, ეს სახუმარო საქმე არ არისო.

_ სამწუხაროდ, მსგავსი პრაქტიკა დიდი ხანია, პრობლემად იქცა ჩინეთში, ინდოეთსა და პაკისტანში, _ თქვა კარიმმა, _ ამას წინათ გაზეთში ამის თაობაზე შემზარავი სტატისტიკა წავიკითხე. ამ ქვეყნებში მილიონობით ქალი ქრება და არავინ ინტერესდება მათი ბედით. ახლა ერთ ლეგენდას მოგიყვებით და კარგად მომისმინეთ:

ჯერ კიდევ იქამდე, სანამ მუჰამედი ისლამის რწმენას დაამკვიდრებდა, არაბეთში არსებობდა ტომი, რომელსაც არაადამიანური ადათი ჰქონდა _ ახალდაბადებულ გოგონას ცოცხლად მარხავდნენ. ამ ტომის ბელადი გახლდათ კის ბინ ასიმი. როცა ასიმმა ისლამი მიიღო, მოციქულ მუჰამედს აღსარება ჩააბარა:

«ო, ალაჰის მოციქულო! სახლიდან შორს ვიყავი, როცა ჩემს ცოლს ქალიშვილი გაუჩნდა. მას შეეშინდა, რომ ჩვენი ტომის წესის მიხედვით, მას ცოცხლად დავმარხავდი, ამიტომ ჩვილი თავის დასთან დამალა, რათა გოგონა მას გაეზარდა. როცა დავბრუნდი, მითხრეს, ბავშვი მკვდარი დაიბადაო. დროთა განმავლობაში ეს ამბავი დავიწყებას მიეცა. გოგონა კი იზრდებოდა ჩემს ცოლისდასთან, რომელიც ზრუნვას და სიყვარულს არ აკლებდა. ერთხელაც, როცა ისევ მომიწია სახლიდან შორს წასვლამ, ჩემმა ცოლმა გადაწყვიტა, შინ მოეყვანა ჩვენი ქალიშვილი, რათა ჩემს არყოფნაში მისი ალერსით დამტკბარიყო. მოხდა ისე, რომ მოულოდნელად შევცვალე გადაწყვეტილება და შინ იმაზე ადრე დავბრუნდი, ვიდრე მელოდნენ. ზღურბლს რომ გადავაბიჯე, პატარა, ლამაზი გოგონა დავინახე. ისე მომეწონა, რომ იმწუთასვე ვიგრძენი მის მიმართ ძლიერი სიყვარული. ვკითხე ჩემს ცოლს, ვისია ეს საოცარი ბავშვი, რა საყვარელი არსებაა-მეთქი! მან იფიქრა, რომ ეს სისხლის ყივილი იყო, ამიტომ ადგა და სიმართლე მომიყვა.

სიხარული ვერ დავმალე. ავიყვანე ბავშვი ხელში და მოვეფერე. როცა მან გაიგო, რომ მამამისი ვიყავი, გახარებულმა ყვირილი დაიწყო: მამა, მამა! ჩემი მამა!

დრო გადიოდა. ჩვენ ვზრუნავდით შვილზე და არაფერს ვაკლებდით მას, მაგრამ ხანდახან ბოროტი აზრები გამიელვებდა გონებაში. ვფიქრობდი, რომ ერთ მშვენიერ დღეს, როცა იგი სრულწლოვანი გახდებოდა, სხვა მამაკაცისთვის მომიწევდა მისი გადაცემა. არ შემეძლო იმის გაფიქრება, რომ ჩემი ქალიშვილი ვიღაც კაცს უნდა ჩაწოლოდა ლოგინში. სირცხვილით როგორ უნდა შემეხედა შემდეგ ნაცნობებისთვის თვალებში? რაც დრო გადიოდა, მით უფრო მტანჯავდა ეს ამაზრზენი ფიქრები. ბოლოს იმ დასკვნამდე მივედი, რომ გოგონა ჩემი ხელით, ცოცხლად დამემარხა და ბოლო მომეღო ტანჯვისთვის. ჩანაფიქრს ცოლს ვერ გავუზიარებდი, რადგან იგი სასტიკ წინააღმდეგობას გამიწევდა, ამიტომაც მისი დღესასწაულეზე წაყვანა და განზრახვის სისრულეში მოყვანა სახლიდან შორს გადავწყვიტე.

ჩემმა ცოლმა გოგონა გამოპრანჭა, დაბანა, დავარცხნა, საუკეთესო ტანსაცმელი ჩააცვა. ბავშვი სიხარულით აღარ იყო, ისე აღეგზნო. სჯეროდა, რომ მართლა დღესასწაულზე მიმყავდა.

შინიდან გავედით. პატარა მთელი გზა ასკინკილით მოდიოდა, იცინოდა, მღეროდა. მე კი მის მიმართ უკვე დაკარგული მქონდა ყოველგვარი კეთილი გრძნობა. ერთი სული მქონდა, დროზე მომეშორებინა თავიდან. საწყალ ბავშვს თავში აზრადაც არ მოსდიოდა, რას უმზადებდა მამამისი.

როგორც იქნა, მოვნახე შესაფერისი ადგილი და მიწის ამოთხრას შევუდექი. უცოდველ პატარას გაუკვირდა ჩემი საქციელი და მკითხა, რატომ ვთხრიდი მიწას. მისი შეკითხვა უყურადღებოდ დავტოვე. როგორც იქნა, საკმაოდ ღრმა ორმო ამოვთხარე, ვტაცე პატარას ხელი, შიგ ჩავაგდე და სწრაფად დავიწყე მიწის მიყრა. არასდროს დამავიწყდება მისი შეშინებული თვალები. «მამიკო, საყვარელო, რას აკეთებ? მე ხომ არაფერი დამიშავებია? არ დამაყარო მიწა, რა!»

მე კი ვაგრძელებდი ჩემს საქმეს, თითქოს ყრუ ვიყავი და ბრმა, თითქოს ვერ ვხედავდი და არ მესმოდა მისი ხვეწნა-მუდარა. ო, დიდო მოციქულო! როგორი უგულო გამოვდექი! ღვიძლი ქალიშვილი, რომელიც ყველაფერს მერჩივნა, ცოცხლად დავმარხე და შვებამოგვრილი დავბრუნდი სახლში, რომ მოსალოდნელი სირცხვილი და პატივის აყრა თავიდან ავიცილე…

როცა მოციქულმა ეს ამბავი მოისმინა, ცრემლად დაიღვარა და თქვა: «ეს საშინელი სისასტიკეა! როგორ მოელის ყოვლისშემძლე ალაჰისგან შეწყალებას ადამიანი, რომელსაც სხვისი შეწყალება არ შეუძლია?»

კარიმმა ბავშვებს გადახედა და გააგრძელა:

_ როცა მოციქულმა მუჰამედმა ეს სიტყვები მოისმინა, ძალიან დაღონდა. შემდეგ მასთან სხვა მამაკაცი შევიდა და უარეს ამბავს მოუყვა:

_ ო, ალაჰ! ერთ დროს ძალიან ბნელი ვიყავი, უვიცი, გაუნათლებელი. არც ცხოვრების მიზანი მქონდა მანამ, სანამ მოციქული არ გამოჩნდა და ადამიანებს თავისი სურვილები არ ამცნო.

ჩვენ თაყვანს ვცემდით ჩვენს კერპს და ამიტომ საკუთარი ხელებით ვხოცავდით ჩვენს შვილებს. ოდესღაც მეც მყავდა პატარა, საყვარელი გოგონა, ჩემი ქალიშვილი და იგი ძალიან მიყვარდა. გამუდმებით უკან დამდევდა. როცა დავუძახებდი, გამოიქცეოდა და მკლავებში ჩამივარდებოდა. ერთხელაც დავუძახე. მან მაშინვე მოირბინა ჩემთან. ვუთხარი, თან გამომყოლოდა. ხტუნვა-ხტუნვით გამომეკიდა. გეზი ჭისკენ ავიღე. ისიც მომიახლოვდა. ამ დროს ხელი დავავლე და ჭაში ჩავაგდე. საწყალი ბავშვი ყვიროდა და მთხოვდა, გადამერჩინა. მისი უკანასკნელი სიტყვა «მამა» იყო.

როცა მამაკაცმა ამბის მოყოლა დაამთავრა, მოციქულმა თავი ვერ შეიკავა და გულამოსკვნით ატირდა. იგი კარგა ხანს ქვითინებდა. ცრემლებმა მას გრძელი წვერი დაუნამა.

_ ჩვენი უპატივცემლობა ქალების მიმართ სწორედ ამ ცრემლებით განიწმინდა. დღეს მამაკაცის საქციელი, რომელიც საკუთარ შვილს ცოცხლად დამარხავს ან ჭაში ჩააგდებს, ერთ-ერთ ყველაზე მომაკვდინებელ და სასტიკ ცოდვად მიიჩნევა. _ ასე დაამთავრა კარიმმა ამბების მოყოლა.

ჩემი გოგონები მკერდში ჩავიკარი. ასე გვეგონა, ჩვენ წინაშე თვით მოციქული იდგა, ხოლო ის საზარელი ამბები შორეულ წარსულში, ჩვენს დაბადებამდე კი არ მოხდა, არამედ ახლა, ჩვენს თვალწინ. ეჭვი არავის ეპარება იმაში, რომ მუჰამედმა ძალიან ბევრი გააკეთა, რათა მამაკაცები გამოეფხიზლებინა. მან უამრავ შესაძლო დანაშაულს აარიდა ძლიერი სექსი და ბევრი წინააღმდეგობის დაძლევამ მოუწია, რომ მსგავსი ბოროტების ჩადენა ადამიანებს თავიდან აეცილებინათ.

მეც შეძლებისდაგვარად ავუხსენი ბავშვებს, რომ ასეთი უმსგავსო ტრადიციები ყურანიდან სულაც არ მოდის. ყურანის არც ერთ თავში არც ერთი სიტყვით არ არის ნახსენები, რომ ქალი მამაკაცმა უნდა დაჩაგროს. ეს ყველაფერი სათავეს ადრეული საუკუნეებიდან იღებს. ყურანში არც ის წერია, რომ სუსტი სქესის წარმომადგენლებმა სახე ჩადრით უნდა დაიფარონ და ისე იარონ. სწორედ ეს მავნე ტრადიციები გვიშლის ხელს შემდგომი წინსვლისკენ.

ამის შემდეგ ბავშვებს შორის ცხარე დისკუსია გაიმართა. განსაკუთრებით მახა აქტიურობდა და ნიშნის მოგებით ეუბნებოდა თავის ძმას, სკოლაში შენზე უკეთესი ნიშნები მაქვს და შენნაირი ბიჭები უპირატესობით რატომ უნდა სარგებლობდნენო.

მივხვდი, რომ მათი კამათი აუცილებლად ჩხუბში გადაიზრდებოდა, ამიტომაც საუბარი გავაწყვეტინე და ვთხოვე, ერთმანეთის პიროვნულ შეურცხაყოფაზე არ გადასულიყვნენ.

_ ქალს ერთი ყველაზე პატივსაცემი უპირატესობა აქვს, _ ვთქვი მე, _ ის არის დედა და მან კაცობრიობა უნდა აღზარდოს. სწორედ ქალია სიცოცხლის წყარო, არსებობის სათავე, ამიტომ მის ღირსებას ყველა მამაკაცმა პატივი უნდა სცეს. ჩვენში კი პირიქით ხდება. ჩემი აზრით, ეს ფაქტი ცივილიზაციის სირცხვილია!

_ დედა, ხომ იცი, ფილოსოფიას რომ მასწავლის ლივანელი პროფესორი, ჩემი საყვარელი მასწავლებელია, _ წამოიძახა აბდულამ, _ სწორედ ის გვიყვება ხოლმე ქალებზე ისტორიებს. მისგან ყველაფერი ვიცი, ქალის გაჩენის დღიდან აქამდე, რა გზაც გამოიარა. მისი თქმით, თავიდან ქალი მუშა პირუტყვივით იყო, ყველაფერს ის აკეთებდა. ზრდიდა ბავშვებს, ცეცხლის დასანთებად აგროვებდა ფიჩხებს, ამზადებდა კერძებს, კერავდა ტანსაცმელს და ფეხსაცმელს, ხოლო კაცები მხოლოდ სანადიროდ დადიოდნენ. მათი მოვალეობა მარტო ხორცის მოტანა იყო. ეს დიდი ჯილდო იყო ყველასათვის, ამიტომაც შინ დაბრუნებული კაცები უფლებას აძლევდნენ თავიანთ თავს, დანარჩენი დრო განცხრომაში გაეტარებინათ, _ ერთი ამოსუნთქვით ჩაარაკრაკა ჩემმა ვაჟმა, მკლავები დაკუნთა და თავის დებს სიცილით მიუბრუნდა, _ აი, სწორედ ასეთი ფიზიკური ძალა ანიჭებდა კაცებს უპირატესობას, ქალებზე გავლენა მოეხდინათ. რომ არა მათი მოტანილი ნანადირევი, ყველანი შიმშილით დაიხოცებოდნენ. ამიტომაც, თუ გინდათ, მე გამითანაბრდეთ, თავისუფალ დროს წიგნები კი არ უნდა იკითხოთ, სპორტდარბაზში უნდა იაროთ და ჩემი ჰანტელებით კუნთები დაიყენოთ.

კარიმმა ძლივს შეაკავა გოგონები, აბდულა არ გაეწეწათ. მახა მაინც დაუსხლტა მამამისს და ძმას ფეხებშუა მსუბუქად ამოჰკრა მუხლი. მე და კარიმი გაოცებული მივაჩერდით ერთმანეთს, რომ ჩვენმა ქალიშვილმა მამაკაცის სხეულის ამ სუსტი ადგილის შესახებ იცოდა.

ღიმილით შევცქეროდი ჩემი შვილების ცელქობა-ძიძგილაობას, გული კი ტკივილით მეკუმშებოდა, როცა მახსენდებოდა, რა მწვალებლური გზა გამოვიარეთ ჩვენ, ქალებმა, სამყაროს წარმოქმნიდან დღემდე.

უხსოვარი დროიდან მონების მდგომარეობაში ვიმყოფებოდით და ეს პრაქტიკა ჯერაც ცოცხლობდა მსოფლიოს ბევრ ქვეყანაში. ჩემს საკუთარ სამშობლოში კი კაცები ქალებს ლამაზ ნივთებად მიიჩნევენ, სექსუალური სურვილების დასაკმაყოფილებელ სათამაშოებად აღიქვამენ და მეტი არაფერი.

ჩემი პირადი მოსაზრებით კი, ქალები არაფრით ჩამოუვარდებიან მამაკაცებს თავიანთი სიმამაცით, ამტანობით და გამჭრიახობით. როგორც ჩანს, ამ ჩამორჩენილ არაბეთში მე შეუცნობლად გავუსწარი დროს.

ცოტა ხნით სიჩუმე ჩამოვარდა, რომელიც რამდენიმე წუთში კარიმმა დაარღვია. მან კვლავ თავისი ყოფილი მეგობარი იუსუფი გაიხსენა.

_ იუსუფმა ცხოვრებაში მცდარი გზა აირჩია. იმის მაგივრად, წინ წაწეულიყო, თავისი აზრებით ჩამორჩა ცივილიზაციას. იცი, სულთანა! სწორედ ისეთი უიღბლოები, როგორიც იუსუფია, ავრცელებენ მითს, თითქოს ყველა უბედურების სათავეს ქალები წარმოადგენენ.

შემდეგ იგი აბდულას მიუბრუნდა:

_ იმედს ვიტოვებ, აბდულა, რომ შტერული სიჯიუტით არასდროს უარყოფ ქალის მნიშვნელობას საზოგადოებაში. შენს თაობაზეა დამოკიდებული, მოვუღებთ თუ არა ბოლოს ამ მახინჯ ტრადიციებს.

ვუყურებდი ბავშვებს და შემეძლო მხოლოდ მევარაუდა, ამწუთას რაზე ფიქრობდნენ ჩემი გოგონები. თუკი მახა ნანობდა იმას, რომ მისთვის მიუღებელ დროსა და ქვეყანაში დაიბადა, სადაც საზოგადოება ქალებს პატივს არ სცემს, ამანი პირიქით, რწმენაში შესული, სწორედ ამ შავბნელი ტრადიციებისკენ იხრებოდა და აშკარად უჭერდა მხარს გავრცელებულ მოსაზრებას _ ქალი მუდამ მამაკაცის მორჩილი მონა უნდა ყოფილიყო.

იუსუფისნაირი ადამიანების გადამკიდე, ვგრძნობდი, რომ ჩვენ, ქალებს, გადამწყვეტი ბრძოლა გველოდა წინ ჩვენი უფლებების დასაცავად.

თემის განხილვა ძალიან გაგვიგრძელდა, ამიტომ სასწრაფოდ დაშლა მოვითხოვე და დასაძინებლად გავეშურეთ. როცა თავი ბალიშზე მივდე, მივხვდი, რომ ჰაჯიში მონაწილეობის თავდაპირველი სიხარული უკვე გამნელებოდა. ეს ყველაფერი კი საღამოს გამართული დისკუსიის შედეგი იყო.

მეორე დილით, საუზმისას, ყველანი ჩუმად ვისხედით. ჯერ კიდევ არ ვიყავით გამოსული გუშინდელი დაძაბული საღამოს შთაბეჭდილებებიდან. არადა, წინ კიდევ უფრო საპასუხისმგებლო დღე გველოდა _ ჰაჯის მორიგი რიტუალი.

 

8 8 8

ჩრდილოეთით 5 მილი გავიარეთ და არაფატის ქედს მივადექით. ეს სწორედ ის ადგილია, სადაც, დიდი ხნის ხეტიალის შემდეგ, ადამი და ხავა შეხვდნენ ერთმანეთს. ამავე ადგილზე მიიღო იბრაჰიმმა ბრძანება, ღვთისთვის თავისი ვაჟი ისმაილი მსხვერპლად შეეწირა. დაბოლოს, სწორედ აქ წაიკითხა მუჰამედმა თავისი უკანასკნელი ლოცვა. 4 თვის შემდეგ იგი გარდაიცვალა.

გულში სიცივეს ვგრძნობდი, როცა მოციქულის სიტყვებს წარმოვთქვამდი:

_ თქვენ მოგიწევთ წარდგეთ უფლის წინაშე, რომელიც პასუხს მოგთხოვთ თქვენი საქციელის გამო. იცოდეთ, რომ მუსლიმანები ერთმანეთის ძმები არიან. და თქვენ ყველას, როგორც ძმებს, არ გაქვთ უფლება, ძმის თანხმობის გარეშე, დაუკითხავად მიითვისოთ მისი კუთვნილება. ერიდეთ უსამართლობას! და ყველა თქვენგანმა გადასცეს ეს სიტყვები მათ, ვინც ახლა თქვენ გვერდით არ არის. დაე იმან, ვინც ამას მოგვიანებით მოისმენს, უკეთ დაიმახსოვროს იგი, ვიდრე იმან, ვინც თავისი ყურით მოისმინა.

არაფატის მთაზე ასვლისას მთელი ხმით ვიყვირე:

_ აი, მე აქ ვარ, ალაჰ! აი, მე აქ ვარ! დღეს ალაჰი ცოდვებს შეგვინდობს და მოწყალებას გაიღებს ჩვენზე.

6 საათის განმავლობაში ვიდექი ჩემი ოჯახის წევრებთან და სხვა მომლოცველებთან ერთად მცხუნვარე უდაბნოში და ყურანის ლექსებს ვკითხულობდი. ჩემს გოგონებს სხვებივით ეჭირათ ხელში გაშლილი ქოლგა, რათა რაღაცით მაინც დაეცვათ თავი თაკარა მზისგან. ეს ერთგვარი გამოცდა იყო ჩვენი რწმენის გამოსაცდელად. მარჯვნივ და მარცხნივ პანტაპუნტით ცვიოდა გულწასული ხალხი, ვინც ვერ უძლებდა აუტანელ სიცხეს. მათ საკაცეებზე აწვენდნენ და სპეციალურად მოწყობილ ფურგონებში ათავსებდნენ მოსასულიერებლად. იქ სამედიცინო დახმარება უტარდებოდათ.

 

შებინდებისას ველზე გავედით, რომელიც არაფატის მთასა და მინას შორისაა განლაგებული. ცოტა ხნით შევისვენეთ, შემდეგ კი კვლავ განვაახლეთ ლოცვები. აბდულამ და კარიმმა მეორე დღის ლოცვებისთვის კენჭები მოაგროვეს.

ღამით კი, უკან დაბრუნებულები, მკვდრებივით დავეყარეთ ჩვენ-ჩვენს ლოგინზე. ეს ჰაჯის ბოლო ღამე იყო, კარგად უნდა გამოგვეძინა, რათა მხნედ შევხვედროდით რიტუალის დამაგვირგვინებელ დღეს.

 

ჩვენი დილა სიმღერით დაიწყო: «ყოვლისშემძლე ალაჰის სახელით და ეშმაკისადმი სიძულვილის გამოხატულებით ვამბობ ამას: ალაჰი დიდია!»

თითოეულმა ჩვენგანმა კარიმისა და აბდულას მოგროვებული კენჭები დაიჭირა ხელში და შვიდ-შვიდი ცალი ესროლა ქვის ბოძებს, რომელიც მინისკენ მიმავალი გზის გასწვრივაა ჩამწკრივებული. ეს ის ადგილია, სადაც იბრაჰიმმა სატანა განდევნა, მაშინ, როდესაც ამ უკანასკნელმა სცადა მისი გადაბირება, არ აღესრულებინა ალაჰის ნება საკუთარი ვაჟიშვილის მსხვერპლად შეწირვის თაობაზე.

თითოეულ გასროლილ კენჭს სიმბოლური დატვირთვა ჰქონდა _  ჩვენი გონებიდან ყოველგვარი მაცდუნებელი აზრი უნდა განგვედევნა, რომელსაც კი ოდესმე შევუწუხებივართ.

ასე განვიწმინდეთ ცოდვებისგან! და ახლა, უკანასკნელი რიტუალის შესასრულებლად, მინისკენ მივემართებოდით. იქ გველოდებოდა ცხვრები, თხები და აქლემები, რომლებიც უნდა დაგვეკლა იმის სამახსოვროდ, თუ როგორ ემზადებოდა იბრაჰიმი თავისი შვილის მსხვერპლად შესაწირად. ირგვლივ დაეხეტებოდნენ ყასბები, რომლებიც განსაზღვრულ ფასად თავიანთ სამსახურს გვთავაზობდნენ. როცა გასამრჯელოს მიიღებდნენ, მაშინვე წამოაქცევდნენ ცხოველს, თავით მეჩეთისკენ და ლოცვას იწყებდნენ: «ალაჰის სახელით! ალაჰი დიდია!» ლოცვის დამთავრებისთანავე ყელს ჭრიდნენ ზვარაკს და მისი სისხლით რწყავდნენ გაშლილ ველს, რის შემდეგაც ოსტატურად იწყებდნენ საქონლის გატყავებას.

საწყალი ცხოველების ბღავილის გაგონებაზე და სისხლის მდინარის დანახვაზე ამანი გადაირია. საცოდავ ბავშვს გაოგნებისგან ჯერ ხმა ჩაუწყდა, შემდეგ კი უგონოდ გაიშოტა მიწაზე. აბდულამ და კარიმმა გოგონა სასწრაფოდ გააქანეს სპეციალური ტრაილერისკენ, სადაც სამედიცინო სამსახური იყო მობილიზებული.

კაცები მალევე მობრუნდნენ და თქვეს, რომ ამანი გონს მოვიდა, მაგრამ ვერაფრით დამშვიდდა და განუწყვეტლივ ტირისო. ცხოველების მკვლელი ვერ გავხდებიო, ამბობდა თურმე.

კარიმმა მრავლისმეტყველად გადმომხედა.

_ ხომ გეუბნებოდი!

სიხარულისგან ცრემლები მომადგა. კიდევ კარგი, ძველი თვისებებიდან რაღაც მაინც შემორჩა ჩემს გოგონას. ვიმედოვნებდი, რომ კარიმი მართალი აღმოჩნდებოდა და რიტუალის დამთავრების შემდეგ ამანი ჩვეულებრივ ცხოვრებას დაუბრუნდებოდა.

სწორედ ამის შემდეგ იწყებოდა 4-დღიანი ზეიმი. იკეტებოდა მაღაზიები, ადამიანები შვებულებაში გადიოდნენ, ოჯახის წევრები ერთმანეთს ახალ ტანსაცმელს ჩუქნიდნენ. ჩვენ ერთმანეთს თმა შევაჭერით, იმის აღსანიშნავად, რომ ჩვენი მომლოცველობა დასასრულს მიუახლოვდა. ამის შემდეგ ქალებმა გავიხადეთ მუქი სამოსი და ჭრელა-ჭრულა კაბებში გამოვეწყვეთ, მამაკაცებმა კი ბამბის ტობები გადაიცვეს.

ნამდვილი ზეიმი კი დღის მეორე ნახევარში დაიწყო. ამანი ჯერ კიდევ ფერმკრთალი იყო, მაგრამ მაინც მხნედ გამოიყურებოდა. მოსწონდა ზეიმში მონაწილეობა, მაგრამ ხორცის ჭამაზე უარი განაცხადა.

ჩვენმა ოჯახმა კარვის წინ მოიყარა თავი და ერთმანეთს საჩუქრები გავუცვალეთ. შემდეგ ვილოცეთ, მივუსხედით გრძელ მაგიდას და სიამოვნებით მივირთვით შვლის უგემრიელესი ხორცი ბრინჯით.

ნასადილევს, დარჩენილი ხორცი ღარიბებს დაურიგდა. მომლოცველთაგან ბევრი დარჩა ადგილზე რიტუალის გასამეორებლად, ჩვენ კი ჯიდაში დაბრუნება გადავწყვიტეთ, რათა იქ გაგვეგრძელებინა დღესასწაული.

გასამგზავრებლად გავემზადეთ.

დღეიდან ჩემი შვილები ჰაჯის საპატიო ტიტულის მატარებლები გახდნენ და შეეძლოთ ამით ეტრაბახათ, თუმცა ვიცოდი, ისინი ამას არასდროს გააკეთებდნენ. არადა, ადამიანმა რწმენის 5 ურთულესი საფეხური გაიაროს, ეს მართლაც საპატიო ტიტული იყო. ჰაჯის შესრულებით ჩვენ ხომ ალაჰი გავახარეთ.

მადლობას ვწირავდი ალაჰს, რომ მან გაათავისუფლა ამანი ფუნდამენტალიზმის ტყვეობიდან, რომელშიც, როგორც ჩანს, მისი სული იმყოფებოდა. ვიცოდი, რომ ბავშვის გაუწონასწორებელ ფსიქიკას შეიძლებოდა უარყოფითი მოვლენები გამოეწვია. სულაც არ მინდოდა, ჩემი ქალიშვილი სარწმუნოებრივი იდეალების ტყვე გამხდარიყო, რომელსაც ხშირად შეხვდებით სხვადასხვა რელიგიაში და რომელსაც შეუპოვრად ვებრძოდი იმ დღიდან, როცა ეს საშიშროება პირველად აღმოვაჩინე.

თუმცა, ჩემს სურვილს ასრულება არ ეწერა. მექაში მგზავრობამ ჩემი ოჯახისთვის როგორც დადებითი, ასევე უარყოფითი კვალიც დატოვა. მე და კარიმი უფრო დავახლოვდით, ვიდრე ჩვენი შეუღლების წინა წლებში. მახამ და ამანიმ კი ცხოვრების თავიანთი გზა აირჩიეს. ამასთან, ამანი ძალიან ჩაიკეტა თავის თავში.

ჩემი შიში გამართლდა.

 

თავი 7. ექსტრემისტი

 

ჰაჯი დასრულდა და ზაფხულიც დადგა. მექაში ყოფნისას უდაბნოს ცხელ ჰაერს თითქმის არ შევუწუხებივართ, რადგან ჩვენი გონება სხვა აზრებით იყო დატვირთული, უფრო მნიშვნელოვანი საქმეებით, რაც ალაჰთან სულიერ მიახლოებას უკავშირდებოდა.

მექადან ჩვენს სასახლეში გავემგზავრეთ, ჯიდაში, რათა ღამე იქ გაგვეთია და მეორე დღეს ერ-რიადში გავფრენილიყავით. მაგრამ ჩვენი გეგმები ჩაიფუშა. სანამ მე მოსამსახურეებს მითითებებს ვაძლევდი, კარიმი შემოვიდა ოთახში და მითხრა, რომ პილოტებს ფრენა გადაადებინა.

_ რუბ-ელ-ხალიდან ქვიშის ქარიშხალია მოსალოდნელი. ის პირდაპირ ერ-რიადისკენ მიემართება, ამიტომაც მოგვიწევს შეყოვნება.

ერ-რიადში ყოველთვე, ქვიშის ქარიშხლის გამო, 4 ტონა ქვიშა მაინც იყრება. იმისთვის, რომ თავიდან აგვეცილებინა ქარიშხალი, რომელსაც ნებისმიერ დროს შეეძლო ჩვენთვის თვალები დაევსო, ჯიდაში დარჩენა ვარჩიეთ, მიუხედავად იმისა, რომ იქაც გაუსაძლისად ცხელოდა.

აბდულას და მახას ძალიან გაუხარდათ, ჯიდაში რომ ვრჩებოდით. წითელ ზღვაზე პატარა შვებულებას მოვიწყობთ ჩვენთვისო, მაგრამ ღიმილი სახეზე შემაშრა, როცა ამანის შევხედე. ის ოთახის კუთხეში მიმჯდარიყო, ხელში ყურანი ეჭირა და ლოცულობდა. მას სულაც არ აინტერესებდა, სად იმყოფებოდა, ისე იყო ჩაფლული ლოცვებში. მომეჩვენა, რომ ჩემმა ქალიშვილმა თავის თავსა და ნორმალურ ცხოვრებას შორის გადაულახავი ბარიერი აღმართა. ადრე წითელი ზღვის ხსენებაზე ამანი სიხარულით აღარ იყო, ახლა კი თითქოს არც გაუგონია, ბავშვები ასე აღტყინებით რომ ახსენებდნენ ზღვაზე გასეირნებას.

კარიმს შევხედე. უსიტყვოდ გავუგეთ ერთმანეთს და გადავწყვიტეთ, ორი კვირა დავრჩენილიავით ჯიდაში, მით უფრო, რომ აბდულას და მახას ამის ძლიერი სურვილი ჰქონდათ.

სიმართლე რომ ვთქვა, მეც მიხაროდა აქ დარჩენა. უკვე წარმომედგინა, ჩემს ქალიშვილებთან ერთად როგორ დავივლიდი თანამედროვე სტილის სავაჭრო ობიექტებს, მოვინახულებდი მეგობრებს, დავპატიჟებდი მათ ჩვენთან სტუმრად. რომ არა ამანის რწმენაში გადავარდნა, ჯიდაში დარჩენა და იქ დროსტარება იდეალური პერიოდი იქნებოდა ოჯახის თითოეული წევრისთვის.

 

8 8 8

მას შემდეგ, რაც მექადან დავბრუნდით, ამანი ერთიანად ძაძებში შეიმოსა, წინდაც კი შავი ჩაიცვა და ხელთათმანებიც შავი გაიკეთა. ერთადერთი, რაც უჩანდა, სახე იყო. თავისი უმშვენიერესი თმაც კი დამალა თავზე წაკრული ხილაბანდით. მისი შემხედვარე იემენელი ქალები მახსენდებოდა, თხების არვეს რომ მწყემსავენ. გარეთ გამოსული ამანი კიდევ ჩადრს აიფარებდა სახეზე და საერთოდ აღარ ჩანდა. არადა, ჯიდაში სულაც არ იყო ისეთი მკაცრი წესები, რომ ქალებს აუცილებლად ჩადრით ევლოთ ქალაქის ქუჩებში. ერ-რიადთან შედარებით, აქ უფრო ლოიალური კანონი მოქმედებდა.

ამანისთან არაფერმა გაჭრა. როგორ არ ვთხოვეთ, არ ჩაეცვა ასე, როგორ არ ჩავაგონეთ, მაგრამ ვერ დავიყოლიეთ. უდიდესი რისკის ფასად, მთელი ჩემი შეგნებული ცხოვრება ვიბრძოდი იმის მისაღწევად, რომ ჩემს შვილებს მაინც არ ეტარებინათ ჩადრი და მსუბუქი ვუალით მეხილა ისინი ქუჩაში. რა მივიღე საბოლოოდ? რწმენაში გადავარდნილი უმცროსი ქალიშვილი!

მაგრამ ეს კიდევ არ იყო ყველაზე უარესი! მალე მას მისიონერობა მოუნდა და თავისი ცხოვრების სტილზე სხვების მოქცევასაც მიჰყო ხელი. იმავე დღეს ამანიმ შინ ოთხი თავისი მეგობარი და ბიძაშვილები მოიპატიჟა, რათა მათთვის ყურანი წაეკითხა და შემდეგ ალაჰთან მის მიახლოებაზე ესაუბრა.

მუხლებზე დამდგარი ვიდექი სასახლის გრძელ დერეფანში და ვცდილობდი გამერჩია სიტყვები, რომელსაც ამანი თავის ოთახში წარმოთქვამდა:

_ ყოველმა ჩვენგანმა უნდა თქვას უარი მდიდრულ ცხოვრებაზე. და მე ვიქნები ამის პირველი მაგალითი. ძვირფას სამკაულებს, რომელიც ჩემი მდიდარი ოჯახის წყალობით მაქვს, ღარიბებს და უპოვართ დავურიგებ. თუკი თქვენ გწამთ მოციქულ მუჰამედის, აიღეთ მაგალითი ჩემგან!

ვერ გავიგონე, რა უპასუხეს ოთახში მყოფებმა თავიანთ მქადაგებელს, რადგან სწორედ ამ დროს მახა წამომადგა თავს.

_ დედა, რას აკეთებ? _ ხმამაღლა, სიცილით მკითხა მან და არ მიაქცია ყურადღება, ხელი რომ ავუქნიე. მინდოდა მენიშნებინა, ჩუმად ყოფილიყო.

როგორც ჩანს, ამანიმ გაიგონა მისი ხმა, რადგან ლოცვა შეწყვიტა. ცოტა ხანში მისი ნაბიჯების ხმა გაისმა, ის კარისკენ მოემართებოდა. წამოხტომა ვცადე, რათა კარს მოვშორებოდი, მაგრამ ფეხსაცმლის ქუსლი კაბის ბოლოს გამოვდე და შიგ გავიხლართე. ამანიმ სწორედ მაშინ გამოაღო კარი, როცა ამაოდ ვცდილობდი ფეხსაცმლის ქუსლის კაბის ბოლოდან გამოთავისუფლებას.

გოგონამ კითხვით სავსე მზერა მომაპყრო. მისი მკაცრი გამოხედვა, მჭიდროდ მოკუმული ტუჩები და დაჟინებული მზერა იმაზე მეტყველებდა, რომ ყველაფერს მიხვდა. თავის დაძვრენა ვცადე და თავხედურად მოვუსვი თითები წითელ ხალიჩას, სადაც კი ოდნავ ამოწეული ძაფი ვნახე, ყველა მოვქაჩე, მის მოწყვეტას ვლამობდი. მერე თავი ავწიე და სასხვათაშორისოდ, ღიმილით მივმართე გოგონას.

_ ამანი! არ მეგონა, შენს ოთახში თუ იყავი, _ და კვლავ გავაგრძელე ხალიჩაზე ხელის გადასმა, შემდეგ კვლავ საქმიანი კილოთი გავაგრძელე, _ გოგონებო, რომელიმეს ოდესმე შეგიმჩნევიათ წითელი ლაქები ამ ხალიჩაზე?

ბავშვებმა პასუხი არ გამცეს.

მაინც არ შევეპუე ჩემს მდგომარეობას. ძლივძლივობით გამოვითავისუფლე ფეხსაცმლის ქუსლი, წამოვდექი და კოჭლობით დავუყევი დერეფანს, თან ავბუზღუნდი.

_ მთლად ხელიდან წავიდნენ ეს მოსამსახურეები. რა ამოიყვანს ახლა ამ ლაქებს ხალიჩიდან!

ამანიმ კი, რომელმაც ტყუილში გამომიჭირა, ზურგს უკან ირონიულად მომაძახა:

_ დედა, ხალიჩა სულაც არ არის დასვრილი. ეს ლაქები არ არის. ეს ვარდებია, რომელიც ხალიჩაშია ჩაქსოვილი.

მახამ თავი ვერ შეიკავა და ხითხითი ატეხა.

ამანიმ ხმას აუწია:

_ დედიკო, შენ ჩემი მოსმენა თუ გინდა, მეწვიე ჩემს ოთახში, როცა მე ვლოცულობ, იყავი ჩემი სტუმარი!

ბაღში გამავალი კარი მთელი ძალით გაჯახუნდა… თვალები ცრემლით ამევსო და საძინებელში შევვარდი. აღარ შემეძლო ჩემი ლამაზი ქალიშვილის ყურება.

უცებ რაღაც აზრმა გამიელვა თავში. რადგა ვიცოდი, რომ ამანი თავის მეგობრებთან ერთად ბაღში იყო გასული, შევიპარე მის საძინებელში და გოგონების სეიფიდან გამოვიღე ყველაზე ძვირად ღირებული სამკაულები, გავიტანე კარიმის საძინებელში და მის სეიფში ჩავკეტე. ყოველი შემთხვევისთვის, მახას ძვირფასეულობაც გამოვაყოლე ხელს, რადგან არ ვიყავი დარწმუნებული, რომ ამანი თავისი დის ავლა-დიდებას ხელს არ ახლებდა.

ამანის სამკაულები დაახლოებით მილიონი დოლარი მაინც ეღირებოდა. ზოგი ჩვენ ვუყიდეთ, ზოგი ნათესავებმა აჩუქეს. ჩემს თავს სიტყვა მივეცი, თუკი ამანი მართლა გადაწყვეტდა ღატაკების დახმარებას, ამ საქმისთვის სპეციალურად გამომეყო თანხა და ძვირფასეულობისთვის ხელი არ მეხლო. რამდენი მილიონი დოლარი გაგვიცია საქვლმოქმედოდ წლების განმავლობაში მე და კარიმს. ამის გაფიქრებაზე სიბრაზემ შემიპყრო, რადგან ჩვენი გარჯა სრულიად შეუმჩნეველი დარჩა სხვებისთვის. ჩვენ გამუდმებით ვიხსენებდით ალაჰის სიტყვებს: «თუკი თქვენ მოწყალებას სხვების თვალწინ გასცემთ, ეს კარგია, მაგრამ თუკი ამას საიდუმლოდ აკეთებთ, გარშემო მყოფთათვის შეუმჩნევლად, ეს უკეთესია, ამის გამო ალაჰი ცოდვებისგან გაგათავისუფლებთ».

რატომღაც, დაუოკებელი სურვილი გამიჩნდა, შემეხსენებინა ამანისთვის ყველა იმ საქველმოქმედო თანხის შესახებ, რომელიც მე და ჩემმა ქმარმა სამედიცინო ცენტრების, სკოლებისა თუ ღარიბების სახლების ასაშენებლად გავიღეთ. მან ხომ იცოდა ამის შესახებ? ნუთუ იგი ჩვენს გაკეთებულ კეთილ საქმეებს არაფრად აგდებს? იქნებ უაზრობად მიიჩნევს? ან სულაც, ოჯახის გაკოტრება გადაწყვიტა?

როგორც კი ძვირფასეულობა დავაბინავე, ჩემს ოთახში დავბრუნდი და ორი საათით წავუძინე…

 

 

კარგა ხნის შეღამებული იყო, კარიმი რომ დაბრუნდა. საწოლში რომ დამინახა, გაუკვირდა.

_ სულთანა, რა მოგივიდა? ავად ხომ არ ხარ? _ მან გზადაგზა რამდენიმე ბრა აანთო და თავზე წამომადგა, _ სახე გახურებული გაქვს. ტემპერატურამ ხომ არ აგიწია?

ქმრის შეკითხვებს პასუხი არ გავეცი. ამის მაგივრად, ღრმად ამოვიოხრე.

_ რა იყო? _ ჩამეკითხა.

მსუბუქად გავაქნიე ჰაერში ხელი.

_ ამანიზე ვდარდობ. დღეს მეგობრები დაპატიჟა, მათ შორის რამდენიმე თავისი ტოლი პრინცესა. სრულიად შემთხვევით მოვისმინე, რაზეც ის გოგონებს ელაპარაკებოდა. და იცი, რას აკეთებდა? ყურანის მეშვეობით ჩვენი ოჯახის წინააღმდეგ აქეზებდა ყველა მათგანს.

კარიმს სიცილი აუტყდა.

_ შენ მთლად გააფრინე, სულთანა! ვინ-ვინ და, ჩვენი შვილებიდან ამანის ყველაზე ნაკლებად შეუძლია ძალადობის დათესვა ჩვენს სახლში.

თავი დავაკანტურე.

_ სამწუხაროდ, ყველაფერი შეიცვალა. რელიგიამ ფოლადივით გამოაწრთო ჩვენი შვილი. ის ახლა მშიერ ლომს უფრო ჰგავს, ვიდრე უწყინარ შველს, _ და ყველაფერი მოვუყევი მეუღლეს.

კარიმი დაიჯღანა.

_ სულთანა, დამიჯერე! ეს მისი მორიგი და უკანასკნელი გატაცებაა. ნუ მიაქცევ ყურადღებას, მალე გაუვლის.

ჩემთვის ნათელი გახდა, რომ კარიმს მოჰბეზრდა ამანის რელიგიური მეტამორფოზის განსჯა. ბოლო კვირის განმავლობაში, პრაქტიკულად, მხოლოდ ამ თემაზე ვსაუბრობდი მასთან, სხვა სადარდებელი არ მქონდა. აშკარა იყო, მე და კარიმს ამანის «ახალ გატაცებაზე» სრულიად საპირისპირო დამოკიდებულება გვქონდა. გამომდინარე აქედან, პრობლემის გადაწყვეტაში იგი გვერდით არ დამიდგებოდა, როგორც ეს მახას შემთხვევაში მოხდა. ახლა ყველაფერი მხოლოდ ჩემზე იყო დამოკიდებული. პირველი შვილის გაჩენიდან დღემდე, პირველად ვიგრძენი დედობით გამოწვეული დაღლილობა. ძალა გამოცლილი მქონდა. ყელში ბურთივით მომაწვა რაღაც და ჩახრინწული ხმით ვუყვირე ქმარს:

_ როგორი მარტოსულია ქალი მთელი ცხოვრება!

ისტერიკაში რომ არ ჩავვარდნილიყავი, კარიმმა მხარზე მომითათუნა ხელი გამხნევების ნიშნად და ალერსიანად მკითხა, ხომ არ გირჩევნია, სადილი აქ მოგიტანონო. არა, არ მინდოდა ბავშვებს ჩემ გარეშე ესადილათ.

მტანჯველი ოხვრით ამოვთქვი, რომ მარტო დარჩენის სურვილი არ მქონდა. ისედაც რამდენი საათი გავატარე მარტომ. გარდა ამისა, არ მინდოდა ამანის ეფიქრა, როგორ იტანჯება დედა მისი მდგომარეობით. რის ვაივაგლახით წამოვდექი საწოლიდან.

_ წავალ, ცოტას გავივლი, სუფთა ჰაერს ჩავყლაპავ და შემოგიერთდებით, _ გამოვუცხადე კარიმს და ოთახიდან გავედი.

ცოტა ხნის შემდეგ მე და კარიმი ერთმანეთს სასტუმრო ოთახში შევხვდით. რადგან სადილამდე კიდევ ერთი საათი იყო დარჩენილი, ვთხოვე, გამომყოლოდა სახლის იმ ნაწილში, სადაც თურქული აბანოები და ბაღი მდებარეობდა.

ჩემმა მეუღლემ იფიქრა, რომ რომანტიკა მომეძალა და ალერსიანი მზერა მესროლა. მეც ღიმილით ვუპასუხე. სინამდვილეში, მინდოდა, მასთან ერთად დამევლო ბაღის კუთხე-კუნჭული, იქნებ ამანიმ შემთხვევით რამე კვალი დატოვა მეგობრებთან რელიგიური შეკრების შემდეგ-თქო.

ცნობილი იტალიელი დიზაინერის დაპროექტებულ შიდა ეზოში გავედით. ულამაზესი იყო აქაურობა. ჩვენი ბიძაშვილები თუ სხვა ნათესავები ამაოდ ცდილობდნენ ხოლმე, მიებაძათ ჩვენი ეზოსთვის და «თურქული ოთახის» ასლი თვითონაც გაეკეთებინათ თავიანთ სასახლეებში, მაგრამ არ გამოსდიოდათ. ოთახის ბოლოს განლაგებული მხტუნავი ჩანჩქერი პირდაპირ მრგვალ აუზში ჩაედინებოდა, რომელშიც უამრავი ეგზოტიკური თევზი დაცურავდა. ჩანჩქერის სათავემდე კენჭებით მოკირწყლული ბილიკი ადიოდა, რომელსაც ორივე მხარეს ულამაზესი ყვავილები ზოლად გასდევდა. მარჯვნივ და მარცხნივ ყველანაირი ინვენტარი იყო განლაგებული, რათა ადამიანს კომფორტულად დაესვენა. შუშის მაგიდები, ძვირფასი ტახტები მწვანე ბალიშებით არაჩვეულებრივი სანახავი გახლდათ. ეს ადგილი ყველასათვის საყვარელი განსასვენებელი იყო დილით ან საღამოს, ყავის დასალევად.

ეზოს კი ვუწოდებდით, მაგრამ სინამდვილეში ოთახი იყო, დიდი, ფართო, ნათელი და მწვანეში ჩაფლული ოთახი. კედლებიც კი შუშის იყო ამ ოთახში, თან ისეთი სქელი, რომ ადვილად გვიცავდა მწველი მზის სხივებისგან.

ბილიკს ავუყევით და თურქულ აბანოს მივადექით. ქაიროში ზუსტად ასეთი ოთახი გვქონდა, ამიტომაც ვთხოვე იტალიელ დიზაინერს, შეესწავლა ეს პროექტი და ზუსტად ასეთი ჩვენთვის ჯიდას სასახლეში გაეკეთებინა.

თურქული აბანო ოთხი აუზისგან შედგებოდა. ყოველი მათგანი ერთმანეთისგან ზომით და სტილით განსხვავდებოდა. ისინი ერთმანეთთან ქვის პატარა ხიდებით იყო დაკავშირებული. ცხელ წყალს ოხშივარი ასდიოდა და ჰაერში იფანტებოდა.

რამდენი მოგონება მაკავშირებდა ამ აბანოებთან. ჯერ კიდევ შარშან, მახსოვს, მე და კარიმმა საოცარი რომანტიკული ღამე გავატარეთ ერთ-ერთში _ ორთქლის აბანოში.

კარგა ხანს ვათვალიერე იქაურობა. მაკომპრომეტირებელი ფაქტისმაგვარი ვერაფერი აღმოვაჩინე. თუმცა, იმ დღეს გაგონილი ამანის სიტყვები გონებიდან არ მშორდებოდა. ამაოდ ვცდილობდი კარიმის დარწმუნებას, რომ ჩვენს გოგონას საფრთხე ემუქრებოდა. მას ამის გაგონებაც არ სურდა, არასერიოზულად მიაჩნდა ჩემი შეშფოთება. არადა, ამანის უკვე სერიოზულად ჰქონდა ჩაფიქრებული, ქალთა იმამი გამხდარიყო, რათა სუსტი სქესის რელიგიური მოთხოვნილებები დაეკმაყოფილებინა. როგორ ვოცნებობდი, ჩემი ქალიშვილი კეთილი მუსლიმანი გამხდარიყო და არა მონა რელიგიური მოძღვრებებისა, რომელიც ჩვენს დრომოჭმულ ტრადიციებს, გათანამედროვების მაგივრად, კიდევ უფრო გააღრმავებდა.

რადგან კარიმს ეს ყველაფერი ამანის მორიგ ბავშვურ გატაცებად მიაჩნდა, გადავწყვიტე, ამეხსნა მისთვის, რა სერიოზული საფრთხე შეიძლებოდა მოჰყოლოდა ამ გატაცებას. კარიმის სუსტი წერტილები კარგად მქონდა შესწავლილი. ვიცოდი, როგორ იზიდავდა მას ფეშენებელური ცხოვრება, მეფური წარმოშობა, სიმდიდრე და პრივილეგიები. ამიტომ სწორედ აქედან მივუდექი მთავარ სათქმელს. ხელი გავიშვირე თურქული აბანოებისკენ და ხაზგასმით აღვნიშნე:

_ ეს არის ის, რასაც ჩვენი ქალივშილი ყველაზე დიდ ცოდვად გვითვლის. მისი აზრით, არ შეიძლება იმაზე მეტი სიმდიდრით სარგებლობა, რაც ალაჰმა დაანათლა ჩვენს დიდ ოჯახს.

ქმარმა არ მიპასუხა. მე კი უარესი წნეხის ქვეშ მოვაქციე:

_ კარიმ, რაღაც უნდა მოვიმოქმედოთ. თუ ის გინდა, რომ შენმა სისხლმა სისხლთაგანმა და ხორცმა ხორცთაგანმა ნამდვილი გადატრიალება მოახდინოს ალ-საუდის სამეფო კარზე და ბოლო მოუღოს ჩვენს სახელოვან გვარს?

_ ნუ ამუქებ, სულთანა. შეეშვი ბავშვს, დატოვე მარტო თავის რწმენასთან, თუკი იგი სიმშვიდეს ანიჭებს. რამდენჯერ გითხარი, რომ ოჯახში ყველამ პატივი უნდა ვცეთ ერთმანეთის შეხედულებებს, სხვანაირად ჰარმონია არასდროს გვექნება. დღეიდან გიკრძალავ ჩემთან ამ უსიამოვნო თემაზე საუბარს!

 

8 8 8

რამდენიმე დღის სულიერი მღელვარების შემდეგ იმ დასკვნამდე მივედი, რომ ამანი სულაც არ იყო დამნაშავე, რელიგიაში რომ გადაიჭრა. ეს ყველაფერი ალბათ საუდის არაბეთის მცხოვრებთა წარსულის დუხჭირი ცხოვრებით იყო გამოწვეული. არც ისე დიდი ხანია, რაც არაბეთს სიმდიდრის «ტალღამ» გადაუარა, თანაც, სრულიად შემთხვევით. უკეთ რომ ავხსნა საქმის არსი, ცოტა ხნით ჩემი ქვეყნის ისტორიის მცირე ექსკურსი უნდა მოვახდინო.

ბევრ ადამიანს, მუსლიმანსაც და ქრისტიანსაც, სძულს საუდოველები თავისი დაუმსახურებელი სიმდიდრის გამო. არადა, ბევრმა არ იცის, წლების განმავლობაში, რის ფასად დაუჯდა ქვეყნის აქამდე მოყვანა ჩვენს ხელისუფლებას.

დიდი დრო გავიდა მას შემდეგ, რაც ჩვენი ქვეყნის უდაბნოში ნავთობი აღმოაჩინეს. მის წარმოებას ორგანიზებას თავდაპირველად ამერიკელები უწევდნენ. ჩემი ბაბუა და საუდის არაბეთის დამაარსებელი, მეფე აზიზი, ენდობოდა იმ ადამიანებს, ვისაც «კარგად» ლაპარაკი და მხოლოდ დაპირებების მიცემა ეხერხებოდათ. იგი გვიან მიხვდა, რომ მათ მიერ დადებული გარიგებები მხოლოდ ამერიკელებისთვის იყო მომგებიანი, არაბებისთვის კი მარტო გროშები მოჰქონდა. სიმართლემ მხოლოდ მაშინ იზეიმა, როცა ამერიკული ნავთობკომპანიები იძულებულნი გახდნენ, წესების მიხედვით ეთამაშათ.

ასე რომ, ჩვენს ხალხს უამრავი წელი დასჭირდა, სიღარიბისთვის თავი დაეღწია და ბედუინების შატრებიდან მდიდრულ სასახლეებში გადაბარგებულიყვნენ. მთელი ამ ხნის განმავლობაში საუდის არაბეთმა საშინელი წვალება და ტანჯვა გამოიარა. ბავშვთა სიკვდილიანობა ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი იყო ქვეყანაში. არ იყო ფული, არ გვყავდა ექიმები და არ გაგვაჩნდა საავადმყოფოები, რათა მიგვეხედა ავადმყოფებისთვის. ძირითადი საკვები ფინიკი, აქლემის რძე და თხის ხორცი იყო.

მახსოვს ერთი ამბავი, რომელსაც ჩემი მშობლები ხშირად ყვებოდნენ. ეს იყო ისტორია ერთი მამაკაცისა, რომელიც კარდაკარ დადიოდა, რათა აქლემის რძეზე გადაეცვალა ბეწვი და ამით ავადმყოფი მამა და ოჯახი ერჩინა. მას 5 უმცროსი და-ძმა ჰყავდა. მაგრამ მამა მალე საშინელი ტკივილებით გარდაიცვალა და დედა, ტრადიციის მიხედვით, მამის ძმის ცოლი გახდა. ამ უკანასკნელს თვითონაც ბევრი შვილი ჰყავდა, ამიტომ ძმისშვილები მისთვის, ფაქტობრივად, ზედმეტ ტვირთს წარმოადგენდა. ბიჭი მიხვდა, რომ პასუხისმგებლობა თავის თავზე უნდა აეღო და თავად მიეხედა ღვიძლი დედმამიშვილებისთვის. არაფერი გამოუვიდა. სიღატაკემ და ავადმყოფობამ თავისი გაიტანა და ბიჭს ოთხი და-ძმის საკუთარი ხელით დამარხვამ მოუწია.

მსგავსი ამბავი იშვიათობას არ წარმოადგენდა. სწორედ ასეთივე გზა გამოიარეს ჩვენმა მშობლებმაც, ბებიებმა და ბაბუებმაც. მიუხედავად იმისა, რომ მე და კარიმი უზრუნველად გავიზარდეთ და სიღარიბის მსახვრალი ხელი არ შეგვხებია, კარგად ვიცოდით, აქამდე მოსაღწევად რა წვალებაც გამოიარეს ჩვენმა წინაპრებმა. აღარაფერს ვიტყვი ჩვენი შვილების თაობაზე, რომელთაც იოტისოდენადაც არ უგრძნიათ სიდუხჭირე. მათთვის წარსულის ამბები უსიამოვნოდ მოსასმენ ზღაპარს წააგავდა.

სიმდიდრემ, რა თქმა უნდა, თავისი წესები მოიტანა. ძველი ტრადიციები თანდათან მიუღებელი გახდა ბევრისთვის, განსაკუთრებით ქალებისთვის. სწორედ აქედან დაიწყო ქალთა ბრძოლა საკუთარი უფლებების დასაცავად. თუმცა, რელიგიას ისეთი ღრმა ფესვები ჰქონდა გადგმული ჩვენს ქვეყანაში, ძნელი გახდა მის წინააღმდეგ ამხედრება. განსაკუთრებით დამთრგუნველად მოქმედებდნენ რელიგიური ფანატიზმის მომხრეები, რადგან მათთვის თავიდანვე მიუღებელი იყო სიმდიდრე და ბრწყინვალებაში ცხოვრება.

რელიგიური ფანატიკოსების ზიზღი მდიდრებისადმი დღესაც გრძელდება. ესენი ის ადამიანები არიან, ვინც ვერ მოახერხა გამდიდრება ან არ ისურვა ამ გზით ცხოვრების მოწყობა. სწორედ ამიტომ, ისინი ყველანაირად ცდილობდნენ, რაც შეიძლება მეტი ადამიანი გადაებირებინთ და თავიანთი შეხედულებები თავს სუსტი ნებისყოფის ან სულაც, გაუნათლებელი და ღარიბი ადამიანებისთვის მოეხვიათ.

ვერ გეტყვით, ამანიზე რამ მოახდინა შთაბეჭდილება, მაგრამ ფაქტი ერთი იყო _ იგი გახდა ლიდერი ქალთა ჯგუფისა, რომელიც ილტვოდა, მამაკაცზე ძლიერი მეომარი გამხდარიყო. და ეს ჯგუფი ერთ-ერთი პირველი დაუპირისპირდა ალ-საუდების სამეფო გვარს.

სანამ ამანი ადამიანთა სულის გადარჩენის გზებს ეძებდა, მისმა ბიძაშვილმა, ალის ქალიშვილმა ფატენმა დაუჯერებელი საიდუმლო გაამჟღავნა.

შეუძლებელია, იპოვო ქალთმოძულე მეორე ადამიანი, ვიდრე ჩემი ძმა ალია. ჯერ კიდევ ბავშვობაში იგი საშინელი ზიზღით ეპყრობოდა თავის 10 დას. ყმაწვილკაცობა ამერიკაში გაატარა, სადაც ასობით დასავლელ ქალს «გაუსინჯა გემო» და მათ ხელთათმანებივით იცვლიდა. ცოლებს კი, როგორც მონებს, ისე ექცეოდა, ოდნავაც არ ზრუნავდა მათ ბედნიერებაზე. ცოლად ყოველთვის ახალწამოჩიტული გოგონები მოჰყავდა, რომლებმაც ჯერ კიდევ არაფერი იცოდნენ მამაკაცის ბუნებაზე და მის არაადამიანურ ქცევებს ისე იღებდნენ, როგორც მიღებულ ნორმას. ალის 4 ცოლი ჰყავდა. სასწაული ის იყო, რომ იგი საერთოდ ვერ ამჩნევდა თავის ქალიშვილებს და მხოლოდ ვაჟებზე ზრუნვით იყო დაკავებული. ქალთა სქესს, ოჯახში თუ მის გარეთ, ყოველთვის აბუჩად იგდებდა.

ამიტომაც სულაც არ იყო გასაკვირი, რომ მისი ვაჟი, მაჯეტი, ფატენის ძმა, სადისტი გაიზარდა. იგი ქალებს მხოლოდ სექსუალური ჟინის დასაკმაყოფილებელ ობექტად მიიჩნევდა.

ახლა, როცა უკან ვიხედები, დარწმუნებული ვარ, რომ მაჯეტს დახვრეტა არ აცდებოდა, მისი თავგადასავლები სააშკარაოზე რომ გამოეტანა ვინმეს. მაშინ ვერაფერი იხსნიდა მას, ის ფაქტიც კი, რომ მისი აღმატებულება პრინცის ვაჟიშვილი გახლდათ, რადგან ალ-საუდების ოჯახში მისი ცოდვები უპრეცედენტო გახლდათ.

 

8 8 8

ერ-რიადში დავბრუნდით. ამანიმ აქაც გააგრძელა ყურანის შესწავლა. ყოველდღე, გაკვეთილების შემდეგ, გულმოდგინედ ჩაუჯდებოდა ხოლმე წიგნს თავის მეგობრებთან და თანატოლ ნათესავებთან ერთად, რომელთაც ბნელი წარსული იზიდავდა, ის დრო, როცა ქალებს ცხოვრების ყველა სფეროში დუმილი ჰქონდათ აღთქმული და ოჯახური საიდუმლოებები კარს გარეთ არ უნდა გაეტანათ.

ხუთშაბათი დღე იყო, მზე ჩადიოდა. აივნიდან ვხედავდი, როგორ მისდევდა ლიმუზინი ლიმუზინს, რომლებშიც რამდენიმე წუთის წინ ამანის სტუმრები ჩასხდნენ. ბოლო ფატენი იყო, ჩემი ძმის ალის ქალიშვილი. უცნაურად მომეჩვენა, რომ ფატენი და ამანი ძალიან დიდხანს დაყოვნდნენ ჭიშკართან, რაღაცაზე საიდუმლოდ ლაპარაკობდნენ და რამდენჯერმე გადაეხვივნენ ერთმანეთს. მივხვდი, რომ ჩემი უგულო ძმის ქალიშვილმა მყუდრო სავანე სწორედ ამანისთან იპოვა და ამით მოუღო ბოლო თავის სიმარტოვეს.

უკვე აღარ მქონდა იმედი, რომ შევძლებდი ამანისთან ნორმალური ურთიერთობის აღდგენას, ამიტომ ჩემს თავს პირობა მივეცი, მასთან რეგილიურ საკითხებზე აღარ მელაპარაკა. ამ საქმეში მას ალაჰი ხელმძღვანელობს და დაე, მან აჩვენოს ის გზა, რომელსაც მისთვის საჭიროდ მიიჩნევს. მაგრამ ის მაინც მინდოდა, სხვა რამეებზე მესაუბრა ჩემს შვილთან, მოვფერებოდი, ჩავხუტებოდი მას.

მტკიცე გადაწყვეტილება მივიღე და მის კარს მივადექი. მორიდებით დავაკაკუნე. არავინ გამომხმაურებია, სამაგიეროდ, ოთახის სიღრმიდან ტირილის ხმა შემომესმა. კარი გამოვაღე და შევედი. გული მომიკვდა, როცა ამანის შევხედე. მას ცალ ხელში ყურანი ეჭირა, მეორით კი ცრემლებს იწმენდდა. უკვე მზად ვიყავი მეყვირა, რომ რელიგიურობა არ ნიშნავს, ადამიანმა ტკივილი მიაყენოს საკუთარ თავს-მეთქი, მაგრამ თავი შევიკავე და შვილს გვერდით მივუჯექი. ნაზად გადავუსვი ბავშვს მუხლზე ხელი და ტირილის მიზეზი ვკითხე.            მეგონა, მეტყოდა, ალაჰისგან მორიგი გზავნილი მივიღეო, მაგრამ შევცდი. პასუხად სრულიად სხვა რამ მოვისმინე:

_ დედა, მე მართლა მაწუხებს ის, რაც უნდა გავაკეთო!

ამანი მკერდზე მომეხუტა და ისე ატირდა, თითქოს საბედისწერო ამბავი შეიტყოო.

_ ამანი, შვილო, რა მოგივიდა? _ ძალიან შევშინდი.

_ დედიკო! _ ბავშვი ერთიანად ცახცახებდა, _ საშინელი ცოდვა მოხდა, დედიკო! საზიზღარი საიდუმლო გავიგე და ალაჰმა მიბრძანა, გავახმოვანო იგი.

_ რა ცოდვა, რას ლაპარაკობ? _ ვიყვირე და ფეხზე წამოვხტი. მეგონა, ამანიმ მახასა და აიშას სასიყვარულო კავშირის შესახებ შეიტყო ვიღაცისგან.

გოგონამ დიდრონი თვალებით ამომხედა.

_ ფატენი გამენდო და მომიყვა ის, რაც ყველაზე ძალიან აწუხებდა. ეს იმდენად საშინელი ცოდვაა, რომ შეუძლებელია, სხვას ვუთხრა, მაგრამ ვალდებული ვარ, ასე მოვიქცე.

შვებით ამოვისუნთქე, როცა გავიგე, რომ ამანი არა თავის დაზე, არამედ თავის ბიძაშვილზე აპირებდა ამბის მოყოლას. განა რა უნდა ყოფილიყო ისეთი, რომ შევძრწუნებულიყავი. ჩვენი დიდი ოჯახის პრინცებზე ისედაც ბევრი მითქმა-მოთქმა იყო ატეხილი, უცხოური გაზეთები ხშირად ჭრელდებოდა ჭორითა თუ სიმართლით. სკანდალებს უკავშირებდნენ კაზინოებში წაგებულ მსხვილ თანხებს ან რომელიმე პრინცის იდუმალ სექსუალურ კავშირს უცხოელ ქალებთან. ასეთი რამეები უკვე აღარ მიკვირდა. პირიქით, მიჩვეულიც ვიყავი მსგავს ისტორიებს.

_ დედა, ეს ამბავი მაჯეტს ეხება. მაჯეტმა სექსუალური ცოდვა ჩაიდინა.

ძლივს შევძელი სერიოზული სახის მიღება, კინაღამ გამეცინა.

_ მაჯეტი? რატომ გიკვირს, ამანი? მაჯეტი ისეთი მამის შვილია…

ბავშვს თავი ავუწიე, თითი ნიკაპქვეშ ამოვდე და გავაფრთხილე:

_ თუკი ამ თემაზე წამოიწყებ ლაპარაკს, ჩვენი ოჯახის კაცები დაგცინებენ. ალი ამაყობს უცხოელ ქალებთან თავისი ვაჟის წარმატებებით. ნუთუ არ იცი?

ყველამ იცოდა, რომ მაჯეტი, ალის მეორე ვაჟი, დიდი პოპულარობით სარგებლობდა უცხოელ ქალებში, როცა იგი ქვეყნის ფარგლებს გარეთ გადიოდა. ის დადიოდა მათ წვეულებებზე, უნიშნავდა ქალებს პაემანს. მის «კლიენტებს», ძირითადად, მედდები და სტიუარდესები წარმოადგენდნენ. მუსლიმანური ოჯახების უმრავლესობას არ მოსწონდა მაჯეტის ასეთი აქტიურობა, მაგრამ ალის მიაჩნდა, რომ ეს იდეალური შესაძლებლობა იყო, მისი ვაჟი სექსუალური თავისუფლებით დამტკბარიყო სხვა ქვეყანაში, რადგან საუდის არაბეთში რელიგია სასტიკად კრძალავდა მსგავს საქციელს.

მაგრამ ამანის მორიგმა წინადადებამ ლამის გული გამიჩერა.

_ არა, დედა, შენ ვერ გამიგე. მაჯეტმა ძალა იხმარა ქალზე, გაუპატიურებას ჰქონდა ადგილი.

ვერ მივხვდი, რისი თქმა უნდოდა ამანის.

_ რა გინდა ამით თქვა? რაღაც ვერ გავიგე.

_ ჯერ მამა მოიყვანე. მინდა, რჩევა მას ვკითხო, დანარჩენს მერე მოგიყვებით.

მისი თხოვნა შევასრულე და კარიმის საძებნელად გავემართე. ის სათამაშო ოთახში აღმოვაჩინე, მახასთან და აბდულასთან ერთად ბილიარდის თამაშით იყო გართული. ცოტა არ იყოს, ეჭვიანობის სენმა დამრია ხელი. შემშურდა, ჩემი შვილები ჩემზე უფრო მამასთან ყოფნას რომ ამჯობინებდნენ, მასთან რომ უკეთ ერთობოდნენ. ალბათ ამიტომაც გამომივიდა ძალიან ხმამაღლა შეყვირება, რის გამოც მოულოდნელობისგან სამივენი შეხტნენ.

_ კარიმ! ამანის შენთან დალაპარაკება სურს!

_ ერთი წუთი მაცალე, კარგი? ჩემი დარტყმის ჯერია.

_ კარიმ! შენი ქალიშვილი ტირის. დროზე წამოდი!

ქმარმა გაღიზიანებული მზერა მესროლა.

_ ასეთი რა უთხარი, სულთანა?

ისე გამაბრაზა მისმა შეკითხვამ, ბილიარდის ბურთებს ხელი დავავლე, ლუზაში ჩავყარე და გამოვბრუნდი, _ მორჩა! თამაში დამთავრებულია! შენ მოიგე და ახლა იქნებ ინებო და ნახო შენი ქალიშვილი.

ამანის ოთახში კარიმი ფეხდაფეხ შემომყვა. ბავშვს ცრემლები უკვე შეშრობოდა თვალებზე, აღარ ტიროდა. კარიმი პირველი ალაპარაკდა.

_ დედამ მითხრა, რომ რაღაც გაქვს სათქმელი.

_ მამა, მაჯეტი უნდა დაისაჯოს იმისთვის, რაც ჩაიდინა! მე ყველაფერი დაწვრილებით შევისწავლე. სხვა გზა არ არსებობს. ჩემმა ბიძაშვილმა პასუხი უნდა აგოს თავის საქციელზე.

კარიმი სკამზე დაჯდა და ფეხი ფეხზე გადაიდო. სახეზე დაბნეულობა შეეტყო. ამწუთას სასაცილო სანახავი იყო. აშკარა იყო, მთელი ამ დროის განმავლობაში, პირველად ჩააფიქრა თავისი ქალიშვილის რელიგიით გატაცებამ.

შემდეგ ხმადაბლა იკითხა:

_ ასეთი რა საშინელება ჩაიდინა მაჯეტმა?

_ მრცხვენია ამის ხმამაღლა თქმის, _ ჩაიდუდუნა ამანიმ და თავი ჩაღუნა.

_ უბრალოდ, თქვი და მორჩა, _ მოკლედ მოუჭრა მამამისმა.

ამანიმ თავი მუხლებში ჩარგო და დახშული ხმით დაიწყო მოყოლა:

_ ერთ საღამოს მაჯეტი შინ მთვრალი დაბრუნდა. ის ევროპელ და ამერიკელ ქალებთან ერთად კომპაუნდაში ერთობოდა თურმე. იქ ერთი ამერიკელი გოგო გაუცნია, რომელიც თავისი მეფური წარმოშობით დააინტერესა. მაჯეტი რომ დათვრა, გადაუწყვეტია, ის ქალი თავისი ძმაკაცის ბინაში წაეყვანა. ამერიკელი არ დათანხმებია. გაბრაზებული მაჯეტი, როცა მიხვდა, რომ სექსუალური გართობა არ გამოუვიდოდა, შინ წამოსულა. გზად საავადმყოფოში შეუვლია, სადაც ავტოავარიით დაშავებული მისი ერთ-ერთი ნაცნობი იწვა. იქ უარესად წამოუარა თურმე სიბრაზემ. დადიოდა პალატიდან პალატაში, ეძებდა ქერათმიანს ან ნებისმიერ უცხოელ ქალს, რომ თავისი ჟინი დაეკმაყოფილებინა. მზად იყო, რომ ამაში დიდძალი თანხაც კი გადაეხადა.

უკვე ძალიან გვიან ყოფილა და საავადმყოფოს თანამშრომლების უმრავლესობას ეძინა.

ამანის ქვედა ტუჩი აუკანკალდა.

_ და მერე? მერე რა მოხდა, ამანი? გააგრძელე, თუ შეიძლება, _ დაუყვავა კარიმმა.

_ მაჯეტმა გააუპატიურა ერთ-ერთი გონებადაკარგული პაციენტი, რომელსაც მძიმე ჭრილობები ჰქონდა.

ამის გაგონებაზე განძრევა ვერ შევძელი. მეგონა, ხედ გადავიქეცი. ეს ჩემთვის შოკი აღმოჩნდა.

კარიმმა ურწმუნოდ გადააქნია თავი.

_ ამანი, ასეთი რამ ფატენმა გითხრა?

_ ჰო, მაგრამ არა მხოლოდ მან.

_ ამანი, შეუძლებელია. მან ეს ყველაფერი მოიგონა. ეს არ შეიძლება სიმართლე იყოს. ზედმეტად ამაზრზენი ამბავია დასაჯერებლად.

_ ვიცოდი, რომ არ დაიჯერებდი, _ უკმაყოფილება გაისმა ჩვენი შვილის ხმაში, _ მაგრამ მე დამამტკიცებელი საბუთი მაქვს.

_ დამამტკიცებელი საბუთი? რა საბუთი? ძალიან მაინტერესებს, _ კარიმი წინ გადაიხარა.

ამანიმ თავი დახარა და ხმადაბლა დაიწყო.

_ იქ ერთი პაკისტანელი იყო, რომელიც იმავე საავადმყოფოში მუშაობდა. მან დაინახა, როგორ გამოდიოდა მაჯეტი პალატიდან და როცა თვითონაც შეიხედა იქ, პაციენტის ზეწარი მთლიანად სისხლში დახვდა მოთხვრილი. პაკისტანელი გაეკიდა მაჯეტს და დაემუქრა, რომ ყველაფერს მოუყვებოდა ადმინისტრაციას. თუმცა შემდეგ სიტუაცია შეიცვალა. როცა მან გაიგო, რომ მაჯეტი პრინცი იყო, შანტაჟს მიმართა და მისგან ფული მოითხოვა. იმწუთას მაჯეტს თანხა ბევრი არ ჰქონდა, მაგრამ რაც ედო ჯიბეში, მთლიანად მისცა პაკისტანელს.

_ ამანი! _ ეჭვნარევი ხმით შეაჩერა კარიმმა შვილი, _ კარგად დაუკვირდი შენს სიტყვებს, ძალადობა, შანტაჟი… ეს უკვე მეტისმეტია! ვერ დავიჯერებ.

_ მაგრამ ეს მართალია, მამა, მართალი! თვითონ დარწმუნდები ამაში! ახლა ყველას დიდი უსიამოვნება გველის და იცი, რატომ? იმიტომ, რომ ის გაუპატიურებული ქალი უცხოელი ქრისტიანი გამოდგა. იგი 6 თვის განმავლობაში კომაში იყო და ახლა აღმოჩნდა, რომ უკვე 3 თვის ორსულია და ბავშვს ელოდება. საავადმყოფოში სერიოზულად იძიებენ ამ საქმეს. მაჯეტი შეშინებულია, იცის, რომ მისი სახელი აუცილებლად გაეხვევა სკანდალში და ცდილობს, როგორმე მიაფუჩეჩოს ყველაფერი.

მხოლოდ ახლა გავიფიქრე, რომ ამ ისტორიაში შეიძლებოდა სიმართლის მარცვალი ყოფილიყო, რადგა ძალზე ბევრი დეტალი მენიშნა. ისე ავნერვიულდი, სუნთქვა გამიხშირდა და იმაზე დავიწყე ფიქრი, როგორ აგვერიდებინა თავიდან მოსალოდნელი სკანდალი.

ამანიმ ცრემლებით დაამთავრა მოყოლა:

_ ფატენმა ძმას მაშინ შეუსწრო, როცა ის მამამისის სეიფის გატეხვას ცდილობდა. მას ფულის მოპარვა ჰქონდა განზრახული. დას გაუმხილა, პაკისტანელი მილიონ რიალს მთხოვსო. თანხის მიღების შემთხვევაში იგი საიდუმლოს არ გაამხელდა და არავის ეტყოდა, რომ მაჯეტი მეფური წარმოშობის იყო. მას არ შეუძლია, მამას ამხელა ფული გამოართვას. როგორ აუხსნას, რისთვის სჭირდება? მოწმე კი მისი გვარის დასახელებას აპირებს. მას ერთი კვირა მისცეს, რომ ფული ადგილზე მიიტანოს.

მე და კარიმმა ერთმანეთს გადავხედეთ, შეიძლებოდა თუ არა ამ ყველაფრის დაჯერება.

სწორედ ამწუთას გამახსენდა მაჯეტის სიტყვები, აბდულას მისამართით რომ წამოისროლა ერთხელ. ის დასცინოდა ჩემს ვაჟს, რომელმაც უარი თქვა, დაწოლილიყო მასზე ორჯერ უფროს ამერიკელ ქალთან, რომელიც აბდულას ამაში დიდძალ თანხას უხდიდა.

_ შენ ქალები არ მოგწონს, აბდულა, _ უთქვამს მას ჩემი ვაჟისთვის, _ ნამდვილ მამაკაცს დედალი აქლემიც კი აღაგზნებს ხანდახან!

უეცრად ისიც გამახსენდა, როგორ უთქვამს მაჯეტს:

_ ის ბებერი ქალი, შენ რომ დაიწუნე, უფრო კარგად გამოიყურებოდა, ვიდრე ის, მე რომ გადავუარე. მაგარი იყო! იმ ქალს გონი ჰქონდა დაკარგული და ვერც მიხვდა, რამხელა სიამოვნება გაუშვა ხელიდან.

ეს ამბავი კარიმს აბდულამ გაანდო, ქმარმა კი მოგვიანებით მე მითხრა. იმ დღიდან კარიმმა აუკრძალა აბდულას მაჯეტთან მეგობრობა და მათ ერთად არსად უშვებდა. მაშინ მე და კარიმმა ვიფიქრეთ, რომ მაჯეტი მთვრალ ქალზე საუბრობდა და ამისთვის არც მიგვიქცევია ყურადღება. ახლა კი სხვანაირად შევხედე მის მონაყოლს. იქნებ სწორედ ამ შემთხვევაზე საუბრობდა მაჯეტი? რაღაც საეჭვოდ ემთხვეოდა ყველაფერი. ნუთუ ჩემს ვაჟსაც შეუძლია მსგავსი საშინელება ჩაიდინოს?

კარიმი მხოლოდ მაშინ მოვიდა გონს, როცა ამანიმ თქვა:

_ მაჯეტი უნდა დაისაჯოს. ვიჯანს ვთხოვ, მამამისს შემახვედროს, რათა მოვუყვე ეს ამბავი.

ჩემმა ქმარმა კბილები გააკრაჭუნა. სახელი, რომელიც ჩვენმა ქალიშვილმა ახსენა, მისი დაქალი იყო, რომლის მამაც სამეფო მეჩეთში მუშაობდა. მართალია, ეს კაცი ცუდად არ იყო განწყობილი სამეფო ოჯახის წევრების მიმართ, მაგრამ ის იმდენად რელიგიური იყო, ასეთ ფაქტს ვერ დამალავდა, ჩვენ კი მისი მოსყიდვა გაგვიჭირდებოდა. ამას სერიოზული გართულებები მოჰყვებოდა. ის აუცილებლად მოითხოვდა, საქმე აღძრულიყო მაჯეტის წინააღმდეგ.

გულის სიღრმეში მაინც ვიმედოვნებდი, რომ ეს უბრალოდ, შეცდომა იყო და მაჯეტი მსგავს არაადამიანობას არ ჩაიდენდა.

კარიმმა ჩაახველა და გამაფრთხილებელი ტონით დაიწყო:

_ ამანი, ეს თემა ახალგაზრდა გოგონების გასარჩევი არ არის. მე თვითონ გავარკვევ ყველაფერს და თუ შენ მართალი აღმოჩნდები, პირობას გაძლევ, მაჯეტი აუცილებლად დაისჯება. ახლა კი შენგან უნდა მივიღო პირობა, რომ ამ ამბავს აღარავის მოუყვები.

მეგონა, გოგონა წინააღმდეგობას გაგვიწევდა, მაგრამ, ჩემდა გასაკვირად, ის მორჩილად დასთანხმდა მამას, რომ ასე მოიქცეოდა.

_ თანახმა ვარ, მამა. გპირდები, რომ არავის არაფერს მოვუყვები.

სამი დღე იკვლევდა კარიმი ამ ამბავს და, როგორც იქნა, სიმართლე დაადგინა. თურმე მართლაც იწვა იმ საავადმყოფოში კომაში მყოფი ქრისტიანი ქალი, რომელსაც ავტოავარიის შედეგად, თავის ქალის მძიმე ტრავმა ჰქონდა მიღებული. 6 თვის განმავლობაში იგი უგონო მდგომარეობაში იმყოფებოდა. ახლა კი, საავადმყოფოს მედპერსონალი და იმ ქალის ოჯახის წევრები შოკში იყვნენ, რადგან ქალს 3 თვის ორსულობა დაუდგინეს. დაწყებული იყო გამოძიება, რომელიც დამნაშავეს ეძებდა.

ამანის მონაყოლი სრული სიმართლე აღმოჩნდა.

კარიმმა გადაწყვიტა, საქმის კურსში ჩაეყენებინა ალი, ამიტომ მთხოვა, ძმის სახლში მეც გავყოლოდი. ეს პირველი შემთხვევა იყო, როცა არ მიხაროდა ის სიტუაცია, რომელშიც ჩემი ძმის ოჯახი აღმოჩნდა.

ფეხები უკან მრჩებოდა, როცა ეზოში შევედით. ამ უზარმაზარ ტერიტორიაზე ცხოვრობა ჩემი ძმა თავის 4 ცოლთან და 7 მძევალ საყვარელთან ერთად. ეზოში ერთი ჟრიამული იდგა. ბავშვები თამაშობდნენ, ქალები კი იქვე ისხდნენ. ზოგი საუბრობდა, ზოგი კარტს თამაშობდა, ზოგიც ქსოვდა.

რა უცნაური სურათი იყო. ამ ქალებს, კანონიერ და უკანონო ცოლებს, მშვიდად შეეძლოთ მეგობრულად თანაცხოვრება. ძალიან ძნელი იყო, ერთმანეთის მეტოქე ამ რაოდენობის ქალებს თბილი ურთიერთობა შეენარჩუნებინათ, როცა მათ მხოლოდ ერთი მამაკაცი ფლობდა. ეს იშვიათი შემთხვევა იყო.

პირადად ჩემთვის, სასტიკად მიუღებელი იყო ცხოვრების ასეთი წესი. ამდენი კი არა, ჩემ გარდა ერთი ქალიც კი მიუღებლად მიმაჩნდა კარიმისთვის, ამას არასდიდებით არ დავუშვებდი. ალბათ ამ ქალებს ალის სიყვარული რომ აკლდათ, იმიტომაც პოულობდნენ ერთმანეთთან საერთო ენას ან პირიქით, ალი არ ჩაუნერგავდა მათ სიყვარულს და ამიტომაც ხვდებოდნენ დიდი სიხარულით ქმრის ყოველი ახალი ცოლის თუ საყვარლის გამოჩენას. რაც მეტი იქნებოდნენ, მით უფრო ნაკლები შეხება ექნებოდათ ქმართან და არ მოუწევდათ მასთან ხშირი ცოლქმრული კონტაქტი. ალბათ ეს უფრო ახლოს იდგა სიმართლესთან. ამის გაფიქრებაზე გამეღიმა, თუმცა სულაც არ ვიყავი ღიმილის ხასიათზე.

ალის გაუხარდა ჩვენი მოულოდნელი სტუმრობა და გულუხვად გვიმასპინძლა. ერთმანეთის მოკითხვისა და სამი ფინჯანი ჩაის დალევის შემდეგ კარიმმა მასპინძელს უსიამოვნო ამბავი აუწყა.

საუბარი დაძაბული გამოდგა. კარიმი ყვებოდა, ალი კი უფრო და უფრო იქუფრებოდა.

ცხოვრებაში პირველად თანავუგრძნობდი ღვიძლ ძმას. გონებაში ამომიტივტივდა ერთი ბრძნული გამონათქვამი, რომელიც ხშირად მსმენია ჩემზე ჭკვიანი ადამიანებისგან: «ვისაც ხელები წყალში აქვს, ტყუილად ელოდება ბედნიერებას იმათგან, ვისაც ხელები ცეცხლში აქვს». ალი ის ადამიანი იყო, ვისაც ხელები ცეცხლში ჰქონდა.

მაჯეტი სასწრაფოდ გამოიძახეს. ბიჭს მედიდური გამომეტყველება მაშინვე გაუქრა, როცა მამის განრისხებულ სახეს შეხედა. მეგონა, ზიზღს ვიგრძნობდი მაჯეტის მიმართ, მაგრამ მოულოდნელად ერთი შემთხვევა გამახსენდა ჩემი ბავშვობიდან. მახსოვს, ერთხელ ალი ჩვენს დედას ეჩხუბა, ფეხი აუქნია და დააპირა, შეეფურთხებინა მისთვის. ჩვენ, დები, ძალიან აღვშფოთდით და მოვთხოვეთ დედას, დაესაჯა ჩვენი ძმა. მან კი ამოიოხრა და სევდიანად მოგვიგო:

_ როგორ შეიძლება დაადანაშაულო ბავშვი იმაში, რომ ყველაფრით მამას ჰგავს?

სწორედ ასე იყო. ალი ბავშვობიდან ჰბაძავდა მამამისს სისასტიკეში, ახლა კი მაჯეტი გამხდარიყო მამის ალიკვალი.

მე და კარიმმა საჭიროდ მივიჩნიეთ, გავსულიყავით ოთახიდან, როცა ალიმ შიშველი ხელებით დაუწყო ვაჟს ცემა.

 

8 8 8

ერთი კვირის შემდეგ ალიმ შეგვატყობინა, საქმე მოგვარებულიაო. გვითხრა, რომ შეხვდა პაკისტანელს და ის ერთ-ერთი მდიდარი ადამიანი გახადა. ალის დახმარებით პაკისტანელმა მისგან მიღებული ფული კანადის ერთ-ერთ ბანკში ჩადო და მალე იგი ამ ქვეყნის პასპორტს მიიღებდა.

_ დღეიდან ჩვენი ოჯახი ვერასდროს გაიგონებს ამ შანტაჟისტის სახელს, _ გვარწმუნებდა ალი, _ და ეს ყველაფერი ქალის გამო.

ასე ჩამთავრდა ეს ამბავი. ვერც საავადმყოფოს პერსონალმა, ვერც იმ ქალის ახლობლებმა ვერ გაიგეს, რომ ამ საშინელი დანაშაულის უკან სამეფო ოჯახის პრინცი იდგა.

მაჯეტი კი დასავლეთში გააგზავნეს განათლების მისაღებად. ამანიც დამშვიდდა, რადგან ალაჰის ქვეყნიდან მაჯეტის გაძევება მაჯეტისთვის ყველაზე დიდი სასჯელი იყო.

აი, ასე _ სიმდიდრემ სამეფო ოჯახი კიდევ ერთხელ გადაარჩინა დანაშაულისთვის პასუხისგებას.

 

თავი 8. სასიყვარულო კავშირი

 

სასიამოვნო სიზმარს ვხედავდი, როცა ხმაურმა გამაღვიძა. ოთახის გარედან მომესმა, როგორ უყვიროდნენ ერთმანეთს ამანი და მახა.

«ნეტავ რა ჩაიდინა ამანიმ ამჯერად» _ უსიამოვნოდ გავიფიქრე და სწრაფად შევუდექი ჩაცმას. მას შემდეგ, რაც ამანიმ თავის ცნობიერებაში რელიგიური გადატრიალება მოახდინა, ყველას იმას უყვებოდა, რასაც ფიქრობდა. წამითაც არ იყოყმანებდა, ისე დაიწყებდა თავისი დისა და ძმის ამორალური ნაბიჯების ჩამოთვლას, ყველანაირ მიზეზს ეძებდა, ოღონდა კი ისინი ცოდვებში ემხილებინა.

ჩემს ვაჟს, აბდულას ჩხუბის ატანა არ ჰქონდა. რადგან დის უკონტროლო რისხვის ეშინოდა, ყოველთვის თმობდა ხოლმე და მასთან კამათში არასდროს ებმებოდა. ხოლო თუ ამანი რამეს კატეგორიულად მოსთხოვდა, მორჩილად უსრულებდა ყველა თხოვნას, რომლის შესრულებაც მისთვის ადვილი იყო.

მაგრამ მახასთან ასეთი მეთოდი არ ჭრიდა. თავის უფროს დაში ამანი ხედავდა ქალს, რომელიც ისეთივე ძლიერი ხასიათის იყო, როგორიც თავად.

დერეფანში გავედი და იმ ოთახისკენ გავემართე, საიდანაც ყვირილის ხმა გამოდიოდა. დერეფნის ბოლოს რამდენიმე მსახურს მოეყარა თავი, მაგრამ ისინი ოთახში შესვლას ვერ ბედავდნენ. ორივეს დროზე მივუსწარი!

მახას ამანი იტაკაზე წაექცია, ზედ დამხობოდა და დილის გაზეთს პირდაპირ სახეში ურტყამდა.

ყველაფერი ისე ხდებოდა, როგორც ვვარაუდობდი!

ამ ამბამდე ერთი კვირით ადრე, ამანი, თავის რელიგიურ ჯგუფთან ერთად, მივიდა დასკვნამდე, რომ ყოველდღიური გაზეთები წმინდა ნივთებად უნდა ჩაითვალოს. მის ფურცლებზე ხომ ალაჰის სახელი ყოველთვის არის მოხსენიებული, რადგან ყურანიდან ლექსები იბეჭდება. აქედან გამომდინარე, კომიტეტმა დაადგინა, რომ ამიერიდან არ შეიძლება ადამიანები გაზეთებს უდიერად მოექცნენ _ მასში შეფუთული კვების პროდუქტი მიირთვან ან თუნდაც, ნაგავში გადაყარონ. როგორც ჩანს, მახამ ეს წესი დაარღვია, რის გამოც ამანისგან მწარე შენიშვნა მიიღო. მახა კი სამაგიეროს უხდიდა დას.

ეს სკანდალი მოსალოდნელი იყო. მთელი ხმით ვიყვირე:

_ მახა! შეუშვი ხელი შენს დას!

გაცოფებულ მახას თითქოს არც გაუგონია ჩემი მოთხოვნა. ჩავავლე ხელი, ვიფიქრე, გაგიჟებულ დას მოვაშორებ-მეთქი ამანის, მაგრამ რადგან მახა ჩვენზე, ორივეზე ძლიერი იყო ფიზიკურად, გამარჯვებულიც ის გამოვიდა.

სახეაჭარხლებულმა მსახურებს გავხედე, მომეშველეთ-მეთქი. ერთი ეგვიპტელი მსახური, რომელიც მძღოლად მუშაობდა ჩვენთან, მაშინვე გამოიქცა. მას ძლიერი მკლავები ჰქონდა და ადვილად შეძლო გოგონების დაშორება.

მაგრამ ორთაბრძოლა ამით არ დასრულებულა. როცა დას «გემოზე» ვერ გაუსწორდა, მახამ შეურაცხმყოფელი სიტყვები მოიშველია. ამანი კი ცხარე ცრემლებით ტიროდა და უფროს დას რწმენის უქონლობაში ადანაშაულებდა.

როგორ არ შევეცადე, არაფერი გამომივიდა. ბავშვები ვერ დავაშოშმინე. ბოლოს მოთმინების ფიალა ამევსო, ორივეს ყურში წავავლე ხელი და სასტუმრო ოთახში გავიყვანე. მსახურებს მკაცრად მივმართე, მარტო დაგვტოვეთ-მეთქი. როცა მარტონი დავრჩით, ზიზღით სავსე თვალებით შევათვალიერე ჩემი შვილები.

_ ვნანობ, რომ ასეთი ხმაურიანი არსებები გავზარდე! _ დავიწყე, _ ახალშობილი ამ ქვეყანას ტირილით ევლინება. ეს კი დედისთვის საგანგაშო სიგნალია, რომელიც მოსალოდნელ საშიშროებაზე მიანიშნებს მას!

როგორც ჩანს, შეშლილის გამომეტყველება გამიხდა, რადგან გოგონებმა შეშინებულებმა გადახედეს ერთმანეთს. თვალები დავხუჭე და ღრმად ამოვიოხრე.

_ ახლა კი, მზად ვარ, თითოეულ თქვენგანს მოვუსმინო, მაგრამ მხოლოდ იმ პირობით, რომ ერთმანეთს ხელით არ შეეხებით.

მახა პირველი აფეთქდა:

_ უკვე საკმარისია! ყელში ამომივიდა ამის გამოხტომები! სიგიჟემდე მივყავარ! ან თავს დამანებებს, ან შევვარდები მის ოთახში და ნაკუწებად ვაქცევ ყურანს!

ამის გაგონებაზე ამანის ყრუ კვნესა აღმოხდა.

ვიცოდი, მახა უკან არაფერზე დაიხევდა, ამიტომ მკაცრად შევეცადე, დამეწყნარებინა.

მახა კი არ წყნარდებოდა.

_ მაგრამ ძველი გაზეთების შეგროვება ხომ სულელური აზრია! მაშინ უზარმაზარი შენობა უნდა ავაგოთ, რომ ისინი შევინახოთ! _ მან დას გადახედა, _ შენ სრულ ჭკუაზე აღარ ხარ, ამანი! _ შემდეგ კვლავ მე მომიბრუნდა, _ დედა, მას შემდეგ, რაც მექადან დავბრუნდით, ამანი თავის ტოლად აღარ მთვლის. მიაჩნია, რომ ის ჩემი მბრძანებელია და რასაც უნდა იმას გამაკეთებინებს!

ამაში მახას სრულიად ვეთანხმებოდი. ვხედავდი, როგორ შლიდა ფრთებს ამანის რელიგიური გატაცება. ის ცდილობდა, ოჯახის ყველა წევრისთვის მოეხვია თავს საკუთარი შეხედულებები და ყველა მის წესებს დამორჩილებოდა.

რამდენიმე დღით ადრე მან შეამჩნია, როგორ იწონებდა თავს ერთი ფილიპინელი მსახური ახალი სანდლებით, რიმლის ძირზე ალაჰის სახელი იყო ამოტვიფრული. იმის მაგივრად, რომ ამანის შეექო ფილიპინელი, განრისხებული მიეჭრა და უბრძანა, სანდლები გაეხადა. მან მსახური ღვთის გმობაში დაადანაშაულა და დაწყევლით დაემუქრა.

საწყალმა ბიჭმა ტირილი დაიწყო, ფეხსაცმელი პოპულარულ სავაჭრო ცენტრში ვიყიდე, რომელიც ერ-რიადის გარეუბანში მდებარეობს. ვიფიქრე, ჩემს მუსლიმან პატრონებს ესიამოვნებათ, როცა გაიგებენ, რომ ფეხსაცმლის ძირზე ალაჰის სახელია ამოტვიფრულიო.

ამანიმ ამ მიზეზით მოიწვია თავისი ჯგუფის წევრები და ყველას ამცნო სანდლების ამბავი. ცოტა ხანში მთელმა ქალაქმა გაიგო ინციდენტის შესახებ. ცნობამ, რა თქმა უნდა, სხვა რელიგიურ დაჯგუფებებამდეც მიაღწია და დაიწყო აქციები _ ჯგუფის წევრები დადიოდნენ ქუჩაში და ყველას აფრთხილებდნენ, მსგავსი სანდლები არ შეეძინათ!

ფეხსაცმლებით გამოწვეული ეფექტი შოკის მომგვრელი გამოდგა, რადგან მუსლიმანური ტრადიციის მიხედვით, არასდროს უნდა დაადგა ფეხი იმ ადგილს, სადაც ალაჰის სახელია ამოტვიფრული. რა თქმა უნდა, ამანის რეაქცია გადაჭარბებული იყო, რადგან ფილიპინელი სულაც არ გახლდათ მუსლიმანი, მით უფრო _ მორწმუნე, მაგრამ მას არაფრის გაგონება არ სურდა.

მახას მუქარით შეშინებულმა ამანიმ პირობა დადო, რომ დღეიდან დას და ძმას აღარ შეეკამათებოდა და ყოველთვის შეიკავებდა თავს, როცა რამე არ მოეწონებოდა.

მახამაც, თავის მხრივ, გამოაცხადა, რომ თუკი ამანი მის ცხოვრებაში არ ჩაერეოდა, არასდროს მიმართავდა ძალადობას.

მინდოდა, დამეჯერებინა ჩემი გოგონებისთვის, მაგრამ გულის სიღრმეში მაინც ვეჭვობდი, რომ ამანი თავის სიტყვას არ შეასრულებდა. ვხედავდი, ბოლო დროს როგორც იქცეოდა. ის ყოველთვის საბაბს ეძებდა, ყველას საქციელი განსჯის საგნად ექცია. არასდროს გრძნობდა თავს ბედნიერად, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა რელიგიურ ომს აწარმოებდა. მახა კი სულაც არ აპირებდა დაეთმო უმცროსი დისთვის და მისი შენიშვნები მორჩილად მიეღო.

გოგონებს ხელი მოვხვიე და გულში ჩავიხუტე. ვცდილობდი, შემერიგებინა ისინი და რჩევა-დარიგების მთელი კორიანტელი დავაყენე.

მახამ, რომელიც უეცრად ფეთქდებოდა ხოლმე, მაგრამ მალევე გადაუვლიდა სიბრაზე, თბილად გამიღიმა, ამანი კი, რომელიც იშვიათად ივიწყებდა წყენას, ძველებურად მოღუშული დარჩა და ჩემი მოფერება არაფრად ჩააგდო.

მართალია, ორივენი დაწყნარდნენ, მაგრამ ამას ჩემთვის სიმშვიდე არ მოუტანია. იმდენად ვიყავი გაღიზიანებული, რომ მივხვდი, რამე სტიმულატორი უნდა გამომეყენებინა. ზარი დავრეკე და კორას ვთხოვე, თურქული ყავა მოედუღებინა, თუმცა ეგრევე გადავიფიქრე და უფრო ძლიერი სასმლის მოტანა ვუბრძანე _ კოკა-კოლაში გარეული ბურბონის.

კორა იდგა და პირდაღებული მომჩერებოდა. ეს პირველი შემთხვევა იყო, როცა მე დღისით მოვითხოვე ალკოჰოლგარეული სასმელი.

_ მიდი! _ ხელი ავუქნიე მოსამსახურეს.

ვიჯექი და ვფურცლავდი გაზეთებს, თან ვკითხულობდი, თუმცა აზრი ვერ გამომქონდა. შევამჩნიე, რომ ამწუთას მხოლოდ სასმელს ველოდი მოუთმენლად. სწორედ ამ დროს შინ აბდულა დაბრუნდა.

ის საოცარი სისწრაფით შემოიჭრა ოთახში. რომ შევხედე, თვალში მომხვდა მისი აჭრილი სახე, რაც არ მომეწონა. მივხვდი, ჩემს ვაჟს რაღაც აწუხებდა. დავუძახე:

_ აბდულა!

მან ოთახში შემოიხედა. იგი ჩემს შეკითხვას არ დალოდებია, ისე «მომახარა» თავისი წუხილის შესახებ.

_ დედა! ჯაფარი გაიქცა სამეფოდან!

_ რა?

_ ის გაიქცა! ფუად ფაიზის ქალიშვილთან ერთად!

ახალმა ამბავმა ადგილზე გამაშეშა. ვუყურებდი ჩემს შვილს და გონს ვერ მოვდიოდი.

ჯაფარ დალალი ოციოდე წლის ყმაწვილი იყო. მას ყველა აღმერთებდა, ვინც კი იცნობდა. იყო ლამაზი და ძლიერი, სერიოზული და, ამავდროულად, კეთილი ბიჭი, ჭკვიანი და მშვიდი. ერთი სიტყვით, სათნოების განსახიერებას წარმოადგენდა. არაჩვეულებრივი მოსაუბრე გახლდათ, გაწონასწორებული, ნამდვილი ჯენტლმენი. ჯაფარი ერთ-ერთი იმათგანი იყო, რომელსაც კარიმი თვალდახუჭული ანდობდა თავისი ოჯახის ქალებს. იგი, ასევე, აბდულას უახლოესი და ყველაზე გამორჩეული მეგობართაგანი იყო.

ხშირად მითქვამს კარიმისთვის, რომ ძალიან მინდოდა ჯაფარის მშობლების გაცნობა, რადგან იშვიათად შემხვედრია მისნაირად აღზრდილი ადამიანი. ჩემდა სამწუხაროდ, ეს შეუძლებელი იყო, რადგან ჯაფარს დედა ჯერ კიდევ 12 წლის ასაკში გარდაეცვალა, მამა კი ლივანში, სამოქალაქო ომის დროს მოუკლეს. ჯაფარს სწორედ მაშინ შეუსრულდა 17 წელი. მას ერთადერთი ძმა ჰყავდა, 4 წლით მასზე უფროსი, რომელიც იმავე ომში მძიმედ დაიჭრა და კარგა ხანს იწვა ლივანის სამხრეთით მდებარე ჰოსპიტალში. დაობლებულმა ბიჭმა, რომელსაც, ფაქტობრივად, ახლობლებიდან აღარავინ შემორჩა, სახლი დატოვა და კუვეიტში მცხოვრებ ბიძას მიაშურა, რომელიც ერთ-ერთ მდიდარ კუვეიტელთან საქმეთა მწარმოებლად მსახურობდა.

მომავალ პალესტინელს, მუსლიმან-სუნიტ ჯაფარს, რომელიც დაიბადა და გაიზარდა ჩრდილოეთ ლივანის ლტოლვილთა ბანაკში, არცთუ ლაღი ცხოვრება ჰქონდა.

კუვეიტში ირანის შეჭრის შემდეგ პალესტინელებმა მხარი სადამ ჰუსეინს დაუჭირეს. ამის გამო კუვეიტში პალესტინელების მასობრივი დევნა დაიწყო და ჯაფარის ბიძა იძულებული გახდა, სხვა ქვეყანაში გადახვეწილიყო. ადამიანი, ვისთანაც იგი მუშაობდა, ძალიან იყო შეწუხებული. არ ეთმობოდა ერთგული მსახურის სახლიდან დათხოვა, მაგრამ სხვა გამოსავალი არ იყო და ურჩია ჯაფარის ბიძას, როგორც კი სიტუაცია მიწყნარდებოდა, უკან დაბრუნებულიყო და რომ იგი მის ოჯახს ყოველთვის სიხარულით მიიღებდა.

ეს კუვეიტელი მდიდარი კარიმის ბიზნესპარტნიორი გახლდათ. ამიტომაც მან სთხოვა კარიმს, ჯაფარის ბიძა, როგორც გამოცდილი მუშაკი, ერ-რიადში, თავის რომელიმე კანტორაში დაესაქმებინა. მაგრამ იმ პერიოდში ჩვენს მეფესა და იასირ არაფარტს შორის განსაზღვრული უთანხმოება ჩამოვარდა სპარსეთის ყურეში მომხდარი ომის გამო. სწორედ ეს იყო მიზეზი, რომ საუდის არაბეთში პალესტინელი წარმოშობის ადამიანების სამსახურში მიღება შეწყვიტეს. თუმცა კარიმს, როგორც მის აღმატებულება პრინცს, შეეძლო გაეკეთებინა ყველაფერი, რასაც საჭიროდ მიიჩნევდა. ამიტომაც, თავისი კუვეიტელი პარტნიორის რეკომენდაციით, ჯაფარის ბიძა სამუშაოზე აიყვანა.

ერ-რიადში ჯაფარის ბიძა მალევე გახდა ერთ-ერთი ყველაზე სანდო მუშაკი კარიმისთვის. იგი ყველაზე რთულ საქმეებს განაგებდა და სულ საპასუხისმგებლო პოსტები ეკავა. ბიძამისს ჯაფარიც თან ჩამოყვა და ცოტა ხანში იმდენად აღაფრთოვანა ჩემი ქმარი, რომ კარიმმა თავის ერთ-ერთ იურიდიულ კანტორაში ხელმძღვანელ თანამდებობაზე დანიშნა. აბდულა და ჯაფარი გაცნობისთანავე დამეგობრდნენ და ერთი დღე ვერ ძლებდნენ უერთმანეთოდ. აბდულა ჯაფარს ძმად მოიხსენიებდა.

ორი წლის წინ გამოჩნდა ჯაფარი ჩვენს ცხოვრებაში და ძალიან მალე ჩვენი ოჯახის ერთ-ერთი ყველაზე საყვარელი წევრი გახდა.

თავისი გარეგნობის «წყალობით», ჯაფარი დიდი პოპულარობით სარგებლობდა გოგონებში. სადაც უნდა გამოჩენილიყო, სუსტი სქესის ყურადღებას ყოველთვის იპყრობდა. აბდულას ბევრჯერ უთქვამს, როცა რესტორანში ვსადილობთ, ჯაფარს ხშირად უგზავნიან მეზობელი მაგიდებიდან გოგონები წერილს და პაემანს უნიშნავენო. ერთხელ ჯაფარი აბდულას საავადმყოფოში გაჰყვა თავისი ბიძაშვილის მოსანახულებლად და სამი უცხოელი მედდა ისე მოიხიბლა თურმე მისით, რომ სამივეს ტელეფონის ნომერი მიუცია. თუმცა, ჯაფარი ერთობ მორიდებული ბიჭი იყო და არასდროს სარგებლობდა ქალების გამძაფრებული ყურადღებით. მას შეყვარებულიც კი არ ჰყავდა. როცა უკვე იმ ასაკს მიაღწია, რომ დაოჯახების დრო მოუვიდა, კარიმმა სიტყვა გადაუკრა ქორწინებაზე. შესთავაზა, რომ ლიბანელ და პალესტინელ აგენტებს გააცნობდა, რომლებიც შესაფერისი მუსლიმანი საცოლის შერჩევაში დაეხმარებოდნენ.

_ ამ ბიჭის ცხოვრება ტრაგედიად იქცევა, თუ უარს იტყვის ცოლის შერთვაზე, _ მითხრა ერთხელ კარიმმა, _ ზედმეტი მორიდებულობა საუკეთესო მამაკაცებსაც კი აფუჭებს ხანდახან. როგორ შეიძლება უარი თქვას ადამიანმა სიყვარულზე, რომელიც ცხოვრებას გვიხალისებს? ყველა კაცმა უნდა გამოცადოს თავის თავზე კარგიც და ცუდიც, რაც ქალთანაა დაკავშირებული, _ დაასრულა ჩემმა ქმარმა და ირიბად გამომხედა.

ხუმრობით საჩვენებელი თითი დავუქნიე, რადგან ვიცოდი, კარიმი ქალის გამო ოჯახს არ უღალატებდა, რადგან სიგიჟემდე უყვარდა თავისი შვილები. მათ გარეშე სიცოცხლე ვერ წარმოედგინა.

კარიმის მცდელობამ, დახმარებოდა ჯაფარს, ფუჭად ჩაიარა. ბიჭმა სასტიკი უარი განაცხადა ცოლის შერთვაზე.

სიმართლე გითხრათ, არასდროს დავინტერესებულვარ ჯაფარის პირადი ცხოვრებით, რადგან ჩემი ქალიშვილების პრობლემებიც მყოფნიდა საფიქრელად.

ახლა კი, როცა წარსულში ვიხედები, მიკვირს, როგორ შეიძლებოდა ამისთანა ბიჭს უარი ეთქვა ისეთ სიამოვნებაზე, როგორიც ქალის სიყვარულია. სიმართლე, რატომაც არ სურდა ჯაფარს ოჯახის შექმნა, ცოტა მოგვიანებით გაირკვა. ეს სიმართლე იმდენად თავზარდამცემი აღმოჩნდა, რომ შეიძლებოდა ტრაგიკულადაც დამთავრებულიყო.

8 8 8

აბდულას ისე უყვარდა ჯაფარი, რომ მომხდარი მისთვის ძალზე მტკივნეული აღმოჩნდა. ბავშვურად კი გამოუვიდა, როცა შემომჩივლა:

_ ჯაფარს არასდროს მოუყოლია ჩემთვის ფაიზაზე. რატომ, რატომ? ჩვენ ხომ მეგობრები ვიყავით?

ის ისე განიცდიდა ამას, რომ გული მომეწურა. 20 წლის ბიჭი ლამის ტიროდა.

სწორედ ამ დროს კარიმი შემოვარდა. ის საშინლად გაბრაზებული ჩანდა.

_ აბდულა! _ იყვირა მან, _ შენ იცი, რომ საკუთარ სიცოცხლესაც აგდებდი საფრთხეში და უდანაშაულო ადამიანებისაც?

_ რა მოხდა, კარიმ? _ მეც შევშფოთდი.

_ მეტი რაღა უნდა მომხდარიყო? როცა ჯაფარის ამბავი გაიგო, გიჟივით გამოვარდა ქუჩაში და მანქანას მოახტა. მაშინვე უკან დავედევნე, მაგრამ სდიე ქარს მინდორში! ისეთი სისწრაფით მოქროდა, ვერაფრით დავეწიე. გზაჯვარედინზე კი ლამის შეასკდა ვიღაცას! _ ხმის ჩახლეჩამდე ყვიროდა ჩემი ქმარი, _ ასე შეიძლებოდა დაღუპულიყავი!

იგი ისე იყო აღგზნებული, რომ თავი ვერ შეიკავა და შვილს სილა გააწნა.

სილის გაწვნის უსიამოვნო ხმამ კარიმი შოკში ჩააგდო და გააშეშა.

მე ხშირად წამომირტყამს ჩემი შვილებისთვის, ბავშვობიდან მოყოლებული, დღემდე, მაგრამ კარიმს არასდროს თითიც კი არ დაუკარებია მათთვის. შეიძლება ამიტომაც იმოქმედა მასზე ასე ძალიან საკუთარმა საქციელმა. იგი გაოცებით დასჩერებოდა თავის თითებს, თითქოს ისინი სხვისი ყოფილიყო.

უეცრად გამოფხიზლდა, აცახცახებული აბდულა გულში ჩაიკრა და ბოდიში მოუხადა:

_ მაპატიე, შვილო, მაპატიე… _ ლუღლუღებდა იგი, _ ისე შემაშინე, რომ კონტროლი დავკარგე. მეგონა, ცოცხალი ვერ მოაღწევდი სახლამდე. კინაღამ გავგიჟდი!

როგორც იქნა, სიტუაცია დაწყნარდა და კარიმმა ჯაფარისა და ფაიზას აქამდე დამალულ ურთიერთობაზე დაიწყო საუბარი.

ფაიზა კარიმის ბიზნესპარტნიორის, ფუადის ქალიშვილი იყო. ეს უკანასკნელი ალ-საუდის ოჯახის წევრი არ გახლდათ, მაგრამ შორეულ ნათესავად მოიაზრებოდა, რადგან სამეფო ოჯახის ერთ-ერთი დიდგვაროვან ქალზე იყო დაქორწინებული.

წლების წინ, ფუადს მისი ცოლად მოყვანის უფლება მისცეს. საერთოდ, სამეფო ოჯახის ქალზე ჩვეულებრივ მოკვდავს მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეუძლია დაქორწინება, თუ ამას პოლიტიკური ან ეკონომიკური სარჩული უდევს საფუძვლად. ფუადი ჯიდას შეძლებულ ვაჭართა ოჯახს ეკუთვნოდა და მათი გვარი ვაჭრობის აღორძინების დასაწყისშივე დაუპირისპირდა ალ-საუდის საგვარეულოს.

იმდენად დიდი იყო ფუადის სურვილი, შეერიგებინა ეს ორი  გვარი, რომ ვაჟკაცური ნაბიჯი გადადგა. მან პრინცესა სამიას ხელის სათხოვნელად კოლოსალური თანხა გადაიხადა. არადა, სამია იმდენად მახინჯი იყო, რომ ხშირად ვხალისობდით ხოლმე მის გარეგნობაზე და ნათესაობაში საშაყირო თემად იყო გადაქცეული.

სამეფო ოჯახში არავის ეგონა, რომ სამიას ბედი ასე გაუღიმებდა. ყველა ირწმუნებოდა, რომ შეუხედავ გოგონას ფუადის ხელში ბედნიერი ცხოვრება არ ექნებოდა, მაგრამ შეცდნენ. ფუადს ყელში ამოუვიდა ფუფუნების მოყვარული ქალები, რომლებიც ყველა ღონეს ხმარობდნენ, მისთვის თავი მოეწონებინათ. სწორედ ამიტომ შეაჩერა არჩევანი მახინჯ, მაგრამ კეთილ და მხიარულ პრინცესაზე, რომელსაც გათხოვების იმედი დიდი ხნის გადაწურული ჰქონდა.

ფუადი კმაყოფილებას ვერ მალავდა, რადგან სწორედ ისეთი ქალი შეირთო ცოლად, როგორიც სურდა. სამიას საოცარი იუმორის გრძნობა გააჩნდა, რაც წყვილს ოჯახური პრობლემების გადალახვაში ეხმარებოდა. დროთა განმავლობაში საქმე კიდევ უფრო გაიოლდა, რადგან პრინცესას გონის დაკარგვამდე შეუყვარდა თავისი ქმარი. მათი ურთიერთობა დღითიდღე უფრო და უფრო მყარი ხდებოდა. ისინი ბედნიერები იყვნენ.

ფუადი საუდის არაბეთის იმ მამაკაცთა კატეგორიას მიეკუთვნებოდა, რომელთაც მხოლოდ ერთი ცოლი ჰყავდათ. ის აღმერთებდა თავის სამ ვაჟს და ერთადერთ ქალიშვილს. რაოდენ უცნაურადაც უნდა მოგეჩვენოთ, ამ ორ ადამიანს, რომლებიც ბუნებამ დაჩაგრა და სილამაზით არ დააჯილდოვა, კალმით ნახატი შვილები ეყოლათ. ბიჭები ხომ აშკარად გამოირჩეოდნენ სხვებისგან, მაგრამ გოგონა განსაკუთრებულად მომხიბვლელი გახლდათ _ თვალისმომჭრელი სილამაზის. მისი დიდრონი თვალები, ჩაფიქრებული მზერა, შავი თმა და ღია ფერის კანი უამრავ მამაკაცს უჩქროლებდა სისხლს. ფაიზას დადებითი თვისება სხვაც ბევრი ჰქონდა. დედასავით მხიარული, გონიერი და ნიჭიერი გოგონა იზრდებოდა.

როცა ფაიზა გავიცანი, ძალიან დამწყდა გული, რომ იგი აბდულაზე უფროსი იყო, თორემ სიამოვნებით დავაქორწინებდი მათ. აბდულას ადვილად შეეძლო მისთვის თავი შეეყვარებინა.

ლამაზი, ნიჭიერი და მომაჯადოებელი სილამაზის ფაიზა ერ-რიადის უნივერსიტეტის ქალთა სკოლაში სწავლობდა. ის სტომატოლოგიის კურსს გადიოდა. ოცნებობდა, ბავშვთა სტომატოლოგიური პოლიკლინიკა გაეხსნა. ერთხელ ფუადს კარიმთან წამოცდა, რომ მიუხედავად გოგონას განათლებისა, მოუწევდა მის კარიერულ წინსვლაზე უარის თქმა. იგი ქალიშვილის რომელიმე მდიდარ კაცზე მითხოვებას აპირებდა. ამასობაში მართლაც გამოჩნდა სამი ძალიან მდიდარი მთხოვნელი. მამამ შვილს ნება დართო, სამივე სასიძოს შეხვედროდა და არჩევანი თავად გაეკეთებინა.

როცა კარიმისგან ეს ამბავი მოვისმინე, გამიხარდა. ვიფიქრე, რა კარგია, რომ ჩემი ქვეყანა თანამედროვეობას ნელ-ნელა უწყობს ფეხს-მეთქი. არც ერთ ჩემს დას არ მისცემია საშუალება, თვითონ შეერჩია საქმრო. ჩვენ ამ ფუფუნებას მოკლებული ვიყავით. სარა განსაკუთრებით. რომელ ჩვენგანს შეეძლო დაევიწყებინა ის კოშმარი, რაც მან გადაიტანა პირველი ქორწინების დროს. სარა ჯერ 16-ისაც არ იყო, როცა მამამ ძალით მიათხოვა მასზე 44 წლით უფროს კაცს. ის კაცი ძალიან მდიდარი გახლდათ და მამასთან საქმიანი ურთიერთობა აკავშირებდა. როცა სარამ თავისი საქმროს შესახებ გაიგო, ისტერიკაში ჩავარდა. ემუდარებოდა მამას, შეეწყალებინა შვილი და ჩაეშალა ქორწილი. ვერავინ შეძლო მამაჩემის შეჩერება, დედაჩემმაც კი. მაგრამ, მოგვიანებით სარას ნება დართეს, გაშორებოდა ქმარს, რადგან ჩემმა დამ თვითმკვლელობა სცადა. მან ძალიან შეაშინა მშობლები და ახლო ნათესავები. ის ჯერ კიდევ ბავშვი იყო და საერთოდ არაფერი იცოდა მამაკაცების «სექსუალური მადის» შესახებ. ქმარი კი ისეთ საშინელ რამეებს უკეთებდა, თანაც გინების თანხლებით, რომლის ატანაც შეუძლებელი იყო. ეს იყო ტრაგიკული კავშირი, რომელმაც სასტიკი კვალი დატოვა ჩემი დის ცხოვრებაში.

ჩვენს ოჯახში მე ვიყავი ერთადერთი ქალიშვილი, რომელსაც უფლება მისცეს, დაქორწინებამდე შეხვედროდა საქმროს და ახლოს გაეცნო იგი. ეს გადაწყვეტილება ჩემი ჭირვეული ხასიათის გამო მიიღო ოჯახმა. მოურჯულებელი გოგონა ვიყავი, ამიტომ ჩემებს სხვა გზა არ დავუტოვე. შეეშინდათ, სარაზე უარესი არ გამეკეთებინა.

როცა პირველად მითხრეს, საკუთარ ბიძაშვილზე გათხოვებთო, მაშინვე დავურეკე მის დას და მოვატყუე, ქიმიურ ნივთიერებებთან მქონდა შეხება და უბედური შემთხვევის წყალობით, სერიოზულად დამიზიანდა გარეგნობა-მეთქი. არ დამავიწყდება ის დღე, როცა კარიმის ოჯახის წევრები ჩემს სანახავად მოვიდნენ. არაფერი ისე არ ფასობს საუდის არაბეთში, როგორც ქალის სილამაზე. ჩემი ძალად გავრცელებული ჭორი, თითქოს დავმახინჯდი, ერთგვარი მითქმა-მოთქმის საბაბი გახდა. ნათესავი ქალები ისე მათვალიერებდნენ და მსინჯავდნენ, როგორც გასაყიდ აქლემს. ჩემი რეაქცია ენით აუწერელი იყო. ყველა მათგანს, ვინც კი შემეხებოდა, დაუნდობლად ვკბენდი, თან ისე მწარედ, რომ ბოლოს ყველა გავაქციე. როცა კარიმს ჩემი საქციელის შესახებ ამცნეს, მან დაჟინებით მოითხოვა ჩემთან პირადად შეხვედრა. ჩვენდა საბედნიეროდ, ორივეს მოგვეწონა ერთმანეთი, თორემ რა მოყვებოდა ამ ამბავს, ღმერთმა უწყის.

აი, ამიტომაც გამიხარდა ფუადის მიდგომა ქალიშვილის გათხოვებასთან დაკავშირებით, მაგრამ თურმე მხოლოდ მცირე ხნით…

ვინ დაუფასა ფუადს თავისი ლოიალობა? მისი ოცნებები ხუხულასავით დაინგრა. ერთადერთი ქალიშვილი, რომელზეც მთელ იმედებს ამყარებდა და რომელიც, თავისი სილამაზის წყალობით, ქვეყნის უმდიდრესი მამაკაცების სასურველ საცოლედ მიიჩნეოდა, პალესტინელ ლტოლვილთან ერთად გაიქცა!

_ როგორ დაიწყო ეს ყველაფერი? _ დავინტერესდი და კარიმს შევხედე.

_ მე და ფუადმა იურისტი ჩავრთეთ საქმეში და ყველაფერი გამოვიკვლიეთ. ჯაფარს ფუადის ფირმაში სულ რამდენიმე კვირის დაწყებული ჰქონდა მუშაობა, როცა ფუადის ოჯახის წევრები მოვიდნენ, რათა საჭირო საბუთებისთვის მოეწერათ ხელი. ფუადი ახალ საწარმოს ხსნის საზღვარგარეთ და იგი რომელიმე შვილის სახელზე უნდა გაეფორმებინა. საკანცელარიო საქმეების მოგვარება ჯაფარს ევალებოდა. მუსლიმანური ტრადიციის მიხედვით, სამიას და ფაიზას სახე დაფარული ჰქონდათ. მაგრამ ხელის მოწერის მომენტში, რადგან ჯაფარის გარდა მის კაბინეტში არავინ იყო, ქალებმა ჩადრი აიწიეს, რომ ქაღალდები წაეკითხათ და ხელის მოწერაც დაეფიქსირებინათ.

სამია ახლა იხსენებს, ჯაფარმა და ჩემმა გოგონამ უცნაურად შეხედეს ერთმანეთსო. არც იმისთვის მიუქცევია მაშინ ყურადღება, რატომ უკანკალებდა მის ქალიშვილს თითები, როცა საბუთებს ხელს აწერდა.

შემდეგ ჯაფარმა ჩაიზე მიიპატიჟა ქალები. გოგონა კეკლუცობდა თურმე და თვალებიც უჟუჟუნებდა, მაგრამ სამიას ამისთვის დიდი მნიშვნელობა არ მიუნიჭებია. ახალგაზრდა გოგონასგან ეს მოსალოდნელი რეაქციაც იყო, როცა სიმპათიურ ყმაწვილთან უხდებოდა შეხება.

სამიასგან მეტი ვერაფერი შევიტყვეთ. შემდეგ ფაიზას მოსამსახურე დავკითხეთ და იმდენი რამ გაირკვა, გავოცდი. თურმე ჯაფართან ურთიერთობის გაგრძელების ინიციატივა თვით ფაიზასგან მოდიოდა. მას, როგორც ჩანს, დანახვისთანავე შეუყვარდა ბიჭი. ისე ძლიერად იყო შეყვარებული, რომ არც ჭამდა, არც სვამდა. გამუდმებით ჯაფარზე ფიქრობდა და ნერვიულობდა. ერთ მშვენიერ დღესაც ადგა და თავის ფილიპინელ მოსამსახურეს, კონის გაანდო ეს ამბავი. ან ჯაფარის ცოლი გავხდები, ან არავისიო, უთქვამს. კონიმ თქვა, არასდროს მინახავს, ქალს ასე დაეკარგა თავი მამაკაცის გამოო. მოსამსახურემ იცოდა, რა გეგმებიც ჰქონდა ფაიზას მამას და, ცოტა არ იყოს, უსიამოვნო სიტუაციაში აღმოჩნდა. ერთი მხრივ, თავისი ახალგაზრდა ქალბატონის დაბეზღება არ შეეძლო, მეორე მხრივ, აუცილებლად უნდა გაეკეთებინა ეს. დიდხანს ცდილობდა კონი, ჩაეგონებინა ფაიზასთვის, რომ შეცდომა არ დაეშვა და ლტოლვილის ცოლობა გულშიაც არ გაევლო, მაგრამ არაფერმა გაჭრა.

_ იცი, რისი ბრალია ეს ყველაფერი? _ აღშფოთებულმა გავაწყვეტინე კარიმს, _ ჩვენი სისტემის! ქალს და კაცს ნორმალურ სიტუაციაში ერთმანეთთან შეხვედრის შესაძლებლობა რომ ჰქონდეთ, ვიღაც უცხოელ, დაქირავებულ ლტოლვილებთან დალაპარაკებასაც კი არ მოისურვებდნენ.

_ სულთანა! შენი კარგად ნაცნობი ქალური თეორიებით თუ კიდევ ერთხელ შემაწყვეტინებ თხრობას, წავალ, იცოდე! _ გაღიზიანდა ჩემი ქმარი.

აბდულამ მუდარით სავსე მზერა მესროლა, თვალებით მთხოვდა, სცენები არ გამემართა. მისი ხათრით დავდუმდი.

აშკარად კმაყოფილმა კარიმმა დრამის მოყოლა გააგრძელა:

_ როგორც ჩანს, ჯაფარსაც შეუყვარდა ფაიზა, მაგრამ თავისი მდგომარეობიდან გამომდინარე, იგი ვერასდროს გაბედავდა გოგონასთვის სიყვარულის ახსნას. ამიტომაც ინიციატივა ფაიზამ აიღო თავის თავზე და ოფისში დაურეკა ჯაფარს, შემხვდიო. თან შეპირდა, ჩემი ოჯახი ამის შესახებ ვერასდროს გაიგებსო.

ბიჭიც გამოუტყდა, რომ მასზე არც ერთ სხვა გოგონას არ მოუხდენია ასეთი შთაბეჭდილება, მაგრამ შეხვედრაზე უარი უთხრა, რადგან კარგს არაფერს უქადდა მასთან პაემანი, ამის უფლებას მომავალში მას არავინ მისცემდა.

მიუხედავად ამისა, ფაიზა სიხარულით მეცხრე ცაზე დაფრინავდა. რადგან ჯაფარმა აღიარა, რომ მასაც მოსწონდა. ეს უკანასკნელი დარწმუნებული იყო, რომ დღეს თუ არა ხვალ, მაინც დაითანხმებდა შეყვარებულს შეხვედრაზე.

მათი სატელეფონო საუბრები გაგრძელდა. ჯაფარი არწმუნებდა, თუკი ფაიზა მისი გახდებოდა, არავის არასდროს დაუთმობდა მის თავს. ორი კვირის შემდეგ ბიჭი მოტყდა და მათ ერთმანეთს შეხვედრა ალაკარიაში დაუთქვეს, ერ-რიადის მსხვილ სავაჭრო ცენტრში. და აი, ჩადრჩამოფარებული ფაიზა ამაყად მიაბიჯებდა საყვარელი მამაკაცის გვერდით ქუჩაში. იგი თავისი ჩაცმულობით ისე გამოიყურებოდა, თითქოს ჯაფარის ნათესავი იყო. ისინი მაღაზიიდან მაღაზიაში გადადიოდნენ და უფრო ახლოს ეცნობოდნენ ერთმანეთს. ირგვლივ არავის არაფერში შეპარვია ეჭვი. ჩადრიანი ქალის გვერდით არაბი მამაკაცი სულაც არ არის იშვიათობა ჩვენი ქალაქის ქუჩებში.

რა თქმა უნდა, არც ისე სასიამოვნო იყო ქუჩაში ხეტიალი, მაგრამ წყვილი რესტორანში შესვლას მაინც ვერ ბედავდა. ხომ იცი, როგორი სიმკაცრეა იქ. მორალის კომიტეტის წევრები დაძრწიან ასეთ დაწესებულებებში და ყველას საბუთებს უმოწმებენ. თუკი ერთად მყოფი ქალი და კაცი ერთმანეთის ნათესავები ან ცოლ-ქმარი არ არიან, მაშინვე აპატიმრებენ და ქალაქის საპყრობილეში მიჰყავთ. შემდეგი სასჯელი კი უკვე მათ «ეროვნულობაზეა» დამოკიდებული. მუსლიმან ქალს, ანტისოციალური საქციელისთვის ოჯახს გადასცემენ, ხოლო არამუსლიმან მამაკაცს ციხეში სვამენ ან ქვეყნიდან აძევებენ. ამ მიზეზით, წყვილმა ქუჩა-ქუჩა სიარული ამჯობინა.

მოგვიანებით ჯაფარმა ბინა იქირავა ერთი ლიბანელისგან, სადაც ფაიზასთან თავისუფლად შეეძლო შეხვედრა. რადგან ფაიზას, როგორც ქალს, მანქანის მართვის უფლება არ ჰქონდა, მძღოლისთვის უნდა ეთხოვა დახმარება. ამ უკანასკნელმა ყოყმანი დაიწყო, სრულიად გასაგები მიზეზების გამო _ თუ მისი მშობლები გაუგებდნენ ამ ამბავს, სამსახურსაც დაკარგავდა და ქვეყნიდანაც გააძევებდნენ. მიუხედავად ამისა, ფაიზამ მისი მოსყიდვა შეძლო _ დიდძალი თანხა შესთავაზა.

და აი, მათი ერთმანეთისადმი ლტოლვა დიდ სიყვარულში გადაიზარდა. ჯაფარმა გოგონას ხელი სთხოვა, რაზეც სიხარულით მიიღო თანხმობა. საბოლოოდ ორივემ გადაწყვიტა, მშობლები საქმის კურსში ჩაეყენებინათ, მაგრამ სწორედ ამ დროს გაუთვალისწინებელი რამ მოხდა. ერთ-ერთმა უმდიდრესმა საუდელმა ფაიზას რძლობა მოისურვა თავისი უფროსი ვაჟისთვის და ფუადს შუამავლები მიუგზავნა. ისეთი სიტუაცია შეიქმნა, ფაიზამ უარი ვერ თქვა. რადგან გამოუვალი მდგომარეობა შეიქმნა, წყვილმა გაპარვა გადაწყვიტა. თქვეს და გააკეთეს კიდეც, მათ ქვეყანა დატოვეს და საზღვარგარეთ გაიქცნენ.

ფუადი მოტყუებული დარჩა, მისი ღირსება კი შელახული. ახლა უკვე აღარაფერს შეეძლო მამის შეჩერება. იგი გაშმაგებით ეძებდა თავის ერთადერთ ქალიშვილს.

ვიცოდი, რომ ჩვენი ქვეყნის ქალებს, როცა ისინი სხვა ქვეყანაში მიემგზავრებიან, თან მამაკაცი უნდა ახლდეს, ამიტომ ცნობისმოყვარედ ვიკითხე:

_ კი მაგრამ, როგორ მოახერხა ფაიზამ საზღვრის მარტო გადალახვა?

_ მარტოს არც გადაულახავს და ამაშია საქმე. როგორც ჩანს, ჩვენი ფაიზა ტყუილების დიდოსტატია. მშობლებს გამოუცხადა თურმე, რომ გათხოვებამდე აუცილებლად საჭიროებდა დასვენებას. მისი სურვილი იყო, ბიძაშვილი მოენახულებინა დუბაიში და მასთან გაეტარებინა ერთი შაბათ-კვირა. რადგან დედამისს წელი ჰქონდა გაშეშებული, ფაიზა უმცროსმა ძმამ გააცილა. არც ის გაკვირვებია არავის, რომ სწორედ იმ დღეებში აიღო შვებულება ჯაფარმა. ოჯახის წევრები თავიანთ ყველაზე თამამ თუ სულელურ ფანტაზიებშიც კი ვერ წარმოიდგენდნენ, რომ ახალგაზრდა მამაკაცი რამეთი შეიძლებოდა დაკავშირებული ყოფილიყო ფაიზასთან.

დუბაიში კი გოგონას ხელ-ფეხი გაეხსნა. დრო იხელთა, როცა ძმა სააბაზანოში იმყოფებოდა და ჩემოდნიდან თავისი პასპორტი უჩუმრად ამოაცალა. მერე კი უთხრა, ნაცნობ გოგონებთან ერთად საყიდლებზე მივდივარო. ძმამ შესთავაზა, მეც მაქვს საქმე ქალაქის ცენტრში, რესტორან «ჩიკაგო ბიჩში» ახლობელს უნდა შევხვდე და გზად შენც გაგიყოლებო. ამასობაში ბიძაშვილიც დაბრუნდა შინ და ძმამ ორივე გოგონა ერთად წაიყვანა.

ალგურაირთან გადმოსვა ისინი, თვითონ კი გზა გააგრძელა. აქაც იეშმაკა ფაიზამ და ბიძაშვილს უთხრა, ცოტა ხნით ტუალეტში უნად შევიდე და მალე მოვბრუნდებიო. არც ბიძაშვილს უფიქრია, რომ ფაიზა მოატყუებდა, ამიტომ თვითონ პარფიუმერიის მაღაზიაში დარჩა და უთხრა, სანამ მოხვალ, აქ დაგელოდებიო.

ის იყო და ის. მას შემდეგ ფაიზა არავის უნახავს. თავიდან ყველანი შეძრწუნდნენ. იფიქრეს, რომ გოგონას რაღაც საშინელება დაემართა. ეგონათ, მოიტაცეს და გააუპატიურეს. მართალია, ემირატებში ასეთი რამ იშვიათად ხდება, მაგრამ ცალკეული შემთხვევები ყოფილა და გამორიცხული არაფერი იყო.

როცა ეს ამბავი კონის ყურამდე მივიდა, თავზარდაცემულმა მოსამსახურემ დუმილი დაარღვია და ახალგაზრდა ქალბატონის მშობლებს აცნობა, რომ ფაიზასა და ჯაფარის კავშირის შესახებ ბევრი რამ იცოდა.

_ რას ამბობ! მერე? ფუადი ალბათ გაგიჟდებოდა, _ დავიძაბე.

_ გაგიჟდა რომელია. ის საერთოდ ძალიან რბილი ადამიანია, წყნარი, უხმო. არასდროს მინახავს ასეთი. თავს ვეღარ აკონტროლებდა. კონი ეგრევე დაითხოვა, თვითმფრინავში ჩასვა და მანილაში დააბრუნა. შემდეგ მხეცივით გაცოფებული შევარდა ოფისში და ჯაფარის ბიძას ენით აუწერელი შეურაცხყოფა მიაყენა. ლანძღვით რომ გული იჯერა, დაემუქრა, თუკი ფაიზას უვნებელს და ხელუხლებელს არ დააბრუნებთ, ფიზიკურად გაგანადგურებთო, _ დაამთავრა კარიმმა.

სევდა შემომაწვა. მეცოდებოდა ფაიზა, მაგრამ არანაკლებ მეცოდებოდა მამამისი.

_ გამოსავალი რაშია? _ ქმარს შევხედე.

_ ეგ არავინ იცის, _ მხრები აიჩეჩა კარიმმა და ღრმად ამოიხვნეშა.

იმავე დღეს მე და სარამ სამია მოვინახულეთ.

მინდოდა, როგორმე გამემხნევებინა გამწარებული ქალი, ამიტომ წავილუღლუღე:

_ რას იზამ, სამია, ცხოვრება სიყვარულის გარეშე დიდი შეცდომაა.

ჩემმა სიტყვებმა სულაც არ მოუტანა შვება გაუბედურებულ დედას. პირიქით, კიდევ უფრო დავუმძიმე მდგომარება, რის გამოც მისი უშნო სახე უარესად დაუშნოვდა. სამაგიეროდ, სარამ შეძლო თანაგრძნობის დიპლომატიურად გამოხატვა და მეც გამომიყვანა უხერხული სიტუაციიდან.

საცოდავი სამია ჯერაც ვერ მოსულიყო გონს, ლაპარაკის უნარიც კი დაკარგული ჰქონდა. კარგა ხანს დავყავით მასთან, ბევრი სანუგეშო სიტყვაც ვუთხარით და წამოვედით. სხვა ჩვენ არაფერი შეგვეძლო.

 

8 8 8

ფუადმა როცა შეატყო, რომ თავისი ძალებით ვერაფერს გახდებოდა, კერძო დეტექტივები დაიქირავა ამერიკასა და საფრანგეთში. ერთი კვირის შემდეგ ფაიზას კვალს მიაგნეს. იგი ნევადაში იმყოფებოდა. ცხოვრობდა ერთ-ერთ სასტუმროში და ჩაწერილი იყო ჯაფარის მეუღლის სახელით.

როგორც კი ეს ინფორმაცია მიიღო, ფუადი თავის სამ ვაჟთან ერთად ამერიკაში გადაფრინდა. თან დაიფიცა, რომ რადაც უნდა დაჯდომოდა, ფაიზას შინ დააბრუნებდა. ცოლს დაუბარა, შენი ქალიშვილი იმ პალესტინელს ვერასდროს ნახავს, მირჩევნია, ჩემი ხელით მოვკლა ორივე და ოჯახის ღირსება ასე მაინც აღვიდგინოო.

 

 

 

 

 

აბდულა ისეთ მელანქოლიაში ჩავარდა, შემეშინდა, მის ჯანმრთელობას საფრთხე არ შექმნოდა. მთელი ოჯახი აფორიაქდა. ისეთ დღეში ვიყავი, ისე ვნერვიულობდი, ფრჩხილები სისხლის დადენამდე დავიკვნიტე.

ამანი შეყვარებულთა სულების გადარჩენაზე ლოცულობდა, თუმცა, დარწმუნებული იყო, რომ მის ლოცვას ძალა არ ექნებოდა, რადგან წყვილმა დიდი შეცდომა დაუშვა, როცა დედამიწა სამოთხედ მიიჩნია.

მახაც თავგამოდებული იცავდა ფაიზასა და აბდულას და ყველას ეწინააღმდეგებოდა, ვინც მათ მიმართ კრიტიკულ შენიშვნას გამოთქვამდა.

მე და აბდულა ვეხვეწებოდით კარიმს, დაკავშირებოდა ჯაფარს და გაეფრთხილებინა იგი მოსალოდნელი საშიშროების შესახებ.

_ მათი განრისხება მარადიული ხომ არ იქნება? მოვა დრო, დაშოშმინდებიან და მიხვდებიან, რომ ფაიზა უკვე სხვას ეკუთვნის. გთხოვ, კარიმ, აბდულას ხათრით მაინც გააკეთე ეს! _ ჩავაგონებდი ქმარს, მაგრამ მან ჩვენი მუდარა ყურად არ იღო.

_ მე ასეთ უსამართლობას ვერ ჩავიდენ! შენ გეზიზღება ალ-საუდის მამაკაცები, არ მოგწონს მათი პოლიტიკა! _ მიყვირა, _ ამიტომაც მზად ხარ, ნებისმიერ ხრიკს მიმართო, განსაკუთრებით მაშინ, როცა საქმე მოღალატე ქალებს ეხება!

_ მართალი ხარ! _ მეც გავცოფდი, _ შენი საქციელი კიდევ ერთი საბაბია იმისთვის, რომ არ მომწონდეთ. შენც გამიცრუე იმედი! უგულო ხარ და მეტი არაფერი! შენ ადამიანი არ ხარ!

ამ სიტყვებით გავეცალე პირდაღებულ ქმარს და კარი გავიჯახუნე.

მერე აბდულას დავუძახე და დირექტივა მივეცი. მანაც, არც აცია, არც აცხელა, შეიპარა მამამისის კაბინეტში და მოიძია ის ინფორმაცია, რომელიც ფაიზასა და ჯაფარის სამძებრო სამუშაოებს შეეხებოდა.

საღამო ხანს, როცა კარიმი მეჩეთში იყო წასული, აბდულამ დრო იხელთა და აკანკალებული თითებით აკრიფა ლას-ვეგასის სასტუმრო «მირაჟის» ტელეფონის ნომერი, სადაც, ჩვენი ინფორმაციით, ფაიზა და ჯაფარი იმალებოდნენ. სანამ ოპერატორი აბდულას მეგობართან დააკავშირებდა, გვარიანი დრო გავიდა. ვერ აღვწერ, რა ტანჯვა გამოიხატებოდა ამ ხნის განმავლობაში ჩემი ვაჟის სახეზე. ალაჰს ვევედრებოდი, მისი ტკივილი ჩემთვის გადმოეცა და აბდულა გაეთავისუფლებინა უსიამოვნო განცდებისგან.

ტელეფონის ზარს ჯაფარმა უპასუხა.

სიტყვების შერჩევისას აბდულა წვალობდა, უნდოდა, დამაჯერებლად მიეწოდებინა მეგობრისთვის ინფორმაცია, თუ რა განსაცდელიც ელოდა.

ჯაფარი დაიბნა, როცა გაიგო, რომ თავშესაფარს ასე მალე მიაგნეს, მაგრამ თავი იმით დაიმშვიდა, რომ ფაიზა უკვე მისი ცოლი იყო და მისი მშობლები ვეღარაფერს გახდებოდნენ.

_ რაღა უნდა გვიქნან? ჩვენ ხომ დავქორწინდით, ხელსაც ვერ გვახლებენ! _ იმედს არ კარგავდა ჯაფარი.

აბდულამ უმწეო თვალებით მე გადმომხედა, მიშველეო. ყურმილი ხელიდან გამოვტაცე.

_ გახლებენ, შვილო და თან როგორ გახლებენ! _ სიმწრით ვიყვირე, _ ფუადის ღირსება შელახულია, ის ამას არ დათმობს! ფუადს მიაჩნია, რომ მისი ერთადერთი ქალიშვილი მისი ოჯახისთვის შეუფერებელ კაცთან ერთად გაიქცა! ნუ იქნები მიამიტი! შენ ხომ არაბი ხარ და უნდა გესმოდეს, შვილის ასეთმა ნაბიჯმა როგორი ტკივილი შეიძლება მიაყენოს მამას!

ჯაფარი უკან არ იხევდა.

_ ჩვენ ერთმანეთი გვიყვარს და ეს დაგვეხმარება ყველა წინააღმდეგობის დაძლევაში, _ მიმტკიცებდა იგი.

შემდეგ ფაიზა დამელაპარაკა. ის გატაცებით მიყვებოდა თავის გრძნობებზე, მე კი გული მიკვდებოდა ამის მოსმენისას.

_ ფაიზა, შვილო! შენ მხოლოდ 20 წლის ხარ და არ იცი, რა შეიძლება მოჰყვეს ჩვენი ტრადიციების უპატივცემულობას. მამაშენი ძველი ადათების მიმდევარი კაცია და დინების საწინააღმდეგოდ ვერ წავა. მისი აზრით, შენ მიწასთან გაასწორე ოჯახის ღირსება! სასწრაფოდ წადით იქიდან, რაც შეიძლება მალე, იმიტომ, რომ ყოველი წამი ძვირფასია ახლა თქვენთვის!

მაგრამ ჩემმა შეგონებამ არ გაჭრა. მათთვის ჩემი სიტყვები სრულიად უმნიშვნელო იყო. ბავშვებს ისე უყვარდათ ერთმანეთი, ეგონათ, ეს სიყვარული გადაარჩენდათ.

როცა ვერაფერი გავაწყვე, ყურმილი ისევ აბდულას გადავეცი.

 

მომდევნო დღეებში ადგილს ვერ ვპოულობდით, სანამ მათ ამბავს გავიგებდით. 4 დღე ნორმალურად არ გვიძინია, არ გვიჭამია, განსაკუთრებით აბდულას.

მეოთხე დღეს ფუადი ერ-რიადში ჩამოფრინდა. ამის შესახებ კარიმმა მითხრა, ტელეფონზე დამირეკა და ჩახრინწული ხმით მაუწყა, ფუადი და მისი ვაჟები დაბრუნდნენო.

სუნთქვა შემეკრა, კითხვის დასმის შემეშინდა. დაველოდე, თვითონ რას მეტყოდა. კარიმმა მცირე პაუზის შემდეგ გააგრძელა:

_ ფუადმა ფაიზა ჩამოიყვანა, მაგრამ ქმრის გარეშე.

_ რა-ა? როგორ! ჯაფარი მკვდარია? _ ვიყვირე და უკვე იმაზე ვფიქრობდი, ეს საშინელება აბდულასთვის როგორ მეთქვა.

_ არა, ჯაფარი ცოცხალია, _ მიპასუხა კარიმმა, მაგრამ მისი ხმის ინტონაცია სხვა რამეს მეტყველებდა.

_ და სად არის? _ ჩურჩულით ამოვთქვი.

_ სულთანა, მე ახლა შინ მოვდივარ და ორივე ერთად მოვუყვეთ აბდულას, რაც მოხდა.

_ რა მოხდა? _ ვიკივლე, რადგან მის მოსვლამდე ალბათ სული გამძვრებოდა, ჯაფარის ამბავი არ გამეგო.

ჩემმა ქმარმა პასუხი არ მაღირსა და ტელეფონი გათიშა. როგორც ჩანს, საშინელება მოხდა, რადგან კარიმმა არაფერი მითხრა. მას ასე ჩვევია, როცა ცუდი ამბავი აქვს სათქმელი, სანამ სახლში არ მოვა, ცოცხალი თავით ვერ ათქმევინებ.

მთელი ნახევარი საათი საშინელ დაძაბულობაში გავლიე. ერთი სული მქონდა, კარიმი როდის მოვიდოდა, რათა ამბავი გამეგო.

_ ჩქარა მომიყევი, რა მოხდა, _ მივვარდი ქმარს, შემოდგა თუ არა ფეხი ეზოში.

_ ისეთი არაფერი. მისვლისთანავე უჩხუბიათ, მერე ჯაფარი იატაკზე დავარდა თურმე გონდაკარგული, ფაიზა კი წამოუყვანიათ. ისეთი არაფერი ჭირდაო, ესენი გაიძახიან და ალბათ ასეცაა. იქ ამერიკაა, არაბეთი ხომ არა? სერიოზულად რომ დაშავებულიყო, ამათ აქეთ არავინ გამოუშვებდა. ფაიზა ვერ არის კარგად, მისთვის ეს მძიმე ფსიქოლოგიური დარტყმა იყო, დამამშვიდებლებს ასმევენ. ფუადი ამბობს, დროთა განმავლობაში გაუვლის და ყველაფერი დაავიწყდებაო.

_ კონკრეტულად რა გითხრა, მომიყევი!

_ ბევრი არაფერი. რაც გითხარი, მხოლოდ ის. მეტი მეც არ ვიცი. უნდა დაველოდოთ, რა იქნება.

 

8 8 8

ამ ამბიდან ორი კვირა გავიდა. ერთ დღეს ჯაფარმა დარეკა. სიხარულისგან კინაღამ გავგიჟდი. ის ლიბანში დაბრუნებულიყო:

_ ყველაფერი დაკარგულია, სული აღარ შემარჩინეს, მხოლოდ ფიზიკურად ვარსებობ, _ შემომჩივლა ბიჭმა.

_ აბდულა! _ აკანკალებული ხმით გავძახე შვილს, _ მოდი ტელეფონთან, ჯაფარი რეკავს!

კარიმი, მახა და მე გარს შემოვეხვიეთ აბდულას, რომელიც ჯაფარს დაძაბული უსმენდა.

_ რას გააწყობდი? შენ ხომ არჩევანის საშუალება არ გქონდა, _ ანუგეშებდა აბდულა მეგობარს.

ცოტა ხნის შემდეგ კი დაამატა:

_ მე ჩამოვალ!

შიშისგან ჩავიკეცე. ეს იმას ნიშნავდა, რომ ჩემი ვაჟი ლიბანში აპირებდა გამგზავრებას და მას ვერავინ გადაათქმევინებდა ამას.

აბდულას მკლავში ხელი ვტაცე და უხმოდ გადავაქნიე თავი, სიტყვა ვერ დავძარი. მან ყურმილი დაკიდა და შემობრუნდა, თვალები ცრემლით ავსებოდა. შემდეგ ხელები სახეზე აიფარა და ხმამაღლა ატირდა. ის რაღაც გაუგებარ სიტყვებს ლუღლუღებდა, რომელსაც ძლივს ვარჩევდი:

_ ჯაფარი დაღუპულია! ის მკვდარია!

_ რას აპირებ? არ ღირს შენი ლიბანში გამგზავრება, _ მე ჩემი დარდი მქონდა.

_ სულთანა! გაჩუმდი, თუ შეგიძლია! _ გამაჩუმა კარიმმა.

ხმა გავიკმინდე. აბდულა დაჯდა და ცოტა ხანში დაწყნარდა, შემდეგ კი მოგვიყვა, თუ რა დღე დააწიეს შეყვარებულებს ფუადმა და მისმა ვაჟებმა.

_ ღამით მიაკითხეს თურმე სასტუმროში და ტელეფონზე დაურეკეს, ფოიეში გელოდებითო. მერე ფუადს თავაზიანად უკითხავს, შეიძლება ნომერში ამოვიდეთო? მისმა ტონმა გაამხნევა ჯაფარი, უფიქრია, არაფერს დაგვიშავებენო. კარი გაღიმებულმა გაუღო თურმე, მაგრამ ფუადმა და ბიჭებმა დრო ლაპარაკში არ დახარჯეს. მათ ჯაფარის ღიმილი დაცინვად მიიღეს და ფეხქვეშ გაიგდეს იგი. ჯაფარმა ვერ შეძლო, 4 მამაკაცს გამკლავებოდა. ბოლოს რაღაც მძიმე საგანი ჩაარტყეს თავში და გაითიშა.

როცა გონს მოვიდა, ნომერში მარტო იყო. ფაიზა და მისიანები არსად ჩანდნენ.

მიხვდა, რომ ცოლი მოსტაცეს და მის დაბრუნებას ტყუილად შეეცდებოდა. მან კარგად უწყოდა, რომ არაბ ქალს უცხოელ მამაკაცზე გათხოვება კანონით ეკრძალებოდა, ამიტომაც კანონიერად მას ვეღარ დაიბრუნებდა. არადა, პირიქით რომ ყოფილიყო _ ფაიზა პალესტინელი და ჯაფარი არაბი, პრობლემა არ შეიქმნებოდა, რადგან პალესტინელებს ასეთი აკრძალვა არ აქვთ.

მიუხედავად ამისა, ჯაფარი ლონდონში გაფრინდა და იქიდან შეეცადა საუდის არაბეთში ჩამოსვლას, მაგრამ უთხრეს, რომ მისი ვიზა აღარ იყო ძალაში.

_ ახლა რა უნდა ქნას? _ დავინტერესდი.

_ ერთადერთო გზაა დარჩენილი. _ თქვა აბდულამ და მამამისს შეხედა.

_ რომელი გზა? _ კარიმმა შუბლი შეიჭმუხნა.

_ იქნებ შენ უშუამდგომლო, მამა? იქნებ დაეხმარო? შეგიძლია?

კარიმი ფეხზე წამოდგა.

_ შემიძლია, მაგრამ ამას არ ვიზამ! _ მკაცრი ტონით წარმოთქვა ჩემმა ქმარმა, _ რახან ცოცხალია, მის სიცოცხლეს საფრთხეში ვერ ჩავაგდებ. დაურეკე და უთხარი, ჩამოსვლა არც იფიქროს. საკმარისია, საზღვარი გადმოკვეთოს, ეგრევე მოუღებენ ბოლოს ფუადი და მისი შვილები.

გარდა ამისა, კარიმს სხვა დარდიც აწუხებდა. მართალია, ამაზე სიტყვაც არ დასცდენია, მაგრამ მე ვხვდებოდი. ის სინდისის ქენჯნას განიცდიდა, ჯაფარმა მისი იმედები რომ არ გაამართლა. ამ უკანასკნელმა ხომ მისი რეკომენდაციით დაიწყო ფუადთან მუშაობა.

არასდროს დამავიწყდება ჩემი შვილის სახე და სხეული. თითქოს იმ წუთიდან უფრო გაუმკაცრდა ნაკვთები და მხრებში გაიშალა, გამაღლდა თითქოს და დაკაცდა. ბოლოს მამას თამამად გაუსწორა მზერა და თქვა:

_ ჯაფარი მარტო არასდროს იქნება. მე მას არ მივატოვებ, უნდა გავემგზავრო ლიბანში.

მე და კარიმი შევეწინააღმდეგეთ, მაგრამ არაფერი გამოგვივიდა:

_ სულერთია, რაც უნდა მითხრათ, მაინც წავალ, _ ჯიუტად გადააქნია თავი.

ვიცოდი, ამ გამგზავრებას შეიძლებოდა უამრავი გართულება მოჰყოლოდა თან, ამიტომ დაწოლისთანავე დავიწყე ფიქრი იმაზე, რა გამეკეთებინა, რომ აბდულას წასვლა გადაეფიქრებინა. მისი დაყოლიება არ იყო ადვილი საქმე, მით უმეტეს, ახლა ისეთ ასაკში იყო, მაინც გაიტანდა თავისას.

 

თავი 9. აბდულა

 

ჯაფარისა და ფაიზას სევდიანი სიყვარულის ისტორიამ ჩემზე ისეთი შთაბეჭდილება მოახდინა, რომ დეპრესიამ შემიპყრო. ამას აბდულას მტკიცე გადაწყვეტილებაც დაემატა და ჩემთვის ჩავიკეტე. რამდენიმე დღე არავის ნახვა არ მინდოდა. კარიმს გამუდმებით ვეჩხუბებოდი, როგორ შეეძლო მშვიდად ეყურებინა აბდულას გამგზავრებისთვის, მან კი ღიმილით მომიგო:

_ მისი პასპორტი სეიფში მაქვს ჩაკეტილი. მის გარეშე ვერსადაც ვერ წავა, ტყუილად ნერვიულობ.

აბდულა კი ენერგიულად ემზადებოდა გასამგზავრებლად. ჩემოდანი ჩააალაგა და არც ერთხელ არ შეისმინა ჩემი თხოვნა, გადაეფიქრებინა თავისი განზრახვა. ამის გამო ბოლო დღეებში მასთან ურთიერთობა გამიფუჭდა. გარდა ამისა, ამანიც არანაკლებ პრობლემას მიქმნიდა. ის დაერია ჩვენს მოსამსახურეებს და ყველას, ვინც მუსლიმანი არ იყო, აიძულებდა, ალაჰი ერწმუნა. არადა, 60 მოსამსახურიდან, მუსლიმანების გარდა, ქრისტიანებიც იყვნენ და ინდუისტებიც. ამან გამაცოფა. საკუთარ შვილებს ვეღარ ვაკონტროლებდი. მათზე გავლენას ვერ ვახდენდი. რა კარგები იყვნენ პატარები, როგორ მახარებდნენ. ყველაფერს მიჯერებდნენ. ერთადერთი, მახა მყავდა ცოტა ჭირვეული, მაგრამ, მიუხედავად ამისა, ყოველ კუთხე-კუნჭულში არ მოველოდი ჩასაფრებულ საშიშროებას. წამოიზარდნენ და სიძნელეებმაც იმატა. ახლა უკვე ვეღარ ვახერხებდი მათ მართვას, ჩემს ჭკუაზე ვეღარ ვატარებდი.

არადა, მეც ისეთივე მეამბოხე სულის ვიყავი, როგორც ისინი, ამაში მე დამემსგავსნენ. თუმცა, ამის აღიარებას ჩემთვის შვება სულაც არ მოჰქონდა. რაც დრო გადიოდა, უფრო ვიკეტებოდი ჩემს თავში, უფრო და უფრო მარტოსულად ვგრძნობდი თავს. რადგან ვერავის ვუშლიდი გულს, მელანქოლია დამეუფლა. ვერ ვიძინებდი და უზომოდ ბევრს ვჭამდი. შედეგად სწრაფად მოვიმატე წონაში. რადგან ჩემი არავის ესმოდა, არც ერთ ჩემს შვილს, ხასიათი საგრძნობლად გამიფუჭდა, ყველას ვეჩხუბებოდი, ოჯახის წევრებსაც და მოსამსახურეებსაც. უკვე ვეღარ მცნობდნენ, ყველას უკვირდა ჩემი ასეთი გარდასახვა.

ის კი არა, ერთი ცუდი ჩვევაც დამჩემდა. ნერვულად ვიხვევდი თითზე თმას, ვიწიწკნიდი და ვიპუტავდი, რის გამოც ჩემი თმა დღითიდღე უფრო და უფრო დამოკლდა და საბოლოოდ ფორმა დაკარგა. კარიმს ეს შეუმჩნეველი არ დარჩენია და ამის გამო შენიშვნაც მომცა:

_ სულთანა, იქნებ დროა, პარიკმახერი შეიცვალო? ჩაიხედე სარკეში, რას გიგავს თმა!

_ შენ ჩემი თმა გაღელვებს? _ მეტიც არ მინდოდა, კარგი საბაბი მომეცა მასთან საჩხუბრად, _ საკუთარ შვილებს მიხედე, ხელიდან რომ გეცლება!

კარიმს ბრაზით აენთო თვალები, რაღაც უნდოდა ეპასუხა, მაგრამ შეყოყმანდა. ერთხანს ჩაფიქრებული იდგა, თითქოს რაღაცას იხსენებსო, მერე თავი ასწია და მითხრა:

_ ახლა ვიხსენებდი დამამშვიდებელ სიტყვებს, რომელიც ერთხელ სადღაც წავიკითხე: «საკუთარ შვილებს შეგიძლიათ გადასცეთ თქვენი სიყვარული და არა აზრები, რადგან მათ საკუთარი გააჩნიათ».

_ კაჰლილ ჯიბრანი, _ ვთქვი მე.

_ რა?

_ ეს კაჰლილ ჯიბრანის სიტყვებია, რომელიც მე წაგიკითხე, როცა აბდულას დაბადებას ველოდებოდით.

კარიმის მკაცრი გამომეტყველება თბილმა ღიმილმა შეცვალა. ალბათ გაახსენდა შორეული წარსული, როცა უსიტყვოდ გვესმოდა ერთმანეთის…

როგორც ჩანს, ტყუილად მეგონა ასე, რადგან კარიმმა მიპასუხა:

_ საოცარი არსება ხარ. ასეთი წვრილმანები საიდან გახსოვს?

ეს, ალბათ, მისი მხრიდან, კომპლიმენტი იყო, მაგრამ არა ჩემთვის, ამიტომ უკმეხად მივუგე:

_ იცი, რომ ნერონს მაგონებ? იმ შეშლილ რომაელს, რომელსაც იმპერია გადაუბუგეს და მაინც არ აღიარებდა დამარცხებას.

კარიმმა შეურაცხყოფილად იგრძო თავი. იგი კარისკენ გაემართა და გასვლის წინ ასეთი სიტყვები მომიგდო:

_ სულთანა, შენ ყველაფერი გაქვს. მიუხედავად ამისა, მაინც გეშინია და არაფერი გესმის. ვშიშობ, რომ ერთ მშვენიერ დღეს იმ დაწესებულებაში მოხვდები, სადაც ფსიქიკურად დაავადებულებს მკურნალობენ.

გველივით დავისისინე. ამასობაში კარიმი გავიდა და ორი დღე არ გამოჩენილა.

ჩვენი ცხარე კამათიდან ცოტა ხნის შემდეგ, წამოწოლილი ჟურნალს რომ ვკითხულობდი, ერთ სტატიას წავაწყდი, რომელმაც მაშინვე მიიპყრო ჩემი ყურადღება. მასში საუბარი იყო იმ იშვიათ სენზე, რომლითაც მხოლოდ ქალები ავადდებიან. ამ დაავადების მახასიათებელი ნიშნები იყო თმის წიწკვნა, რასაც თან სდევდა ბუდობრივი ცვენა, რომელიც საბოლოოდ გამელოტებას იწვევდა. შემდეგ ავადმყოფობა მწვავდებოდა და პაციენტები გადადიოდნენ წარბებისა და წამწამების ამოპუტვაზე, ბოლოს კი მათ შეჭმას იწყებდნენ.

როგორ შემეშინდა! წამოვხტი და სარკესთან მივირბინე, სათითაოდ შევამოწმე ჩემი თმის ყველა ღერი, მეც ხომ არ დამეწყო ბუდობრივი ცვენა-მეთქი. როგორც ჩანს, არა! გადავრჩი! მიუხედავად იმისა, რომ დეპრესიაში ვიყავი და ამ ეტაპზე ჩემთვის ყველაფერი სულერთი იყო, პატივმოყვარეობა არ დამიკარგავს და არც იმის სურვილი, რომ სილამაზე შემენარჩუნებინა. ის დღე იყო და საკუთარი თმის წვალებას შევეშვი, მით უმეტეს, მუსლიმანური რელიგია უკრძალავს ქალს გამელოტებას.

დრომ აჩვენა, რომ მე ამ სენით არ ვიყავი დააავადებული, რადგან შეშინებულმა შევწყვიტე საკუთარი თმის წვალება და მავნე ჩვევა უმოკლეს დროში დავძლიე.

ამასთან, ღრმად ჩავუფიქრდი ჩემს მდგომარეობას და იმ დასკვნამდე მივედი, რომ დეპრესიიდან თუ არ გამოვიდოდი, წლები მომერეოდა და დროზე ადრე დავბერდებოდი. შემეცოდა ჩემი თავი, როცა წარმოვიდგინე, რა წამებით მოვკვდებოდი, ყოველგვარ ადამიანურ გრძნობას მოკლებული.

ამ თვითგანადგურების მდგომარეობიდან საყვარელმა დამ გამომიყვანა. სარამ, ჩემმა მუდამ შეფიქრიანებულმა გენიოსმა, ადვილად აუღო ალღო ჩემი ცხოვრების ტონუსის ნელ-ნელა დაცემას და მოუხშირა ჩვენთან სიარულს. იგი დროის უმეტეს ნაწილს ჩემ გვერდით ატარებდა და ჩემს გამხიარულებას ცდილობდა. მას ყველაზე კარგად ესმოდა ჩემი, გრძნობდა, როგორ განვიცდიდი აბდულასა და ამანის მდგომარეობას. მასთან ყოველთვის გულახდილი ვიყავი. სარა ერთადერთი იყო, ვისაც არასდროს არაფერს ვუმალავდი:

_ იცი, სარა? თავიდან რომ მომიწიოს ცხოვრების დაწყებამ, ამდენს ვეღარ გადავიტანდი, _ თვალცრემლიანი ვიოხებდი მასთან გულს.

სარამ ღიმილის ნიშნად ოდნავ შეარხია ტუჩები:

_ სულთანა, ჩვენი ოჯახიდან ცოტა თუ გადაიტანდა ყველაფერს, თავიდან რომ დაეწყო ცხოვრება!

ჩვენ ერთმანეთს შევხედეთ და ორივეს სიცილი აგვიტყდა.

ჩემი დაიკო ნამდვილი საოცრება იყო. მასაც ჰქონდა პრობლემები. მისი შვილიც ძნელად აღსაზრდელი ბავშვი გახლდათ. მიუხედავად ამისა, რომ გამიჭირდებოდა, იმ წუთას ჩემ გვერდით გაჩნდებოდა.

_ ამანის ბედი ძალიან მაღელვებს, _ კვლავ შევეხე ჩემს ტკივილს, სიცილით რომ გული ვიჯერეთ.

_ ამ დროს სანერვიულო არაფერი გაქვს, _ მომიგო სარამ, _ მადლობა უთხარი ალაჰს, ამანი რომ რელიგიაში გადავარდა. აბა, მე რა ვთქვა? ნაშვა ისეთ პრობლემას მიქმნის, არ ვიცი, რა წყალს მივცე თავი. კაცები უყვარს ძალიან. ასადმა უკვე ორჯერ ნახა იგი სავაჭრო ცენტრში საუდეველ ბიჭებთან ერთად. მეც ვამჩნევ, როგორ ეპრანჭება ყველა კაცს, ვინც ჩვენი სახლის ზღურბლს გადმოაბიჯებს. ამას წინათ, ჩვენს ფილიპინელ ახალგაზრდა მძღოლებთან დამდგარიყო და ისე ეკეკლუცებოდა, კინაღამ გული წამივიდა. როცა შენიშვნა მივეცი, ამრეზით მომიბრუნდა, რაღაცით ხომ უნდა გავიხალისო ჩემი მონოტონური ცხოვრებაო. ასადი იძულებული შეიქნა, გაეთავისუფლებინა ორივე ფილიპინელი მძღოლი და მათ მაგივრად უფრო ასაკოვანი მუსლიმანები მოიყვანა, რომლებიც კანონს პატივს სცემენ და თავიანთი დამქირავებლის ოჯახის ქალებს ფლირტში არ აჰყვებიან. ამ დილით კიდევ, უარესი ამბავი მოხდა. მესმოდა, თავის დაქალს ტელეფონზე რომ ესაუბრებოდა. და იცი, რას უყვებოდა? როგორ მომწონს შენი უფროსი ძმა, ხშირად უნდა ვიარო შენთან სახლში, რომ მას თავი მოვაწონოო. ვფიქრობ, საერთოდ უნდა დავუშალო იმ გოგონასთან მეგობრობა. მიუხედავად იმისა, რომ ლამაზია და კეთილი, თავისი თავის უბედურია.

შემეცოდა ჩემი და. ვიგრძენი, რომ ის უარეს დღეში იყო.

_ მესმის შენი, სარა. ჩემი რელიგიაშია გადავარდნილი და ეს ხელისუფლების თვალში ამაღლებს კიდევაც მას, მაგრამ ნაშვას პირიქით, თავისი საქციელი ბევრ რამეში შეუშლის ხელს. ქალის სითამამეს ხომ კრძალავს ჩვენი ტრადიციები.

ვთქვი ეს და მაშინვე გამახსენდა, რომ ნაშვას ჩემს ქალიშვილად მივიჩნევდი ყოველთვის, რადგან მეგონა, რომ სამშობიაროში შეეშალათ. რადგან ამანი და ნაშვა ერთ დღეს დაიბადნენ, დღემდე მგონია, რომ ბებიაქალებს აერიათ ისინი. ის იყო, კინაღამ ვკითხე ამის შესახებ სარას, რომ კანკალმა ამიტანა. ეს რომ მართალი გამოდგეს, შვილების გაცვლა მოგვიწევს და რა შედეგს მივიღებ საბოლოოდ? არა, არა, ჯობია, ყველაფერი ძველებურად დარჩეს. მირჩევნია, რელიგიის ფანატიკოსი შვილი მყავდეს, ვიდრე სექსუალურად დაუკმაყოფილებელი!

მინდოდა, სარა გამემხნევებინა, ამიტომ ვუთხარი:

_ ჩვენ, მშობლები, ხანდახან ვაჭარბებთ საკუთარი შვილების შეფასებაში. ყოველთვის მათ ცუდ თვისებებზე ვამახვილებთ ყურადღებას და ამ დროს დადებითი განზე გვრჩება. არადა, რამდენი კარგი რამის თქმა შეიძლება მათზე.

ორივენი გავჩუმდით, ერთმანეთს თვალებში შევცქეროდით და უსიტყვოდ გვესმოდა ერთიმეორის ტკივილი.

ცოტა ხნის შემდეგ სარამ გამიღიმა და დამაიმედებელი პროგნოზი მითხრა:

_ არა უშავს, სულთანა! ჯერ წინაა ყველაფერი, გარდატეხის ასაკში არიან. ერთ ეტაპზე რადიკალები, მეორე ეტაპზე რეაქციონერები გამხდარან. ამიტომ წინასწარ არავინ ვიცით, როგორები დაიზრდებიან ჩვენი შვილები.

ყოველთვის კარგი საშუალებაა, საკუთარი პრობლემისგან გათავისუფლება სხვისი სატკივრის მოსმენის ხარჯზე. მეც, ცოტა არ იყოს, სარას მონაყოლმა შვება მომგვარა. თურმე მარტო მე არ ვყოფილვარ ამ დღეში. ვიგრძენი, რომ რაღაცნაირად სტიმულიც კი მომეცა.

_ მართალი ხარ, სარა, არ ღირს ჯერ წუწუნი ჩვენი შვილების თაობაზე. ვნახოთ, როგორები დაიზრდებიან. მორჩა, დღეიდან აღარ ვინერვიულებ ამდენს!

სარამ მომიწონა გადაწყვეტილება და ეზოში გავიდა, რათა ენახა, როგორ ერთობოდნენ მისი უმცროსი შვილები ამანის ზოოპარკში. მე კი სააბაზანოში დავაპირე შესვლა წყლის გადასავლებად, რადგან მე და სარა ფაიზას მონახულებას ვაპირებდით. რაც ის უკან დააბრუნა მამამისმა, არ გვინახავს და გვაინტერესებდა, როგორ იყო.

ამ დროს კარიმმა დამირეკა.

_ სულთანა! შედი ჩემს კაბინეტში და სეიფში აბდულას პასპორტი მოძებნე.

_ რისთვის? _ შევეკითხე.

_ გააკეთე, რაც გითხარი! _ მიბრძანა ქმარმა და მეც დავემორჩილე.

ნერვიულობამ ამიტანა, რაღაც საშინელმა წინათგრძნობამ შემიპყრო. ხელები არ მემორჩილებოდა, სეიფს რომ ვაღებდი. ძლივს ავკრიფე კოდისთვის საჭირო ციფრების კომბინაცია. სუნთქვაშეკრულმა გადავქექე ყველა საბუთი, მაგრამ აბდულას პასპორტს ვერ მივაგენი! ის კი არა, არც მახას პასპორტი ჩანდა არსად.

რა მოხდა? როგორ უნდა გამქრალიყო ბავშვების პასპორტები სეიფიდან? შიფრი ხომ მხოლოდ მე და კარიმმა ვიცოდით, სხვა არავინ!

უკვე მერამდენედ გადავქექე იქაურობა, მაგრამ ბავშვების პასპორტებს ვერ მივაგენი. ნუთუ მახამ მოიპარა და მარტო წავიდა სამოგზაუროდ? იქნებ აბდულასთან ერთად დატოვა სამეფო? და რატომ? მახა რისთვის დასჭირდა? კითხვები ერთმანეთში მერეოდა და პასუხს ვერ ვცემდი.

ამ დროს კაბინეტში გაისმა ტელეფონის ზარი. როგორც ჩანს, კარიმს გულმა არ მოუთმინა და მეორე ნომერზე დარეკა. ავიღე თუ არა ყურმილი, მაშინვე მისი ყვირილი გაისმა:

_ სულთანა, რა ხდება?

ქმარს ჩემი ეჭვების შესახებ მოვუყევი:

_ როგორც ჩანს, მახაც თან ჰყავს წაყვანილი!

_ დოლარები? ფული თუ არის? ნახე!

ამაზე არც მიფიქრია. ფულის შემოწმება თავში აზრადაც არ მომსვლია.

სეიფში საკმაოდ დიდ თანხას ვინახავდით, მოულოდნელად ქვეყნის დატოვების საფრთხე რომ შეგვქმნოდა. ეს იმ შემთხვევაში, თუკი საუდის არაბეთში რელიგიური რევოლუცია მოხდებოდა. ამისთვის კი სიტუაცია დღითიდღე მწიფდებოდა ქვეყანაში.

სეიფის ზედა უჯრაში დიდი ყუთი იდო, ჩამოვიღე ძირს და გულის ფანცქალით გავხსენი. ფულს სწორედ აქ ვინახავდით. თმა ყალყზე დამიდგა, როცა ჩავიხედე. ფული აღარ იყო!

რაც უფრო მატულობდა ქვეყანაში დაძაბულობა, მით უფრო იზრდებოდა ჩვენი გადანახული თანხის რაოდენობა. ახლა კი იქ სიცარიელე დამხვდა.

აბდულას მილიონ დოლარზე მეტი ჰქონდა მოპარული. ღმერთო ჩემო! რაში სჭირდებოდა ამხელა ფული? ნუთუ ჩემი შვილი სულ გაგიჟდა? ეს რამ გადააწყვეტინა? შინ დაბრუნებას არ ფიქრობს ნეტავ? რით აპირებს თავის მართლებას?

_ დოლარები აღარ არის, _ გაბზარული ხმით ვაუწყე კარიმს და ისე ამოვიოხრე, გული თან ამოვაყოლე.

_ ახლავე სკოლაში წადი და შეამოწმე, მახა იქ არის თუ არა, მე აეროპორტში გავვარდები!

_ იჩქარე! _ უჩვეულო ხმით დავიყვირე და აცახცახებულმა სეიფი ძლივძლივობით ჩავკეტე.

ვიცოდი, რომ ჩემი ვაჟი ლიბანში აპირებდა გამგზავრებას, მაგრამ მახა? რა შუაში იყო მახა? ის როგორ ჩაითრია ამ საქმეში? რა თქმა უნდა, აბდულა ამას ვერ გაბედავდა. ძრწოლამ ამიტანა. ნეტავ რა ხდება? რა იმალება ამ ამბის უკან?

_ ვეცდები, გზიდან დაგიკავშირდე. მორჩა, გააკეთე, რაც გითხარი. მახა მოძებნე! _ ჩქარ-ჩქარა მომაყარა კარიმმა და ტელეფონი გამითიშა.

რომელიც ხელში პირველი მომხვდა, ის კაბა ჩავიცვი და ჩადრიც ჩამოვიფარე. თან ოთახიდან ოთახში დავრბოდი, რათა სარა მეპოვა და თან წამეყვანა. კიდევ კარგი, ის ჩემთან იყო. ასეთ მომენტებში მისი სიახლოვე ძალას მმატებდა.

კონის დავუძახე, მუსას მოძებნაში დამხმარებოდა. მუსა ჩვენი ყველაზე ახალგაზრდა ეგვიპტელი მძღოლი იყო. ერთადერთი, ვისთვისაც შემეძლო მებრძანებინა, ქალაქში გასულს რაც შეიძლება ჩქარა ევლო. სხვა მძღოლები ვერ ბედავდნენ სიჩქარის გადაჭარბებას და, როგორც წესი, ბრძანებასაც აზრი არ ჰქონდა, მაინც არ დამემორჩილებოდნენ.

მახას სკოლა ჩვენი სასახლიდან 15 წუთის სავალზე იყო, რა თქმა უნდა, მანქანით. მაგრამ ჩვენ 10 წუთში უკვე იქ ვიყავით. გზაში სარას მოვუყევი, რაც ხდებოდა. ჩემი ვარაუდიც გავანდე.

მახას კლასელი 17 გოგონა ისტორიის მასწავლებელს უსმენდა. მასწავლებელი არ ჩანდა, მისი ხმა ისმოდა მხოლოდ, რადგან საუდის არაბეთში მამაკაც მასწავლებელს ეკრძალება, მოსწავლე გოგონებთან პირადი კონტაქტი იქონიოს. დავალება უზარმაზარ მონიტორზე იყო გამოსახული და მოსწავლეები გატრუნული მისჩერებოდნენ ეკრანს.

როცა კლასში შევვარდი, მახას შიშისგან სახე წაეშალა. იგი ჭარხალივით გაწითლდა. მის დანახვაზე შვებით ამოვისუნთქე. მივუახლოვდი, მერხთან დავიხარე, შვილს ხელები დავუჭირე და სიხარულნარევი ხმით ამოვთქვი:

_ მახა, შენ აქ ხარ?

მახამ უხეშად მოიშორა ჩემი ხელები, წამოხტა და მომაყვირა:

_ აბა, სად უნდა ვიყო შენი აზრით?

სკოლის დირექტორ ქალბატონს ვთხოვე, მახა დარჩენილი გაკვეთილებიდან გაეთავისუფლებინა. თანხმობა უპრობლემოდ მივიღე.

_ მომდევნო დღეებშიც არ ივლის სკოლაში? _ მკითხა დირექტორმა.

რადგან არ ვიცოდი, მოვლენები როგორ განვითარდებოდა, ვუთხარი, რომ ივლიდა, მაგრამ ქალი არ დააკმაყოფილა ჩემმა ნათქვამმა:

_ არა უშავს, თუ ვერ ივლის, მასწავლებელი დამატებით საათებს ჩაუტარებს, ამაზე მე ვიზრუნებ, თქვენ არ ინერვიულოთ, _ დამამშვიდა სანდომიანმა დირექტორმა.

_ დედა, რა ხდება? _ მკითხა მახამ, როცა მანქანაში ჩავსხედით.

_ მეგონა, აბდულასთან ერთად იყავი და გული კინაღამ გამისკდა.

_ აბდულასთან ერთად?

მახა 17 წლის იყო და ქალთა სკოლაში სწავლობდა. 19 წლის აბდულა კი, წესით, ამ დროს უნივერსიტეტში უნდა ყოფილიყო, რომელიც მხოლოდ ვაჟებისთვის იყო განკუთვნილი. სწორედ ამიტომ გაუკვირდა მას, როცა ჩემი ეჭვი გავანდე.

_ დედა, არანორმალურივით იქცევი, _ თვალებგაფართოებული მომაჩერდა მახა, მერე კი სარას მიუბრუნდა, _ დეიდა, არ მეტყვით, რა ხდება?

არანაკლებ აღელვებული სარა პასპორტების ამბავს მოუყვა და ბოლოს გაოცებული ტონით დააყოლა:

_ ვერაფერი გამიგია. თუ მახა თან არ მიჰყავდა, რისთვის დასჭირდა მისი პასპორტის მოპარვა და წაღება?

ამ დროს ჩვენი მზერა ერთმანეთს შეხვდა და ორივეს ერთმა და იმავე აზრმა გაგვიელვა გონებაში.

_ ფაიზა! _ თითქმის ერთდროულად ვიყვირეთ დებმა.

მუსას ვთხოვე, ფუადის სახლისკენ გადაეხვია.

_ რაც შეიძლება, სწრაფად! _ ვუბრძანე მძღოლს.

ახლა უკვე სრულიად ნათელი გახდა ჩემთვის აბდულას გეგმები. ჩემმა ვაჟმა მახას პასპორტი იმიტომ მოიპარა, რომ საზღვარზე მის მაგივრად ფაიზა გადაეყვანა. თავისი და კი არა, მეგობრის შეყვარებული უნდა გაეპარებინა საზღვრებს გარეთ! როგორ მოიფიქრა? როგორ გაბედა? ან როგორ მიხვდა, რომ ასე უნდა მოქცეულიყო? თუმცა, ამას რა მიხვედრა უნდოდა. ჩადრით სახედაფარულ ქალს სრულიად უპრობლემოდ შეუძლია სხვისი სახელით გადალახოს ქვეყნის საზღვარი.

როცა მახა მიხვდა, რაც მისმა ძმამ მოიფიქრა, ხვეწნა დამიწყო, ხელი არ შეგვეშალა მისთვის.

_ დედა, გთხოვ, დავბრუნდეთ სახლში, დაე, გაემგზავრონ. ცოდოა ის გოგო! ხომ ხედავ, როგორ უყვართ ერთმანეთი!

ძალიან რთულ სიტუაციაში აღმოვჩნდი. ფაიზას მშობლებისთვის მომხდარის შესახებ რომ არ შემეტყობინებინა, ძალაუნებურად, შეთქმულების თანამონაწილე ვხდებოდი. ამავდროულად, ხელი რომ შემეშალა ფაიზასა და ჯაფარის დაქორწინებაში, ჩემი პრესტიჟი შეილახებოდა, როგორც ქალთა უფლებების დამცველის. გამოდიოდა, რომ ჩემი ამდენი წლის ჯაფა და მონაპოვარი წყალში ჩამეყრებოდა.

სარას მივაჩერდი. რამდენიმე წამის განმავლობაში თვალებით ველაპარაკებოდით ერთმანეთს, რა გზა აგვერჩია. ჩემი და ხვდებოდა, რა ცეცხლშიც ვიწვოდი.

_ სულთანა! _ ჩუმი ხმით დაიწყო მან, _ შენ გახსოვს ჩემი პირველი ქორწინება. დედაჩემს მამაჩემისთვის წინააღმდეგობა რომ არ გაეწია, სამუდამოდ დავრჩებოდი იმ არაკაცის ტყვეობაში და მთელი ცხოვრება წამებაში უნდა გამეტარებინა. მაშინ დედამ თავისი თავი, ქორწინება და შვილებიც სასწორზე დადო. წინააღმდეგობის გაწევის გამო მამას შეეძლო, დაესაჯა იგი. მან კი გარისკა. დედა რომ ასე მტკიცედ არ დამდგარიყო ჩემ გვერდით, მეც ვერასდროს გავიგებდი, რა არის ნამდვილი სიყვარული, ვერც ასადს გავიცნობდი და ვერც ნორმალურ ოჯახს შევქნიდი. ახლა შენ გადაწყვიტე, მე ჩემი სათქმელი გითხარი.

იმდენად იმოქმედა სარას სიტყვებმა ჩემზე, წამითაც არ მიყოყმანია, მაშინვე მუსას მივუტრიალდი:

_ შინ წაგვიყვანე.

მახას ნერვული სიცილი აუტყდა სიხარულისგან და მთელი გზა მკოცნიდა. კინაღამ დამახრჩო ხვევნა-ალერსით. სარას თვალები გაუბრწყინდა. ხელზე ხელი მომიჭირა და მითხრა:

_ დამშვიდდი, სულთანა! შენ სწორი გადაწყვეტილება მიიღე.

ერთადერთი, ვისაც ამ საქმის არაფერი გაეგებოდა, მუსა იყო. ის მხოლოდ იმას მიხვდა, რომ ასე არ უნდა მოვქცეულიყავი. თუმცა უსიტყვოდ ასრულებდა ჩემს ყველა ბრძანებას.

გაღიმებული ფრანგულად ავლაპარაკდი, რომ მუსას არ გაეგო:

_ შეხედეთ ჩვენს მძღოლს, აშკარად არ იზიარებს ჩემს გადაწყვეტილებას.

_ ნეტავ რომელი მამაკაცი იზიარებს ამ ქვეყანაში მსგავს გადაწყვეტილებებს? რომელი კაცი დართავს ქალს ნებას, თავისი სურვილით აირჩიოს საქმრო? ერთი მაინც დამისახელე! _ დაინტერესდა მახა, _ და მე მას გავყვები ცოლად!

ამაზე გულიანად გაგვეცინა.

დღის განმავლობაში დაგროვილი ყველანაირი სიმძიმე მომეხსნა. მიხაროდა ისიც, რომ ჩემი ქალიშვილიც ჩემნაირად ფიქრობდა. უფრო მეტიც, მისი ხუმრობით ნახსენები იდეალური მამაკაცი მართლაც არსებობდა და მე მისი დასახელება შემეძლო.

_ ასეთი მამაკაცი აბდულაა, _ ამაყად ვთქვი, _ შენი ძმა და ჩემი ვაჟი.

ჩემმა გოგონამ კმაყოფილი ღიმილით გადმომხედა. სარამაც შემომღიმა დასტურის ნიშნად.

აბდულას ნაბიჯის გამართლება ადვილი საქმე სულაც არ იყო, მაგრამ გულის სიღრმეში მე ვეთაყვანებოდი მას. ყველას როდი შეეძლო ამის გაკეთება. როგორი მამაცი ბიჭი მყოლია!

_ ჩვენი ქვეყნის მომავალი სულაც არ ყოფილა თურმე უიმედო. რადგან ჩვენ, საუდელ ქალებს, შეგვწვეს უნარი, გავაჩინოთ და გავზარდოთ ისეთი საამაყო შვილები, როგორიც აბდულაა, _ ვთქვი არაბულად, თანაც ხმამაღლა, რათა მუსასაც გაეგონა.

_ თანაც, ის პრინცია, _ გავაგრძელე, _ და მას ექნება საშუალება, იბრძოლოს ქალთა უფლებებისთვის.

მუსა უხერხულად შეიშმუშნა და შეშინებული საჭეს ისე ჩააფრინდა, თითქოს ჩემი დანაშაულისთვის მას მოსთხოვდნენ პასუხს და ჩემ მაგივრად დაისჯებოდა.

კარიმი მოუთმენლად ელოდა ჩემს დაბრუნებას. რატომღაც, მას სულაც არ გაკვირვებია ჩემი სიხარულით გაბრწყინებული სახის დანახვა. ალბათ ჩათვალა, რომ ეს სიხარული მახას პოვნით გამოწვეული მღელვარების ბრალი იყო.

მახამ მამას მზერა აარიდა და ოთახში მარტო დაგვტოვა. სარამ კი თავის შვილებს დაავლო ხელი და შინ წასასვლელად გაემზადა. გასვლის წინ ყურში ჩამჩურჩულა, როგორც კი შესაძლებლობა მომეცემა, დაგირეკავო.

და აი, ქმართან მარტო დავრჩი.

მეგონა, ის ვერაფერს მიხვდებოდა, ამიტომაც სრულიად მშვიდად ვიყავი, მაგრამ აღმოჩნდა, რომ თურმე უარესი მელოდა. მოულოდნელად კარიმმა ცილი დამწამა:

_ სულთანა, შენ ხელი შეუწყვე ფაიზას გაქცევას. შენ ყველაფერი იცოდი და აბდულასთან ერთად მოქმედებდი! ეს შენ გაუღე მას სეიფი და ფულის და პასპორტების აღების ნება დართე!

დანაშაულზე წასწრებული ბავშვივით, დროის რაღაც მონაკვეთში, მეტყველების უნარი დავკარგე. ჩემმა ქმარმა ხომ გაბრაზებისას ზომიერების დაცვა არ იცოდა. მე კი, ჩემი საქციელით, ყოველგვარ ზღვარს გადავაჭარბე და სამართლიანად ვიმსახურებდი მის რისხვას. მაგრამ არა ამ ბრალდებით! ეს უსამართლობა იყო!

უკან დახევას ისედაც არ ვაპირებდი. ნათქვამია, საუკეთესო თავდაცვა თავდასხმააო, ამიტომ ხელები მოვმუშტე და ქმარს მივვარდი, რომ დამერტყა. ის განზე გახტა და ჩემი მოქნეული მუშტი აიცილა.

_ სულთანა, ახლა ჩხუბის დრო არ არის. ჩვენმა შვილმა და ფაიზამ ქვეყანა დატოვეს, _ კარიმმა მხრებში ჩამავლო ხელი, _ უნდა მითხრა, საით აპირებენ გაქცევას.

ვიცოდი, რაც უნდა მეთქვა, ქმარს ვერ დავაჯერებდი, რომ მართლა არ ვიცოდი, რას აპირებდნენ გაპარულები, რომ ამასთან არანაირი კავშირი არ მქონდა.

_ მე საიდან უნდა ვიცოდე? აზრზე არ ვარ, რაღაცებს მაბრალებ და არც გრცხვენია! _ ზიზღით ამომხდა.

_ გგონია, დაგიჯერებ? არ გიცნობდე მაინც! მე ხომ იმ ქალზე ვარ დაქორწინებული, რომელიც ნახევრად ანგელოზია და ნახევრად სატანა! და ეს სატანა ნაწილობრივ ახერხებს ანგელოზის მართვას, როცა საქმე ქალის უფლებებს ეხება. ხომ იცი, რომ არ დაგიჯერებ, ამიტომ შეგიძლია სიმართლე მითხრა, უარყოფას აზრი არა აქვს! ყველაფერი ისედაც ნათელია, დროს ნუღარ წელავ, ყოველი წამი ძვირფასია!

ისე გავცოფდი, რომ ვერ მოვითმინე და მის ფეხებთან ზიზღით დავაფურთხე, შემდეგ კი ვუთხარი:

_ არასდროს დაველაპარაკები ადამიანს, რომელსაც ცოლად გავყევი! _ და დემონსტრაციულად გავემართე კარისკენ.

კარიმი მიხვდა, რომ ასე არაფერი გამოუვიდოდა და ტაქტიკა შეცვალა. ის გამომეკიდა, წინ გადამიდგა და ჩემს დამოძღვრას შეეცადა:

_ ტყუილად ბრაზობ, სულთანა. ხომ იცი, რომ შენი დახმარების გარეშე აბდულას ვერ მივაგნებთ და ფაიზას უკან ვერ დავაბრუნებთ. თუ რამე გაწყენინე, ბოდიშს გიხდი, მაგრამ ჩვენი მოვალეობაა, შვილი გადავარჩინოთ, თორემ ის ოჯახი სამუდამოდ მტრად გადაგვეკიდება. ხომ არ დაგავიწყდა ჩვენი ქვეყნის კანონები? არავინ გვაპატიებს სხვისი ქალიშვილის ქვეყნიდან გაპარებას. ეს უდიდესი დანაშაულია.

ვიცოდი, რა განზრახვაც ედო კარიმს გულში, ამიტომ მისი მოსმენაც არ მინდოდა. თვალები დავხუჭე, რათა მისთვის თვალებში არ შემეხედა და ხელის აწევით ვანიშნე, აღარ გაეგრძელებინა ლაპარაკი.

_ მითხარი, სულთანა! _ არ მეშვებოდა იგი.

_ თუ შეიძლება, თავი დამანებე და გადი ოთახიდან! _ არანორმალური ხმით დავისისინე.

კარიმი მიხვდა, რომ რაღაც საშინელებას ჩავიდენდი და შემეშვა.

როგორც კი მან კარი გაიჯახუნა, სუნთქვა შემეკრა. წეღანდელი კმაყოფილების შეგრძნებისგან ერთი მისხალიც აღარ შემრჩა. სად იყო ახლა ჩემი შვილი? იყო კი უსაფრთხოდ? რა ელოდა მას ხვალიდან? ნუთუ მოკლავდნენ?

ხუთი დღის განმავლობაში ჩვენს ოჯახში სიმშვიდე არ ყოფილა. მე და კარიმი საერთო ენას ვერ ვნახულობდით. გამუდმებით ვჩხუბობდით და შეურაცხყოფას ვაყენებდით ერთმანეთს.

ამანი ტიროდა და ლოცვებში ატარებდა დროს, მახა კი სასიყვარულო სიმღერებს მღეროდა და ფაიზას ბედნიერებას ზეიმობდა.

 

8 8 8

არის ცხოვრებაში იმაზე სასიამოვნო რამ, ვიდრე წარმატების მიღწევა? ოცნების ასრულებაზე დიდი ბედნიერება არსებობს? რა თქმა უნდა, არა…

ფაიზამ დაძლია თავისი ოჯახის ყველა წინააღმდეგობა, ყველა ხაფანგს აუარა გვერდი და საყვარელ ადამიანს დაუბრუნდა.

ფუადისა და სამიას რეაქცია ამ ამბავზე იმდენად მოულოდნელი აღმოჩნდა ჩემთვის, რომ ვერაფრით დავიჯერე. მეგონა, ისინი კარიმს მოუვარდებოდნენ და დაადანაშაულებდნენ იმაში, რომ ჩვენმა ვაჟმა მათი ქალიშვილი გაიტაცა. მეგონა, მუქარით აგვიკლებდნენ და გვიჩივლებდნენ.

რაოდენ გასაოცარიც უნდა იყოს, მსგავსი არაფერი მომხდარა. მომდევნო დღეებში განვითარებულმა მოვლენებმა ყოველგვარ მოლოდინს გადააჭარბა.

მეხუთე დღეს გაუჩინარებულმა აბდულამ კვიპროსიდან დაგვირეკა და გვამცნო, ყველაფერი რიგზეაო. მას სულაც არ შეშინებია მამამისის ყვირილის და მშვიდად განუმარტა კარიმს, რომ სხვანაირად მოქცევა არ შეეძლო:

_ მე სამართლიანობა აღვადგინე, მამა, ჯაფარი და ფაიზა კვლავ დავაწყვილე. ახლა წინ ვერავინ და ვერაფერი დამიდგება!

_ მაგრამ ის მაინც თუ გესმის, რა შეიძლება ამას მოყვეს? _ ღრიალებდა კარიმი, _ ნუთუ შენი დანაშაულის სიმძიმე არ გესმის?

_ არ არსებობს არანაირი დანაშაული და ამ ამბავს არაფერიც არ მოყვება, _ მტკიცედ გაისმა აბდულას ხმა, _ ფაიზამ ერთი საათის წინ დაურეკა თავის მშობლებს და შეურიგდა. მათ სურთ, შეხვდნენ ორივეს და ჯაფარი შვილად მიიღონ. აი, ასეთია ამ ამბის დასასრული, თქვენ ტყუილად ნერვიულობთ.

_ არ მჯერა, ასე არ მოხდებოდა, _ დაიბნა კარიმი, _ გგონია, ფუადი ასე ადვილად შეურიგდება ბედს? არ მოისვენებს, სანამ ჯაფარს სიცოცხლეს არ გამოასალმებს და შენც თან მიგაყოლებს!

_ მოხდა, მამა, მოხდა! ჩემი ყურით მესმოდა, ფუადი როგორ ეხვეწებოდა ფაიზას, ოღონდ შენ და ჯაფარმა ზურგი არ მაქციოთ და ყველაფერს გაპატიებთო.

ამის გაგონებაზე ჟრუანტელმა დამიარა. როგორც ცნობილია, ადამიანი კომპრომისზე უარს მაშინ ამბობს, როცა თავის სიძლიერეს გრძნობს, ფარ-ხმალს კი იმ შემთხვევაში ყრის, როცა აცნობიერებს, რომ მოწინააღმდეგეზე სუსტი აღმოჩნდა. ქალიშვილის სამუდამოდ დაკარგვის შიშით მშობლებმა უკან დაიხიეს და იმ დასკვნამდე მივიდნენ, რომ ვალდებული იყვნენ, ეღიარებინათ ეს ქორწინება. მიუხედავად ამისა, მე მაინც ვერ ვიჯერებდი, რომ მათი გადაწყვეტილება გულწრფელი იყო. იქნებ ეს მხოლოდ ხრიკია მათ მისატყუებლად? ვაითუ, ჯაფარი ციხეში აღმოჩნდეს საუდის არაბეთში დაბრუნებისთანავე? ფუადმა თუ მოისურვა, ასეც იქნება და არც კანონი აუკრძალავს ამის გაკეთებას. მთავარია, აქამდე მოიტყუოს, მერე წინ ვერაფერი დაუდგება.

თუმცა, ჩემი ეჭვები მალევე გაფანტეს ფაიზას მშობლებმა.

ისინი იმავე დღეს გადაფრინდნენ საბერძნეთში, იმ ოქროს ქვეყანაში, სადაც მამაკაცები ბევრად ცივილიზებულნი არიან და სადაც ამგვარი უაზრო კანონები არ მოქმედებს.

ისინი შეხვდნენ ჯაფარსა და ფაიზას. შეხვდნენ და შერიგდნენ.

ფაიზასთვის დაუშვეს სპეციალური ნებართვა, სხვა ქვეყნის მუსლიმანს გაჰყოლოდა ცოლად. დაუჯერებელი ამბავი იყო და ალბათ, თავად რომ არ შევსწრებოდი, არც დავიჯერებდი.

ეგვიპტის დედაქალაქ კაიროს ერთ-ერთ სასტუმროში ფაიზასა და ჯაფარის ჯვრისწერა გაიმართა.

მე და კარიმიც გავემგზავრეთ ეგვიპტეში, ჩვენს ქალიშვილებთან ერთად, რათა ამ დიდებულ ზეიმზე აბდულასთან ერთად ვყოფილიყავით.

ჯაფარმა და ფაიზამ დაიჟინეს, სასტუმრო «მენა ჰაუზში» გამართულ წვეულებაზე ქალები და მამაკაცები ერთად ყოფილიყვნენ. უცნაური არაბული ქორწილი გაიმართა. ქალი და მამაკაცი ერთად ილხენდა, ერთ სუფრასთან!

ამ ბავშვებს საოცრად უყვარდათ ერთმანეთი. ამ დიდმა სიყვარულმა პირქუშ კარიმსაც კი აიძულა გაღიმება, თუმცა მას, როგორც სამეფო ოჯახის წევრს, სირცხვილის გრძნობა კლავდა, რომ ამ ორომტრიალში მისი ვაჟი იყო გარეული. კარიმს დაძაბულობა მხოლოდ მაშინ მოეხსნა, როცა ფუადი და სამია გამოელაპარაკნენ.

_ კარიმ, ნუ ჩამოგტირის სახე, ყველაფერი რიგზეა, პარტნიორო, _ მხარზე ხელი მოუთათუნა ფუადმა, _ ვაღიარებ, რომ ამ ისტორიას სხვა დასასრული ვერ ექნებოდა. სანამ შენი ბიჭი გაიტაცებდა ჩემს შვილს, მე და სამია იქამდე ვაპირებდით ფაიზას ტანჯვისთვის ბოლო მოგვეღო. ვხედავდით, როგორ იტანჯებოდა ბავშვი. ამის გაძლება არც მე შემეძლო და არც სამიას. ბევრი ვიფიქრეთ, დაგვებრუნებინა თუ არა იგი ჯაფარისთვის. ბოლოს ერთხმად მივედით იმ დასკვნამდე, რომ ყველასთვის ასე აჯობებდა. ამიტომ, სიმართლე გითხრა, მისი გაპარვის ამბავი რომ გავიგე, თითქმის შეგუებული ვიყავი ამას, _ ამ სიტყვებით ფუადი თავის ქალიშვილს და სიძეს მიუახლოვდა და ორივეს ხელი გადახვია. თითქოს დაუჯერებელი იყო, რაც ხდებოდა. საუდელი ქალი გაათხოვეს კაცზე, რომელიც მან აირჩია და ვისთანაც ქორწინებას კანონი უკრძალავდა. ეს სასწაულის ტოლფასი გახლდათ.

კარიმს ტუჩები ყურთან მივუტანე და ჩავჩურჩულე:

_ ხედავ? ხანდახან სწორ ხაზსაც კი შეიძლება აიძულო გამრუდება.

ერთი სიტყვით, ოჯახური ტრაგედია უდიდეს ჰარმონიულ მელოდრამაში გადაიზარდა.

გვიან ღამით, ქორწილის დამთავრების შემდეგ, მე და კარიმი ჩვენს ვილაში დავბრუნდით და ეგვიპტის ცის ცქერით დავტკბით.

ჩემს მეუღლეს სინდისმა შეაწუხა. დარცხვენით მითხრა, თუ შეგიძლია, მაპატიე, რომ გაწყენინეო:

_ პირობას გაძლევ, სულთანა, რომ მომავალში უმიზეზოდ არასდროს არაფერში დაგადანაშააულებ. აბდულამ მითხრა, რომ შენ მართლა არ იყავი საქმის კურსში. მე კი მეგონა, ყველაფერი იცოდი და ხელს უწყობდი მას.

_ მე ის უფრო მაინტერესებს, საიდან იცოდა აბდულამ სეიფის კოდი? _ გამჭოლი მზერა ვესროლე მეუღლეს.

_ მე თვითონ ვუთხარი ადრე და აღარ მახსოვდა. წეღან სწორედ ამ თემაზე ველაპარაკე და გამახსენდა.

_ და რატომ უთხარი, რა ხდებოდა?

_ ისე, ყოველი შემთხვევისთვის, მინდოდა, სცოდნოდა. იქნებ ისეთი მომენტი შექმნილიყო, რომ საჭიროების შემთხვევაში ჩვენ ახლოს არ ვყოფილიყავით სეიფთან. ახლა კი, მინდა, გამოვისყიდო ჩემი დანაშაული, პატარა საჩუქარი მაქვს შენთვის, _ ამ სიტყვებით კარიმმა ჯიბიდან ოქროს ძეწკვზე დაკიდებული ბრილიანტის თვალი ამოიღო და ყელზე დამკიდა…

შემდეგ მისი ტუჩები ვიგრძენი მხარზე.

რამდენიმე წლის წინ ჩვენი ცოლქმრული ცხოვრების სიცარიელეს ვერ ვიტანდი. ერთი თვის წინ ხარბად ვეძებდი ცხოვრების აზრს და ვერ ვპოულობდი. ეს მომენტი კი ყველაფერს ერთად მოიცავდა _ სიყვარულს, სინანულს და დაბნეულობას. ნუთუ ვცდებოდი საკუთარი ქმრის შეფასებაში? ნუთუ კარიმი ის საუდელი მამაკაცია, რომელშიც ერთნაირი დოზითაა შერწყმული სინაზე, ვაჟკაცობა, პრაქტიკულობა და ჭკუა? როგორ უნდა გაეაზიარებინა არაბ მამაკაცს ჩემი შეხედულება ბედნიერებაზე, როცა მთელი ჩემი შეგნებული ცხოვრება მათ ვებრძოდი? სადღაც გამიგია, ძუნწი არასდროსაა კმაყოფილი თავისი ფულით, ხოლო ბრძენი _ თავისი ცოდნითო. იქნებ ის ქალი ვარ, რომელმაც არ იცის, რა არის კმაყოფილება? გულში უსიამოვნოდ გამკრა. ამაში იყო რაღაც სიმართლის მარცვალი. სწორედ ამ დროს გონებაში კიდევ ერთი არაბული ანდაზა ამომიტივტივდა: «თუ შენი ქმარი თაფლივით ტკბილია, ერთბაშად ნუ ალოკავ მას, გამოიზოგე».

ამწუთას იგი სულ სხვანაირი დავინახე. გამახსენდა, რამდენჯერ მიტკენია მისთვის გული, რამდენი შეურაცხყოფა მიმიყენებია, ბევრჯერ უსამართლოდაც და ალაჰს შევთხოვე, ენა დაემოკლებინა ჩემთვის და გონება გაეძლიერებინა.

ვუღიმოდი ჩემს მეუღლეს და ვგრძნობდი, როგორ ხორცდებოდა სულის ძველი იარები, რომლებიც დაქორწინების პირველ პერიოდში მივიღე მისგან.

აუხსნელი მიზეზების გამო, ჩემი იარები თანდათან უკვალოდ ქრებოდა…

 

თავი 10. ფატიმა

 

მეორე დღეს მე და კარიმი ბავშვებთან ერთად აივანზე ვისხედით იქ, ქაიროს სასახლეში. უზარმაზარ დახურულ ტერასას ირგვლივ ულამაზესი ბაღი ჰქონდა შემორტყმული. ჰაერში ვარდების და ჟასმინის სურნელი იფრქვეოდა. სასიამოვნოდ ვატარებდით დროს.

ამ დროს ბავშვებმა რაღაც გადაუჩურჩულეს ერთმანეთს და გაიცინეს. როცა დავინტერესდი, რა გაცინებთ-მეთქი, მახამ მკვირცხლად მიპასუხა:

_ თქვენ ისევ «გულმავიწყ ფატიმას» ელოდებით, ხომ ასეა? _ და კვლავ სიცილი ატეხეს.

ფატიმა ჩვენი ეგვიპტელი მნე იყო. მას «გულმავიწყ ფატიმას» ვეძახდით ყველანი.

ბავშვებს დავუცაცხანე:

_ არ შეიძლება ადამიანზე ასე ხუმრობა! თქვენი ტოლი ხომ არ არის? ხნიერი ადამიანია.

ფატიმა მართლაც დაგვიბერდა, თან ისე გასუქდა, ძლივს დაათრევდა სხეულს. თუმცა, გოგონების ნათქვამზე მეც ვერ შევიკავე ღიმილი.

ფატიმას ყოველთვის ყველაფერი ავიწყებოდა. ვეტყოდით, ცივი წვენი მოეტანა, ის კი დაიკარგებოდა, რადგან გავიდოდა თუ არა ოთახიდან, უკვე აღარ ახსოვდა, რისი მოტანა სთხოვეს, ან სთხოვეს კი რამე საერთოდ. ან სრულიად სხვა რამე მოჰქონდა. გულმავიწყობასთან ერთად, დაბნეულობაც დასჩემდა. ხანდახან ბუზღუნით დაიწყებდა ბორიალს ოთახში, არ მახსოვს, რისთვის შემოვედიო. კარიმი ბევრჯერ დაემუქრა, სამსახურიდან დაგითხოვ და შენს მაგივრად სხვას მოვიყვან, უფრო ახალგაზრდას და უფრო საზრიანსო, მაგრამ მე ყოველთვის ვიცავდი მას. ვიცავდი, რადგან ფატიმა ერთგული ქალი იყო და, რაც მთავარია, ჩემი შვილები უყვარდა.

კარიმი მადანაშაულებდა. იმიტომ არ გინდა ფატიმას გაშვება, რომ მის მონაყოლ ეგვიპტურ ჭორებს ვერ ელევიო. არადა, სულაც არ იყო ასე. ფატიმა მაშინ დავიქირავეთ, როცა ეს სახლი ვიყიდეთ ქაიროში. მას შემდეგ წლები გავიდა. თავიდანვე მოვილაპარაკეთ, მნედ მიგვეღო და აქვე ეცხოვრა, სასახლეში.

როცა ეს ქალი ჩვენს ცხოვრებაში გამოჩნდა, აბდულა სულ ორიოდე წლის იყო, გოგონები კი ჯერ არც მყავდა გაჩენილი. ასე რომ, იგი ბავშვების გვერდით იყო მათი დაბადებიდან დღემდე.

დაღლილი ძლივს წამოვდექი, რომ მასთან გავსულიყავი და შემეხსენებინა ცივი წვენის შემოტანა. სწორედ ამ დროს მისი სანდლების ნაცნობი ფრატუნის ხმა შემომესმა.

კარიმს გადავხედე. მან გაღიზიანებულმა გააქნია თავი.

_ ვერ ვხვდები, რატომ უნდა განვიცდიდე დისკომფორტს მოსამსახურის სიბერის გამო? _ გაჯავრდა.

მეც არ დავაყოვნე და ნიშნის მოგებით ვუპასუხე:

_ ქმარო ჩემო, არ დაგავიწყდეს, რომ ზემოდან ალაჰი დაგყურებს!

_ სულთანა! შეეშვი ჩემთან ალაჰით ვაჭრობას, თორემ დაისჯები, იცოდე! _ სისინით მომიგო.

ბავშვებს ეგონათ, რომ ჩხუბს ვაპირებდით და საღამო ჩაუშხამდებოდათ, ამიტომ ამანი წამოხტა და მამას კისერზე ჩამოეკიდა, მახამ კი მხრებზე დამიწყო ხელების ცაცუნი, ძალიან გთხოვ, მოითმინე და მამას არ აყვეო.

_ მშვენივრად ვგრძნობ თავს და ჩხუბის იშტაზეც ვარ, რომ იცოდეთ, _ ღიმილით «დავამშვიდე» შვილები და სწორედ ამ დროს ფატიმაც შემოვიდა.

მახსოვს, წლების წინ როგორი ლამაზი ქალი იყო, ტანკენარი და მომხიბვლელი. ახლა კი სევდიანი შევყურებდი მის დამძიმებულ სხეულს. ქალი ძლივძლივობით ახერხებდა აივნის ორმაგი, შუშებიანი კარის გაღებას. ამის გამო ძლივს იკავებდა სინს, რომელზეც ბროლის ჭიქები და ლიმონათით სავსე დოქი იდო.

როგორც ეგვიპტელი ქალების უმრავლესობამ, ფატიმამაც პირველი შვილის გაჩენის შემდეგ დაიწყო სიმსუქნესთან ბრძოლა! რაც უფრო მეტ შვილს აჩენდა, მით უფრო სუქდებოდა! მახსოვს, ერთხელ აბდულამ მკითხა, დედა, როგორ იჭერს მისი კანი ამსისქე სხეულსო.

ფატიმა ისე ნელა მოდიოდა თავისი ტვირთის გამო, რომ კარიმს მოთმინება დაელია. აბდულა მაშინვე წამოხტა და მის მისახმარებლად გაეშურა. ბიჭმა მოსამსახურეს სინი თავაზიანად ჩამოართვა, მე თვითონ მოვემსახურები ჩემს მშობლებსო.

ქმარს გადავხედე. ის ტუჩს იკვნეტდა, რომ თავი შეეკავებინა.

აბდულა ბავშვობიდან ასეთი იყო, ყოველთვის თანაუგრძნობდა გაჭირვებულს. შვილის სულგრძელობამ გული ამიჩუყა, სიამაყე ვიგრძენი, თუმცა კარიმზე ამას ვერ ვიტყოდი. აშკარად ჩანდა, გულში ცოფებს ყრიდა, მისი სანაქებო ვაჟი მოსამსახურის საქმეს რომ აკეთებდა.

იმისთვის, რომ კარიმის ყურადღება სხვა რამეზე გადამეტანა, აბდულას ვთხოვე, ლიბანის ამბები დაწვრილებით მოეთხრო ჩვენთვის. რაც ქაიროში ჩამოვედით, ერთხელ არ მოგვეცა შესაძლებლობა, აბდულასთან მარტონი დავრჩენილიყავით და მისი თავგადასავალი მშვიდ ატმოსფეროში მოგვესმინა.

კარიმმა ახალგაზრდობაში ყველაზე ბედნიერი დღეები გაატარა ბეირუთში. ერთ დროს იგი ულამაზეს ქალაქს წარმოადგენდა, სანამ იქ უაზრო ომი და ადამიანთა უმოწყალო ხოცვა-ჟლეტა დაიწყებოდა.

მდიდარ საუდელებს უყვარდათ ბეირუთში დასვენება. ეს ქალაქი განტვირთვის საუკეთესო საშუალებას იძლეოდა ოდესღაც.

აბდულა იმედს სწორედ იქ პოულობდა, სადაც კარიმის ხედვით, იგი არ ჩანდა. ბავშვმა თქვა, რომ მასზე განსაკუთრებული შთაბეჭდილება მოახდინა ლიბანურმა სულისკვეთებამ.

_ ლიბანელმა ხალხმა არათუ გაუძლო ამ ომს, გამოიწრთო კიდევაც და ოპტიმიზმით აივსო. იქაურებს სწამთ, რომ შეძლებენ სისხლიანი წარსულის დავიწყებას და მომავლის შენებას. ჩემი აზრით, ნახევარი შანსი რომ მიეცეს ამ ადამიანებს, კვლავ ფეხზე დადგებიან და არაბული სამყაროს სხვ ქვეყნებს შორის ღირსეულ ადგილს დაიკავებენ. _ აბდულა წამით გაჩუმდა და მამას შეხედა, შემდეგ კი მორიდებით განაგრძო _ მამი, არ გაქვს სურვილი, შენც ჩადო ფული იქაურ ეკონომიკაში?

კარიმმა შვილი გამამხნევებელი ღიმილით დააჯილდოვა.

ჩემი ქმარი იმ ადამიანთა კატეგორიას განეკუთვნებოდა, რომლებიც მოგებას ყველგან და ყველაფერში ეძებენ. ადრე ასეთი რამეები აბდულას არ აინტერესებდა და სწორედ ეს აშინებდა კარიმს. ახლა კი ეღიმებოდა, თუმცა ღიმილი მალევე გაუქრა სახიდან, როცა აბდულამ ნათქვამს დააყოლა:

_ ქვეყნის ინფრასტრუქტურა თითქმის მთლიანადაა განადგურებული და ძალიან ბევრ სფეროს სჭირდება დახმარება.

კინაღამ გავიგუდე სიცილით, ქმარს რომ შევხედე. მართალია, გამართულად იჯდა და ცდილობდა, დაინტერესებული გამოხედვა მიეღო, მაგრამ ფაქტი იყო, აფეთქებას ცოტა უკლდა. მან ისე შეხედა აბდულას, თითქოს პირველად ხედავდა.

მივხვდი, რაც აწუხებდა. ჯერ კიდევ ვერ მოენელებინა, საკუთარმა შვილმა სეიფიდან მილიონი დოლარი რომ მოპარა. ეს ფული აბდულამ თურმე მთლიანად შესწირა საავადმყოფოს, სადაც ჯაფარის უფროსი ძმა იწვა და მკურნალობდა. კარიმს არ ეყო გამბედაობა, შეექო შვილის კეთილშობილური საქციელი, მხოლოდ ნაღვლიანი მზერით დაკმაყოფილდა.

მოგვიანებით ის გამომიტყდა, რომ ლიბანში «დაბანდებული» მისი ფული ქარს გატანებული ხარჯი იყო, რადგან ადვილი შესაძლებელია, იქ კვლავ დაიწყოს ომი და ქვეყანა ისევ მიწასთან გაასწორონო.

_ ლიბანელებმა ჯერ გვაჩვენონ, რომ სერიოზულად სურთ ქვეყანაში მშვიდობის დამყარება და შემდეგ ვიფიქრებ, ჩავდო თუ არა ფული მათ ეკონომიკაში, _ ირონიით უთხრა შვილს.

_ არადა, რომ იცოდეთ, როგორ უჭირთ! საშინელი სანახავია მათი საავადმყოფო, არ გააჩნიათ აპარატურა, არანაირი აღჭურვილობა, არასდროს დამავიწყდება, რა დღეში არიან იქ დაჭრილები. საოპერაციო მაგიდები არა აქვთ, არც საწოლები. ნარებზე წვანან და ისე უკეთებენ ოპერაციას. ამასთან, ყველა უფულოა, ნათესავებიც კი არ შემორჩა უმრავლესობას, რომ მათი მკურნალობის ფული გადაიხადონ. ნუთუ მსოფლიომ არ იცის ან არ სურს იცოდეს, რა უბედურება გადაიტანა ამ ხალხმა? _ სინანულით დააყოლა ბოლოს.

_ ყოველ შემთხვევაში, ჯაფარის ძმას არ გასჭირვებია მკურნალობა, აბდულა, _ შევახსენე მე, _ მას ჯაფარი გამუდმებით უგზავნიდა ფულს და ეხმარებოდა.

_ ახლა კი, ფაიზას მამას მოჰყავს თავისთან, რათა ჩვენთან უმკურნალოს. უნდა, რომ ყველამ ერთ დიდ ოჯახად იცხოვროს, _ თქვა მან, მერე კვლავ მამამისს მიუბრუნდა, _ ისე, ერთი კარგი საავადმყოფო არ აწყენდათ ლიბანელებს, მამა. კარგი დასაწყისი იქნებოდა მათთვის. რას იტყვი? არც ეს გამოადგება შენს ბიზნესს?

წინ გადავიხარე, რათა კარიმის აზრი მომესმინა. მას ყოველთვის უჭირდა საყვარელი ვაჟიშვილის თხოვნაზე უარის თქმა.

კარიმმა თვალები დახუჭა და თითებით შუბლი მოისრისა. სწორედ ამ დროს, სრულიად მოულოდნელად, საიდანღაც ტირილის ხმა მოისმა.

გაოცებულებმა გადავხედეთ ერთმანეთს, უცებ ვერც მივხვდით, საიდან მოდიოდა ეს ხმა.

გავიხედე და უეცრად სამზარეულოში, გაზქურასთან მდგარ ფატიმას შევავლე მზერა. ის ტიროდა!

კარიმს სახეზე შვების ტალღამ გადაურა, რადგან აბდულას ინტერესმა უკვე სხვა «ობიექტზე» გადაინაცვლა.

ფატიმას პირველი სწორედ აბდულა მივარდა. მას მე და გოგონები მივყევით, კარიმი კი აივანზე მარტო დავტოვეთ.

თავიდან მეგონა, ფატიმამ ალბათ ხელი თუ დაიწვა-მეთქი, რადგან ის ხბოს ჩაშუშულს ამზადებდა ვახშმისთვის. მაგრამ მალევე მივხვდი, რომ ასე არ იყო. ქალი თან ურევდა ტაფაზე დაყრილ ხორცს, თან მოთქმით გოდებდა. არც კი შეუმჩნევია ჩვენი  შესვლა და არც იმაზე უფიქრია, რომ მისი ტირილის ხმა ლამის მთელ სასახლეში ისმოდა.

_ ფატიმა, რა მოხდა? _ შეეკითხა შეშფოთებული აბდულა.

ქალს თავი არ მოუბრუნებია, ისე ამოთქვა:

_ ო, აბდულა! ბედნიერია ის ქალი, ვინც ამ ქვეყანაზე არ გაჩნდა! მეორე ბედნიერი კი ის არის, ვინც ჩვილობაშივე გარდაიცვალა.

სასოწარკვეთილმა ქალმა მკერდზე მუშტები დაიბრაგუნა. გოგონები მოსამსახურეს მოეხვივნენ და დამშვიდება დაუწყეს.

აბდულამ კითხვით სავსე მზერა მომაპყრო. მხრები ავიჩეჩე, რადგან მეც ისეთივე დაბნეული ვიყავი, როგორც ისინი. სხვა ვერაფერი ვიფიქრე, გარდა იმისა, რომ შესაძლოა, მეუღლესთან ჰქონოდა პრობლემები. ალბათ ქმარი გაშორდა და მის მაგივრად უფრო ახალგაზრდა ცოლი შეირთო-მეთქი. თუმცა, სულაც არ ჰქონდათ ერთმანეთთან ცუდი ურთიერთობა.

ფატიმას ქმარს, აბდულს, ჩვენს სახლში ერთდროულად ორი თანამდებობა ეკავა _ მებაღის და მძღოლის. ცოლ-ქმარი ხშირად აღნიშნავდა, რომ თავს ბედნიერად მიიჩნევდნენ ჩვენთან მუშაობით. ჩვენ კარგად ვუხდიდით მათ. ამასთან, ქაიროში იშვიათად ჩავდიოდით, ამიტომ მათ საკმარისი დრო ჰქონდათ, საკუთარი შვილები ხშირად მოენახულებინათ და ოჯახისთვისაც მიეხედათ.

თუმცა, ეს სულაც არ ცვლიდა საქმის ვითარებას. აქაური კანონის მიხედვით, ეგვიპტელ მამაკაცი ისეთივე პრივილეგიებით სარგებლობდა, როგორითაც საუდელი, ამიტომ სულაც არ გამიკვირდებოდა, თუკი აბდული ცოლს მიატოვებდა და სხვას შეირთავდა.

ამანი და აბდულა მხრებში შეუდგნენ ფატიმას და სასტუმრო ოთახში გაიყვანეს, სადაც სავარძელში ჩასვეს.

სამზარეულოში მახა დარჩა, რათა ტაფაზე მოშიშხინე კერძისთვის მიეხედა.

ფატიმა ოხრავდა და ოხრავდა. ბავშვებს ვანიშნე, მარტო დაგვტოვეთ-მეთქი და როცა გავიდნენ, მოსამსახურეს მივუბრუნდი:

_ რა მოხდა, ფატიმა? აბდული ხომ არ გაგშორდა?

მან გაოცებულმა ამომხედა თავისი ცრემლიანი თვალებით და ჩემივე სიტყვები გაიმეორა:

_ აბდული? გამშორდა? _ გაღიმება სცადა, _ ის ბებერი? აბა, ერთი სცადოს! იმ მელოტ თავს გავუჩეჩქვავ და მის ტვინს ტროტუარზე, მზეზე შევბრაწავ! ამას ვერ გაბედავს!

თავი ძლივს შევიკავე, ხარხარი არ ამეტეხა.

კარიმს ბევრჯერ უთქვამს, აბდულს თავისი ცოლის ტყვიასავით ეშინიაო. მერე კი ხუმრობით დააყოლებდა, კიდევ კარგი, რომ არაბულ სამყაროში ერთი ქალი მაინც მოიძებნება, ვისაც შენი დაცვა და რჩევა არ სჭირდებაო.

აბდული ფატიმაზე ბევრად გამხდარი იყო, თანაც _ დაბალი. ერთხელ კარიმმა თავისი თვალით ნახა, როგორ აუჭრელა ცოლმა ქმარს ზურგი გრძელი წკნელით. ძონძროხა ფატიმა ადვილად ერეოდა ქმარს.

_ მაშინ რა ხდება? რა პრობლემა გაქვს? _ ჩავეკითხე.

ქალმა დანაოჭებული სახე ხელებში ჩამალა და ხმამაღლა ამოიხრა, მაგრამ პასუხი არ გამცა და თავის ფიქრებში ჩაიძირა.

_ ფატიმა! _ შევახსენე ჩემი არსებობა.

მოულოდნელად სახეზე წამოჭარხლდა, კვლავ წასკდა ცრემლები და მოთქმით მომიგო:

_ ჩემი შვილიშვილის ალჰაანის დარდი მაწუხებს, ქალბატონო. მამამისი ნასერი ურჩხულია, ნამდვილი ვირი, ჩემი ხელით მოვუღებდი ბოლოს, ქალიშვილი რომ მომცემდეს ამის უფლებას. მაგრამ არა! სულ მეწინააღმდეგება, ჩემს საქმეში ნუ ერევიო. როგორც საჭიროა, ისე ვცხოვრობთ და ერთად ვიღებთ გადაწყვეტილებასო! წარმოგიდგენიათ? საკუთარ შვილიშვილს ვერ უნდა გამოვესარჩლო? ამის უფლება არ უნდა მქონდეს?

ისე დამაინტრიგა მისმა ნათქვამმა, გული არ მითმენდა, სანამ მათ ამბავს გავიგებდი.

_ რა უქნა ნასერმა თავის შვილს? შენს შვილიშვილს?

ჩემთვის კი გავიფიქრე, რადგან დედა არ აპროტესტებს, გამოდის, რომ არც მაინცდამაინც უმწარებს-მეთქი ცხოვრებას.

_ ნაძირალაა ის ნასერი, ძალიან ბნელი ადამიანი! ერთი პატარა სოფლიდანაა, მაგან რა უნდა იცოდეს საერთოდ? მისგან კარგი არაფერია მოსალოდნელი! ღუპავს ჩემს ალჰაანს!

გაოცებულმა უკან გადავიწიე, რადგან ფატიმამ ჩვენს ახალხალიჩადაგებულ იატაკზე ზიზღით გადააფურთხა, თან წყევლიდა თავის სიძეს, საყვედურობდა ქალიშვილს და ალაჰს შვილიშვილის გადარჩენას შესთხოვდა.

მოთმინებადაკარგულმა ხმას ავუწიე და ფატიმას ამბის მოყოლა ვუბრძანე:

_ ფატიმა! დროზე მითხარი, რა ხდება. ამდენი ხანია, გელოდები და პასუხი არ მაღირსე. რა სჭირს შენს შვილიშვილს?

ქალმა ქოთქოთი შეწყვიტა, ხელზე ხელი მომიჭირა და ხმადაბლა დაიწყო:

_ დღეს, დღეს აპირებენ ისინი ალჰაანის ქალად ქცევას. 9 საათზე მათთან დალაქი მივა. არ მწამს, რომ ეს რიტუალი ასე აუცილებელია. არც ერთი ჩემი ქალიშვილისთვის ეს არ გამიკეთებია. ნასერმა მოიფიქრა ყველაფერი! მიშველეთ, ქალბატონო, დამეხმარეთ!

ამის გაგონებაზე წარსულის უსიამოვნო ეპიზოდები ამომიტივტივდა გონებაში. როგორ კარგად მახსოვდა ის საშინელი ისტორია, რომელიც ჩემს უფროს დას, ნურას გადახდა. მას წინადაცვეთა ჩაუტარეს. ეს ქალად ქცევას ნიშნავდა.

მე და კარიმი ჯერ კიდევ არ ვიყავით შეუღლებული. 16 წლის გავხდი მაშინ. დედა ახალი გარდაცვლილი იყო და ქალის წინადაცვეთაზე ცნობები ნურამ «მომაწოდა». მაშინ ჯერ კიდევ არ ვიცოდი, რომ ნურამ და ჩემმა მომდევნო ორმა დამ უკვე გამოიარა ეს საშინელი პროცედურა. შედეგად კი მთელი ცხოვრების განმავლობაში ტკივილი და წამება მიიღეს.

საუდის არაბეთის არც ისე შორეულ წარსულში ქალის წინადაცვეთა არცთუ ისე იშვიათი შემთხვევა იყო. გოგონების წინადაცვეთა ხდებოდა არა დაბადებისთანავე, არამედ მის გათხოვებამდე ერთი ან ორი თვით ადრე, თუმცა ზოგიერთ ტომებში ამ რიტუალს ჩვილებს დაბადებისთანავე უტარებდნენ.

ერთი ინგლისელი მწერლის წიგნში წავიკითხე ადრე, რომ ჩვილობაში წინადაცვეთილი გოგონები მოგვიანებით ძალიან ტემპერამენტიანები და ვნებიანები ხდებიან, ხოლო ზრდასრულ ასაკში წინადაცვეთილები პირიქით, მშვიდი და გაწონასწორებული, სექსის დიდი სურვილი არ გააჩნიათ და ამიტომაც ბოლომდე ერთგული ცოლები რჩებიან. მიზეზი მარტივია _ ტრავმაგადატანილი ქალი სექსუალური აქტის დროს საშინელ ტკივილს განიცდის.

წინადაცვეთას აკეთებენ დალაქები და ბებიაქალები, რომლებიც ინსტრუმენტად მაკრატელს, საპარსს ან ნემსს იყენებენ, ვის რომელი ინსტრუმენტიც ურჩევნია, იმის მიხედვით.

ჩემი ბაბუა, აბდულ აზიზ ალ-საუდი, ჩვენი სამეფოს მმართველი, არასდროს ყოფილა არც ქალის და არც მამაკაცის წინადაცვეთის მომხრე. ერთხელ ის თურმე თავად შეესწრო მამაკაცის წინადაცვეთას და ისე შეძრწუნდა, რომ სამეფოში კანონით აკრძალა მისი პრაქტიკაში გამოყენება. მიუხედავად ამისა, ყველა როდი ემორჩილებოდა კანონს და დროთა განმავლობაში მავანნი მაინც მიმართავდნენ ამ მავნე რიტუალს.

ქალის წინადაცვეთა სხვადასხვა სახით ხდებოდა. ყველაზე საშინელი იყო ფარაონული წინადაცვეთა, როცა «პაციენტს» მთლიანად აჭრიან სავნებო ორგანოებს. ეს ყველაზე რადიკალური ოპერაციაა. მსგავსი ოპერაცია მამაკაცს რომ ჩაუტარონ, გამოდის, რომ იგი თავის მამაკაცურ ღირსებას უნდა გამოემშვიდობოს და ცვედანი გახდეს.

რა ბარბაროსული ტრადიციები ჰქონდათ ჩვენს წინაპრებს და იგი დღესაც გრძელდება! ბაბუაჩემის კანონის გამოსვლის გამო გადავურჩი მეც ამ საშინელ რიტუალს. და არამარტო მე, ქალთა უმრავლესობა ჩემს ქვეყანაში. ჩვენი ოჯახის მამაკაცებმა სასტიკად აკრძალეს ეს ტრადიცია, თუმცა, იყვნენ ქვეყანაში არაბები, ძირითადად, აფრიკიდან გადმოხვეწილი ოჯახები, რომლებიც ჯერ კიდევ სარგებლობდნენ ამ ავადსახსენებელი ტრადიციით. თუმცა, რადგან წლების განმავლობაში ჩემს ოჯახში მსგავსი პრაქტიკა არ გამოიყენებოდა, სრულიად გადამავიწყდა მისი არსებობა.

ახლა კი ფატიმამ შემახსენა და უსიამოვნო მოგონებები გამიმძაფრა. თვალწინ დამიდგა ალჰაანი, მშვენიერი გოგონა, რომელიც ხშირად მოდიოდა ჩვენთან, ბებიის მოსანახულებლად, როცა ქაიროში ჩამოვდიოდით. ჭკვიანი და მხიარული ბავშვი იყო. წარმოვიდგინე, როგორ გადააწვენდა დალაქი მას საწოლზე, ფეხებს გადაუწევდა და მიადგებოდა მაკრატლით ან საპარსით… ამის გაფიქრებამ შემაძრწუნა. ვერაფრით დამეჯერებინა, რომ დედამისი ამ სისაძაგლეზე მიდიოდა. თუმცა, ბევრი დედა გამიგია, რომლებიც თვითონ მოითხოვენ დაჟინებით ქალიშვილების ქალად ქცევის პროცედურას.

_ ქალბატონო, თქვენ შეგიძლიათ დაიცვათ ჩემი შვილიშვილი? _ ფიქრებიდან ფატიმას ხმამ გამომიყვანა.

უმწეოდ გადავაქნიე თავი.

_ მე რა შემიძლია, ფატიმა, თუკი შენ თვითონ უძლური ხარ. მე ხომ შენი ოჯახის წევრი არ ვარ, უფლება არ მაქვს, ჩავერიო სხვისი ოჯახის საქმეებში, ამას უკეთურობაში ჩამითვლიან.

_ მაგრამ თქვენ ხომ პრინცესა ხართ! ჩემს ქალიშვილს კი დიდი რიდი აქვს პრინცესების.

_ არა, ჩემო კარგო, გული მიგრძნობს, შენს ქალიშვილს ჩემი ჩარევა ამ საქმეში არ მოეწონება. მთელი ჩემი შეგნებული ცხოვრება ქალთა დაცვას შევალიე, მაგრამ ახლა ვხვდები, რომ სულ ტყუილად. ცხოვრება ჩვენი დებისთვის უფრო და უფრო მტანჯველი ხდება. რომ შემეძლოს, აუცილებლად დავეხმარებოდი შენს შვილიშვილს, მაგრამ მე აზრის გამოხატვის უფლებაც კი არ მაქვს.

ფატიმას იმედი გაუცრუვდა, მხრები ჩამოყარა და თვალები უფრო დაუნაღვლიანდა. შემდეგ მოულოდნელად თავი ასწია და მტკიცე ხმით გამომიცხადა:

_ მესმის, ქალბატონო, მაგრამ მაინც გთხოვთ, გამომყვეთ. ვცადოთ.

ფატიმას სიჯიუტით გაკვირვებულმა ვიგრძენი, რომ შევყოყმანდი. ამ ქალს უარს ვერ ვეტყოდი დახმარებაზე. მისუსტებული ხმით ვკითხე:

_ სად ცხოვრობს შენი ქალიშვილი?

გახარებულმა ფატიმამ მაშინვე «ჩამომირაკრაკა»:

_ ძალიან ახლოს ვცხოვრობთ, ქალბატონო, აგერ, ხელის გაწვდენაზე. მანქანით თუ წავალთ, უფრო ადრე მივალთ, ვიდრე ნასერი სამსახურიდან დაბრუნდება.

ძალა მოვიკრიბე და წამოვდექი. «გამომივა თუ არა, ჩემი ვალია, ვცადო,» _ გავიფიქრე.

ახლა ერთადერთ წინააღმდეგობას ჩემი მეუღლე წარმოადგენდა. კარიმი უნდა მომეტყუებინა, თორემ სიმართლე რომ მეთქვა, არ გამიშვებდა.

_ ფატიმა, წადი, გაემზადე, შენი ნივთები მოაგროვე და არავის არაფერი უთხრა ამის შესახებ.

_ კარგი, ქალბატონო. ვიცი, რომ ალაჰის სურვილია, თქვენ დამეხმაროთ.

ვხედავდი, როგორ ცდილობდა ფატიმა, სწრაფად ემოძრავა. ამდენი წლის განმავლობაში პირველად ვნახე იგი ასე აჩქარებული.

ამწუთას ჩვენ ორივენი თანამოაზრეები ვიყავით, სხვადასხვა წრის ქალები, რომლებიც ერთი საქმისთვის იბრძვიან.

სანამ ვიცვამდი, თმას ვივარცხნიდი და ტუჩებზე პომადას ვისვამდი, ვფიქრობდი, რა მეთქვა კარიმისთვის, რომ არ შევეყოვნებინე. ბოლოს მოვიფიქრე, ვითომ ფატიმას შვილს იშვიათი ქალური დაავადება აღმოუჩინეს, მაგრამ მან მკურნალობაზე უარი განაცხადა. ფატიმამ კი მე მთხოვა დახმარება, ამიტომ უნდა გავყვე, იქნებ შევძლო და გადაწყვეტილება შევაცვლევინო მის ქალიშვილს. უფრო დამაჯერებელი რომ ყოფილიყო ჩემი ტყუილი, გადავწყვიტე მეთქვა, რომ თავიდან არ მინდოდა წასვლა, მაგრამ შემდეგ გადავიფიქრე, რადგან მერე ვერასდროს ვაპატიებდი ჩემს თავს, რომ ადამიანი კვდებოდა და მე თითიც არ გავანძრიე მის გადასარჩენად.

რა თქმა უნდა, ეს უნიჭო სცენარი იყო, მაგრამ კარიმს იმდენად სძულდა ქალური პრობლემები, რომ ბოლომდე არც მომისმენდა და მეტყოდა, წადიო.

თუმცა, ტყულის თქმა აღარ დამჭირდა. სანამ მე ვემზადებოდი, კარიმისთვის დაურეკავთ და წასულა, აბდულასთვის კი დაუბარებია, დედაშენს უთხარი, რომ გვიან მოვალო. აღმოჩნდა, რომ იგი ერთ-ერთმა ბიძაშვილმა კაზინოში სათამაშოდ დაპატიჟა.

ცოტა არ მესიამოვნა ეს ამბავი. მივხვდი, რომ კარიმს თამაში კი არა, აბდულასგან თავის დაღწევა სურდა. ჯერ დაკარგული მილიონი დოლარი ვერ მოენელებინა და შვილი ახლა ქველმოქმედებისთვის სთხოვდა ფულს.

მაინც შვებით ამოვისუნთქე. გამიხარდა, რომ ტყუილის თქმამ არ მომიწია.

აბდულას ვთხოვე, მძღოლის მაგივრობა მას გაეწია ჩვენთვის.

_ მინდა, შენ წაგვიყვანო ფატიმას სახლში, შეძლებ?

ბიჭი სიხარულით დამთანხმდა. მისთვის უდიდესი ბედნიერება იყო ჩვენი ახალი «მერსედესის» მართვა. კარიმმა მანქანა სპეციალურად შეიძინა, რათა ქაიროში ყოფნისას გადაადგილება არ გაგვძნელებოდა.

აბდულა შეეცადა, სიხარული არ შეტყობოდა და საქმიანი ადამიანის იერით, დინჯად მიპასუხა:

_ წავალ, მანქანას გამოვიყვან.

ქაიროს ქუჩები მანქანების სიმრავლეს არ უჩიოდა, ამიტომაც დღის ამ მონაკვეთში გამუდმებით საცობები იქმნებოდა.

სანამ ჩვენი ავტომობილი ვიწრო ქუჩებით გადაადგილებას ცდილობდა, ყურადღებით ვათვალიერებდი ფეხით მოსიარულე ადამიანებს ფარაონთა ქალაქში. ყველა სადღაც მიიჩქაროდა, ყველა გარბოდა და თითოეულ მათგანს ტანჯვა გამოსახოდა სახეზე. თავი გადავაქნიე, არა, ასე გაგრძელება შეუძლებელია, ქაიროს მართლაც გაუჭირდება არსებობა, თუ რამე არ შეიცვალა.

ფიქრის ძაფი აბდულას შეკითხვამ გამიწყვიტა.

_ დედა, რისთვის მივდივართ ფატიმასთან?

_ რისთვის და… _ შევყოვნდი, სანამ ავუხსნიდი, _ ჯერ შემპირდი, რომ არავის ეტყვი.

_ გპირდები, _ აბდულამ სიჩქარეს მოუმატა, რადგან ქუჩა გათავისუფლდა საცობისგან.

შვილს ყველაფერი მოვუყევი. როცა მან ფატიმას ამბავი მოისმინა, სახეზე მღელვარების ტალღამ გადაურბინა.

_ იცი? ადრეც მსმენია მსგავსი რაღაცები, მაგრამ არასდროს ვიჯერებდი, რადგან ვფიქრობდი, რომ გადაჭარბებული იყო ეს ყველაფერი. უფრო მეტიც, ხანდახან მონაჭორიც მეგონა. ნუთუ მართალია? მართლა ასე აწამებენ პატარა გოგონებს? ეს ხომ სადიზმია!

ვიფიქრე, ნურა დეიდაზე მოვუყვები-მეთქი, მაგრამ გადავიფიქრე. რადგან ეს თემა ძალიან ინტიმური იყო და არ მივიჩნიე საჭიროდ, ჩემს შვილს სცოდნოდა. ისედაც, ნურა დღემდე განიცდიდა გადატანილ ტკივილს და აბდულასგან ოდნავ მაინც რომ ეგრძნო რამე, უხერხულ მდგომარეობაში ჩავარდებოდა. ამის მაგივრად მას ქალთა წინადაცვეთაზე შორეული წარსულის ამბები მოვუყევი, ყველაფერი, რაც სხვისგან გამეგო ან წამეკითხა.

_ მიხარია, რომ ახლა ასე მასობრივად არ ხდება ჩვენს ქვეყანაში წინადაცვეთა, _ გაიღიმა აბდულამ, _ მაგრამ აქა-იქ რომ ხდება, ესეც საშინელებაა. რატომ უნდა დაიტანჯონ ქალები რაღაც უაზრო ტრადიციების გამო?

პასუხი არ გამიცია. ამის შემდეგ მთელი გზა ისე გავიარეთ, კრინტი არავის დაგვიძრავს. ყველა ჩვენ-ჩვენს ფიქრებში ვიყავით ჩაფლული.

ფატიმას ქალიშვილი ქალაქის გარეუბანში, ერთ-ერთი მთავარი სავაჭრო ქუჩის შესახვევში ცხოვრობდა. აბდულამ მანქანა ტანსაცმლის მაღაზიის წინ გააჩერა. იქვე მდგომ ავტოსადგომის თანამშრომელს ფული გადაუხადა და დაამატა, გამოსვლისას კიდევ მოგცემ, თუ მანქანას მიხედავ და არავინ მომპარავსო.

სანამ ფატიმას სახლს მივადგებოდით, ვიწრო შესახვევი უნდა გაგველო, ფილაქნით მოკირწყლული. აბდულამ ხელკავი გამიკეთა და ფრთხილად მომყვა გვერდით. ჰაერში აღმოსავლური კერძების სურნელი ტრიალებდა, რადგან ამ უბანში ყოველი ფეხის ნაბიჯზე სასაუზმეები იყო ჩამწკრივებული.

მე და ჩემი შვილი ხანდახან გაოცებულები გადავხედავდით ერთმანეთს, რადგან ღარიბთა კვარტალში არასდროს ვყოფილვართ. მსგავს სიღატაკესა და ასე გაჩანაგებულ სახლებს პირველად ვხედავდით.

ფატიმას შვილი სამსართულიან შენობაში ცხოვრობდა, რომლის პირველ სართულზე საფუნთუშე იყო განთავსებული, ხოლო დანარჩენი ორი სართული მობინადრეებს ეკავათ. როგორც ჩანს, ელხანი აივანზე იდგა, რადგან, დაინახა თუ არა დედამისი, ზემოდან გადმოსძახა. მისი ხმა ძლივს გავიგონეთ მოყაყანე ხალხის ნაკადში.

აბდულამ არ იცოდა, რომ ამ ოჯახში ქალებს ნებადართული ჰქონდათ უცხო მამაკაცებთან შეხევედრა (ეგვიპტეში ყოველ ოჯახს სხვადასხვა შეხედულება აქვს ამ საკითხზე) და მითხრა, საშაურმესთან დაგელოდებიო.

_ თან შაურმასაც მივირთმევ, _ გაიცინა ჩემმა ვაჟმა.

შაურმა ჩემი შვილების საყვარელი კერძი იყო ბავშვობიდან.

ელჰამი და მისი ოთხი ქალიშვილი კიბის თავთან დაგვხვდნენ. ერთმანეთს ლაპარაკს არ აცლიდნენ, რამე ხომ არ მოხდა, პრინცესა რამ შეაწუხა, ჩვენთან მოსვლა რამ გადააწყვეტინაო.

პირველი, რაც იმ წუთას გავიფიქრე. ის იყო, რომ ელჰამი ძალიან ჰგავდა დედამისს. ახალგაზრდა ფატიმა წარმომიდგა თვალწინ.

იგი მოჯადოებულივით შემომცქეროდა, ვერ დაეჯერებინა, რომ მის წინაშე საუდის არაბეთის პრინცესა იდგა.

მას არ ვიცნობდი, თუმცა მისი დანარჩენი ქალიშვილები და შვილიშვილებიც კი ნანახი მყავდა. მოულოდნელად გამახსენდა, რომ მთელი ჩემი ძვირფასეულობა ზედ მქონდა ასხმული და ცოტა არ იყოს, უხერხულად ვიგრძენი თავი. წამოსვლის წინ დამავიწყდა ბეჭდებისა და ბრილიანტის საყურის მოხსნა. ჩემი სამკაულები ამ სიღარიბის ფონზე ზედმეტად თვალში საცემი ჩანდა. ელჰამმა თავის უმცროს ქალიშვილს ხელზე ხელი წაჰკრა, როცა მან ჩემს ალმასისთვლიან ბეჭედს თითი სათუთად გადაუსვა.

ელჰამმა სასტუმრო ოთახში შეგვიპატიჟა. შემდეგ ცოტა ხნით დაგვტოვა და სამზარეულოში გაუჩინარდა ჩაის მოსადუღებლად. ალჰაანი არსად ჩანდა. ფატიმას უმცროსი შვილიშვილი ჩაუჯდა კალთაში.

ირგვლივ მიმოვიხედე და შევამჩნიე, რომ ელჰამი ძალიან სადად ცხოვრობდა. შევეცადე, მზერა არ შემეჩერებინა საღებავგადაქექილ იატაკსა და გაცრეცილ ფარდებზე. არ მინდოდა, ვინმეს შეემჩნია, რომ ამ ყველაფერმა დამაინტერესა. კედლის ერთ კუთხეში დანჯღრეული მაგიდა იდგა, რომელიც რელიგიური შინაარსის წიგნებით იყო დახუნძლული. ჭერზე გაზის ლამპა ეკიდა, რამაც მაფიქრებინა, რომ სახლში ელექტროობა არ იყო გაყვანილი. კიდევ ის მომხვდა თვალში, რომ ოთახში საოცარი სისუფთავე სუფევდა. აშკარად ჩანდა, რომ დიასახლისი პეწიანი ქალი იყო და სახლის დალაგებას დიდ დროს უთმობდა.

ელჰამმა ჩაი შემოიტანა და თან ნუშის ნამცხვარიც მოაყოლა.

_ ჩემი გამომცხვარია, დღეს საღამოს წვეულება გვაქვს და ვემზადებოდი, _ მორცხვად გადმოგვხედა ქალმა და ჭიქების მაგიდაზე დალაგებას შეუდგა.

_ ალჰაანი სად არის? _ ცივად იკითხა ფატიმამ და გამჭოლი მზერა ესროლა ქალიშვილს.

_ მაღლაა, სახურავზე, ყურანს კითხულობს. ერთი სული აქვს, საღამო როდის დადგება, ნერვიულობს, მოუთმენლად ელოდება რიტუალის დაწყებას. სერიოზულად ემზადება მისთვის ასეთი მნიშვნელოვანი საქმისთვის.

ამ მომენტამდე ერთობ მხიარული ატმოსფერო იყო შექმნილი, მაგრამ ელჰამის სიტყვების შემდეგ სიტუაცია შეიცვალა. ფატიმა მოიქუფრა და გაღიზიანებულმა უხეში ტონით მიმართა ქალიშვილს:

_ მომისმინე, ელჰამ! ჩვენ აქ დროის სატარებლად არ მოვსულვართ. ასეთი საპატიო ქალბატონი ტყუილად არ მომიყვანია. ჩემი თუ არ გესმის, მას მაინც მოუსმინე. დაანებე ბავშვს თავი და ნუ დაასახიჩრებ საშვილიშვილოდ. შეიცოდე შვილი, ნუ გაწირავ სამუდამო ტანჯვისთვის და ნუ მიაყენებ სამარადისო ტკივილს. შენი გაჩენილია, ბოლოს და ბოლოს1

ფატიმა სწრაფად ლაპარაკობდა, მაგრამ რადგან ელჰამმა წარბიც არ შეიხარა, თითი ჩემკენ გამოიშვირა:

_ ვხედავ, მე არად მაგდებ. ამ უცხო ქალბატონს მაინც მოუსმინე. მას ექიმებთან აქვს ურთიერთობა და ჩვენზე კარგად იცის, რა შედეგის მომტანია ბავშვის წინადაცვეთა. სულაც არ არის აუცილებელი ამის გაკეთება, ეს მხოლოდ მავნე ტრადიციაა და სხვა არაფერი.

სხვა გზა არ მქონდა, დავიწყე ლაპარაკი. შეძლებისდაგვარად ვცდილობდი, რბილად ამეხსნა ელჰამისთვის, რა ზიანის მოტანა შეეძლო გოგონასთვის წინადაცვეთას. ხმა გამებზარა, ისე ვნერვიულობდი.

ფატიმა გაქვავებულივით იჯდა, მის ქალიშვილს კი, მიუხედავად იმისა, რომ ზრდილობიანად მისმენდა, სახის გამომეტყველება არ შეცვლია. მსგავსი სიმტკიცე კარგა ხანია, არაბი ქალის სახეზე არ დამინახავს. მისი თვალებიდან კი საშინელი სიჯიუტე გამოსჭვიოდა. რადგან ფატიმასგან ვიცოდი, რომ ოჯახი რელიგიურად ცხოვრობდა, ჩემი რელიგიური აზრებიც გავუზიარე. ხაზგასმით აღვნიშნე, რომ ყურანში არსადაა ნახსენები მსგავსი რიტუალი, მერე იქვე დავამატე:

_ ალაჰს რომ ქალების წინადაცვეთა ნდომოდა, მოციქულ მუჰამედს აუცილებლად ამცნობდა ამის შესახებ.

_ ეს არაფერს ცვლის, ქალბატონო, _ მომიგო ელჰამმა, _ ჰადიტიც არ არის ნახსენები ყურანში, მაგრამ დღემდე არ ვივიწყებთ მუსლიმანები. რაც უნდა მითხრათ, აზრს ვერ შემაცვლევინებთ. მე და ჩემმა ქმარმა უკვე მტკიცედ გადავწყვიტეთ ეს ამბავი.

დიდხანს ვილაპარაკეთ, მაგრამ ვხვდებოდი, რომ შეწინააღმდეგებას აზრი არ ჰქონდა.

ამასობაში მოსაღამოვდა. ვიცოდი, რომ ნასერი მალე დაბრუნდებოდა სამსახურიდან. სულაც არ მინდოდა მისი ნახვა, მით უმეტეს, როცა ასეთი დელიკატური საკითხის მოსაგვარებლად ვიყავი მოსული, ამიტომ ავჩქარდი. მოვიმიზეზე, ბავშვები მარტო მყავს დატოვებული და დროზე უნდა მივბრუნდე-მეთქი.

ფატიმამ იგრძნო, რომ დამარცხდა და დაიწყო ლოყების ჩამოხოკვა და მოთქმა. საწყალს ერთიანად გაუწითლდა სახე.

დედის ასეთმა მდგომარეობამ დაანაღვლიანა ელჰამი, მაგრამ უკან მაინც არ დაიხია. ეს კიდევ არაფერი, ბოლოს ისეთი რამ თქვა, კინაღამ გული გამიჩერდა.

_ ჩემი ოთხივე ქალიშვილი ჩაიტარებს წინადაცვეთას, როცა ამის დრო დადგება!

ვიგრძენი, მას სურდა, რაც შეიძლება, დროზე დამეტოვებინა იქაურობა. რადგან უძლური ვიყავი, სხვა გზა არც მრჩებოდა. სასწრაფოდ წამოვდექი.

ელჰამი თავაზიანად დამემშვიდობა.

_ პრინცესა სულთანა, თქვენი სტუმრობით უდიდესი პატივი დასდეთ ჩემს ოჯახს. გთხოვთ, სხვა დროსაც გვეწვიოთ და უფრო დიდი ხნით დარჩეთ.

_ მადლობა, ელჰამ, როგორმე ვეცდები, _ ცივად გავუღიმე და კარისკენ დავიძარი.

ფატიმა არ გამომყვა.

_ დედა, შენც წადი! _ ელჰამი დედამისს მიუბრუნდა.

_ არსადაც არ წავალ! უნდა დავესწრო ჩემი შვილიშვილის წამებას. დალაქს მაინც მივადევნებ თვალს, რომ ნაკლები ტკივილი მიაყენოს ჩემს გოგონას და რაც საჭიროა, იმის გარდა, სხვა რამეც არ მოაჭრას საწყალს!

სახლი გუნებაწამხდარმა დავტოვე. ვერ მივაღწიე ჩემსას. კიბეზე რომ ჩავდიოდი, მეგონა, ფეხებზე გირები მომაბეს, ისე დამმძიმებოდა. ნერვების დასაწყნარებლად, შუა კიბეზე შევჩერდი და ყურანიდან ერთი სტროფი ხმამაღლა წავიკითხე.

_ თქვენ არ შეგიძლიათ გზაზე ძალით დააყენოთ ყველა, ვისაც მოისურვებთ. ეს მხოლოდ ალაჰს შეუძლია!

აბდულა კაფეს წინ იჯდა და მელოდა. კითხვით სავსე მზერას არ მაშორებდა, როცა მივუახლოვდი.

_ აბა? _ მოუთმენლად მკითხა.

სასოწარკვეთილმა თავი გადავაქნიე.

_ ვერა, ვერაფერი გავაწყვე. უკვე აღარაფრის შეცვლა არ შეიძლება.

ბიჭი მოიღუშა.

_ წამოდი, _ ხელი ჩავავლე, _ დროზე დავბრუნდეთ სახლში.

კარგა მანძილი რომ გამოვიარეთ, უკან მივიხედე. ვცდილობდი, რამე გამერჩია, მაგრამ ამაოდ. ელჰამის სახლი ისე შთანთქმულიყო სიბნელეში, თითქოს არც არსებობდა.

აბდულამ რაღაცის თქმა სცადა, მაგრამ პირზე ხელი ავაფარე და გავაჩუმე, სამაგიეროდ მე ვერ შევიკავე თავი და ავღრიალდი.

ასე აღრიალებული მიმიყვანა აბდულამ შინ.

როგორც კი სახლში ფეხი შევდგი, ჩემს გაოგნებულ გოგონებს ვუბრძანე, ახლავე დაეწყოთ ჩემოდნების ჩალაგება.

_ ახლავე, ახლავე ჩაალაგეთ ნივთები! როგორც კი მამა დაბრუნდება, ყველანი დავტოვებთ ქაიროს! _ განწირული ხმით გავყვიროდი.

_ დედა, რა გემართება? _ აბდულა გვერდით მომიჯდა და ხელი გადამხვია.

_ არ ვიცი, შვილო. როგორც ჩანს, ქალაქი, რომელიც ბავშვობიდან მიყვარდა, უცებ შემძულდა. იმედია, ამ საღამოს მოვლენები არ იქონიებს გავლენას ეგვიპტის სხვა ღირებულებებზე.

აბდულამ თავი მომადო. გულში სითბო ჩამეღვარა, ჩემს ვაჟს არაჩვეულებრივად ესმოდა ჩემი.

ამასობაში კარიმიც დაბრუნდა. შეზარხოშებული ჩანდა, ალკოჰოლის უსიამოვნო სუნმა გაჟღინთა ჰაერი. იმავე წუთს ოთახში ამანის ლოცვის ხმა გაისმა. ის შესთხოვდა ალაჰს, ეპატიებინა მამისთვის პატარა შეცოდება და დროზე გამოეფხიზლებინა. ლოცვაში იგი წვრილად აღწერდა იმ ჯოჯოხეთურ სატანჯველს, რომელიც ჩვენს ოჯახს ელოდა.

ისედაც მოწამლულ ხასიათზე მყოფს ამანის ფანატიზმმა საბოლოოდ მომიღო ბოლო.

_ ნეტავ გაჩუმდებოდე, ამანი! სანამ შენი ოჯახის წევრების კრიტიკას დაიწყებდე, უნდა დაფიქრდე, რას როშავ! გიყურებ და ვერ ვატყობ შენს სახეს, რომ ალაჰმა ჩვენი გადარჩენის მისია დაგაკისრა! ამიტომ გაჩუმდი, თუ შეიძლება! _ ვიყვირე მთელი ხმით და ხელი ავწიე, რომ მისთვის სილა გამეწნა, მაგრამ კარიმმა სწორედ ამ დროს ხელი სტაცა ამანის და გულზე მიიკრა.

_ ამანი, შვილო, სალოცავად შენს ოთახში გადი და დედასთან მარტო დამტოვე! _ შეკავებული ხმით უბრძანა შვილს.

როგორც კი ამანი გავიდა, გაგულისებული მომიბრუნდა:

_ შენ რა, გაგიჟდი? ბოლო დროს ემოციებს ვეღარ იკავებ. ეს შენი აგრესიული გამოსვლები არავის არაფერში სჭირდება! იქნებ, დროა, ჭკუა გასწავლო!

რამდენიმე წუთის განმავლობაში ერთმანეთის პირისპირ ვიდექით და ხმას არ ვიღებდით. კარიმი მშვიდად ელოდა, რას ვუპასუხებდი. ტუჩები ზიზღით დაბრეცოდა, იშვიათად მინახავს ასეთ მდგომარეობაში. ის მზად იყო თავდასხმისთვის, მაგრამ მე იმ ქალების რიცხვს მივეკუთვნებოდი, რომლებიც აგრესიას ორმაგი აგრესიით პასუხობენ, ამიტომ წამითაც არ დავბნეულვარ. ოთახში მიმოვიხედე, იარაღს ვეძებდი, რომლითაც შემეძლო ქმრისთვის თავი შუაზე გამეპო. დამაგვიანდა. კარიმმა, რომელიც ძალიან კარგად მიცნობდა, სასწრაფოდ სტაცა ხელი სპილენძის უზარმაზარ ლარნაკს, რომელსაც ორიოდე წამის წინ თვალი დავადგი. სწორედ მის გამოყენებას ვაპირებდი კარიმის წინააღმდეგ.

უეცრად ჩხუბის სურვილმა გადამიარა. მაქვს ხოლმე ასეთი «გამონათებები» _ ვხვდები, რომ ჩხუბს სიტუაციის გონივრული გააზრება ჯობია. კარიმი ორჯერ ძლიერი იყო ჩემზე. უიარაღოდ მას ვერ მოვერეოდი, ადვილად გამისწორდებოდა. მსწრაფლ გავიაზრე, რომ ჩვენი უთანხმოების ხელჩართულ ბრძოლაში გადატანა არ ღირდა. წარსულის გამოცდილებიდან ვიცოდი, რომ მთვრალ ქმართან შერკინება შეუძლებელი იყო. მოულოდნელად გულისამრევი ზიზღი დამეუფლა და გავიფიქრე, ნეტავ საერთოდ რამ შემაყვარა-მეთქი ეს კაცი.

თავდასხმა გადავიფიქრე და ამის მაგივრად, ბოროტად გადავიხარხარე:

_ შენს თავს შეხედე ერთი! იმ სპილოს ჰგავხარ, ჭიანჭველამ რომ შეაშინა! _ მერე უცებ მაცდურად გავუღიმე და დავაყოლე:

_ მიხარია, რომ ასე ადრე დაბრუნდი. ისეთ ცუდ ხასიათზე ვიყავი, აშკარად მაკლდა შენი შინ არყოფნა.

მთვრალი კარიმი, რა თქმა უნდა, იმ მომენტში ფორმაში არ იყო. ამიტომ მისი მოთაფლვა არ გამძნელებია. ცოლის ტაქტიკის ასეთი შეცვლით გაოგნებული ადვილად გაება დაგებულ მახეში. მითხრა, ძალიან მრცხვენია ჩემი საქციელის და უნდა მაპატიოო. შემდეგ მხარზე გადამხვია ხელი და მთხოვა, მომეყოლა, რამ გამიფუჭა ხასიათი.

საათს ავხედე. 9 ხდებოდა. აი, სულ რამდენიმე წუთი და საწყალი გოგოს წინადაცვეთას შეუდგებოდნენ ჯალათები. საშინლად აღელვებულმა კარიმს ყველაფერი მოვუყევი.

როცა ამბის თხრობა დავამთავრე, ამოვიოხრე:

_ რა უბედურები ვართ ამ ქვეყანაში მცხოვრები ქალები.

ჩემმა ქმარმა გაკვირვებული მზერა მესროლა.

_ უბედური? შენ რატომ ხარ უბედური? განა რამე გაკლია? განა არის ისეთი ოცნება, რაც შეიძლება შენმა ქმარმა ვერ შეგისრულოს?

_ ეგ რა შუაშია? _ მე სხვა რამ ვიგულისხმე! _ იმედი გამიცრუვდა, ნააზრევს რომ ვერ მიმიხვდა.

_ ვიცი, რაც იგულისხმე. არაბი ქალების სოციალური მდგომარეობა. დაანებე თავი მაგ ქალებს. რაც მთავარია, შენს ოჯახშია ყველაფერი რიგზე. ჩვენ ყველაფერი გავაკეთეთ, რომ საკუთარ ქალიშვილებს არ ეგრძნოთ ის ტკივილი, რაც სხვებს უწვნევიათ. ყველას ვერ უშველი. შენი თავი ქალთა მხსნელი ნუ გგონია. ყველას ვერ დაიცავ და დაკმაყოფილდი იმით, ვისი დაცვაც შეგიძლია. ეს სრულიად საკმარისია. _ დამმოძღვრა კარიმმა და საჩვენებელი თითი ნელა გადაატარა ჩემს ტუჩებზე.

«ამ კაცს ქალის მოჯადოების განსაკუთრებული ხიბლი აქვს», _ გავიფიქრე, _ «და სწორედ ესაა მიზეზი, რითიც თავისი ყველა ნაკლის დაფარვას ახერხებს».

_ სულთანა, შენი ბედისწერა იყო, საუდის არაბეთში დაბადებულიყავი და ქალთა უფლებებისთვის გებრძოლა, მაგრამ უკვე ამოწურე შენი თავი. მორჩა, მეტი აღარაფრის შეცვლა შეგიძლია. ბოლოს და ბოლოს, ამ ქვეყნის ქალები უნდა მიხვდნენ, რომ აუცილებელია, შეეგუონ არსებულ სიტუაციას. ეს მათი ხვედრია, ასეთია ჩვენი სამშობლოს კულტურა. მხოლოდ ალაჰმა უწყის, ვინ რომელ მიწაზე დაიბადოს და ვის რა მისია აკისრია. მან იმისთვის მოგავლინა საუდის არაბეთში, რომ შენს ოჯახზე იზრუნო და არა ყოველ შემხვედრ ბედკრულ ქალზე. გასაგებია?

ისევ გადამიტრიალდა გონებაში ყველაფერი. კვლავ ვიგრძენი ზიზღი კარიმის მიმართ. ნეტავ შეიძლებოდეს კაცების ქალად გადაკეთება, რომ თვითონ გამოსცადონ ის ტანჯვა, რომელსაც ჩვენ განვიცდით. რა უნდა გააკეთოს ქალმა, რომ მამაკაცმა შეიგრძნოს ყველა ის უბედურება, რომელიც ქალს ატყდება ამ ქვეყანაში?

ხელი ჩავიქნიე. მივხვდი, რომ კარიმთან ამ თემაზე კამათს აზრი არ ჰქონდა და თავშეკავებით ვუთხარი:

_ ისე ვარ დაცლილი ემოციებისგან, ახლა დაძინების მეტი არაფერი მინდა. იქნებ დავწვეთ?

_ შესანიშნავი აზრია, მეც საშინლად დავიღალე, _ დამეთანხმა კარიმი და საძინებლისკენ ბარბაცით გაემართა.

გოგონებს შევუარე და ვუთხარი, უჩვენოდ ევახშმათ და დროზე დაწოლილიყვნენ, რადგან დილით შორი გზა გველოდა.

როცა საძინებელში შევედი, კარიმს უკვე ღრმად ეძინა. მიუხედავად სიმთვრალისა, მშვიდად და თანაბრად სუნთქავდა.

გულდამძიმებულმა მივაშურე საწოლს. კარგა ხანს არ დამეძინა. კარიმის ნათქვამზე ვფიქრობდი. ნუთუ მართლა უთანასწორო ბრძოლაში ჩავები საკუთარ ბედისწერასთან? ნუთუ ვერაფერს გავაწყობ? არ ვიცი. შეიძლება ასეც იყოს, მაგრამ დანებებას არ ვაპირებ. რაც უნდა მოხდეს, ვერასდროს დავეთანხმები იმ აზრს, რომ ქალის წინადაცვეთა მისაღები წესია. ბოლომდე ვიბრძოლებ იმისთვის, რომ ალჰაანის მსგავსად გაწამებული გოგონები დავიცვა ამ საშინლად მავნე ტრადიციიაგან და აუცილებლად მივაღწევ იმას, რომ ერთხელ და სამუდამოდ ავკრძალო ჩემს ქვეყანაში ეს უბედურება!

 

თავი 11. მონტე-კარლო

 

დილით ფატიმა ნატანჯი სახით მომესალმა. ის მთელი ძალით ცდილობდა, არ შეტყობოდა წუხანდელი ღამის კოშმარი. გაღიმებას შეეცადა, მაგრამ სახე მოეღრიცა. მეც არაფერი მიკითხავს, არ მინდოდა, უარესად გამემძაფრებინა მისთვის ტკივილი, მაგრამ ვეღარ მოვითმინე და მოგვიანებით, როცა სამზარეულოში ფუსფუსებდა, დრო ვიხელთე და საუბარი გავუბი.

_ ფატიმა, ჩვენ ერთ საათში წავალთ. მონტე-კარლოში უნდა გადავფრინდეთ, ჩემი დები გველოდებიან.

_ ასე უცებ გადაწყვიტეთ? _ გაუკვირდა.

_ ჰო, უცებ… ვეღარ ვჩერდები აქ, აღარ შემიძლია. გამუდმებით თვალწინ მიდგას შენი შვილიშვილი და საკუთარ თავს ვერ ვპატიობ, რომ ვერ დავეხმარე, _ თვალზე ცრემლი მომადგა.

_ თქვენ არაფერ შუაში ხართ, ქალბატონო.

_ როგორ არის?

_ აბა როგორ იქნება? დალაქის დაჟინებული თხოვნით, ყველაფერი მოაჭრეს. როგორ არ ვეხვეწე, მაგრამ არაფერი გამომივიდა. ვერ არის მთლად კარგად. სისხლისდენის შესაჩერებლად სპეციალური კომპრესების გამოყენება დაგვჭირდა.

_ ვითომ უფრო გართულდება მდგომარეობა?

ფატიმამ ჩემს ცრემლიან თვალებს შეხედა, ყელზე მომეხვია და დამამშვიდა:

_ ქალბატონო, საქმე უკვე გაკეთებულია. ახლა ვეღარაფერს შევცვლით. თქვენ მის გადასარჩენად, რაც შეგეძლოთ, ყველაფერი გააკეთეთ. გფარავდეთ ალაჰი ამ სიკეთისთვის. დამილოცნიხართ იმ ადამიანებთან ერთად, ვინც გიყვართ და ვინც ყველაზე ძვირფასია თქვენთვის. იმედს ვიტოვებ, რომ ალჰაანი გამოკეთდება. ამაზე არ იდარდოთ.

სიტყვებს ვერ ვპოულობდი, რომ მისთვის მეპასუხა. ქალმა ხელი შემიშვა და ჩვენი მზერა ერთმანეთს შეხვდა. კარგა ხანს ვუყურებდი მას და ვგრძნობდი, რომ ფატიმას გული სავსე იყო ჩემდამი სიყვარულით.

შემდეგ მან ტუჩები გაილოკა და იდუმალი ხმით გააგრძელა:

_ პრინცესა სულთანა, წუხელ ცოტა ხნით წამეძინა და თქვენზე სიზმარი ვნახე. უნდა მოგიყვეთ და ძალიან გთხოვთ, მომისმინოთ.

გული შემეკუმშა. წინათგრძნობა კარგს არაფერს მეუბნებოდა. ფატიმამ ნაღვლიანად შემომხედა:

_ ქალბატონო, თქვენ ცხოვრებაში ყელაფერი გაქვთ, მაგრამ მაინც სულიერ სიცარიელეს განიცდით. ამ დაუკმაყოფილებლობის მიზეზი კი იმაში იმალება, რომ თქვენს მკერდში ბავშვის გული ძგერს. სწორედ ასეთი თანწყობის გამოა, ამდენ გამოცდას რომ გიწყობთ ცხოვრება. ამდენ სირთულეს რომ აწყდებით. არც თქვენ და ალაჰის არც ერთ სხვა შვილს არ ძალუძს, მთელი კაცობრიობის პრობლემები მოაგვაროს. დამავალეს გადმოგცეთ, რომ არაფერია სამარცხვინო იმაში, თვალი გაუსწოროთ რეალობას, უნდა შეეცადოთ და როგორმე უნდა დააცხროთ თქვენი მეომარი სული.

ამ სიტყვების მოსმენისას თვალწინ დედაჩემი დამიდგა. ნათელი იყო, ზეციერი ცხოვრებიდან დედამ შუამავლად ფატიმა გამოიყენა და მისი დახმარებით შეეცადა ჩემთან დაკავშირებას. ფატიმას სიტყვებმა ის რჩევები გამახსენა, რომელსაც დედა მაძლევდა სიცოცხლეში. მაშინ ძალიან ახალგაზრდა ვიყავი და მის ბრძნული გამონათქვამები გაუგებარი იყო ჩემთვის, ამიტომაც დიდ მნიშვნელობას არ ვანიჭებდი. ახლა კი, ამ ასაკში, ვყელაფერი სხვანაირად მომეჩვენა.

როცა დედა კვდებოდა, მხოლოდ იმაზე დარდობდა, რომ მე ვერ შევძლებდი ცხოვრებისეული სიძნელეების დაძლევას. მას ერთადერთი სურვილი ამოძრავებდა _ როგორმე დამეოკებინა ჩემი მეამბოხე სული და ყველას პრობლემები საკუთარი თავისთვის არ მომეხვია. იგი შესთხოვდა ალაჰს, აეხილა ჩემთვის თვალები და ნამდვილი მიზანი დაენახვებინა.

ჩემი საყვარელი დედა! ის იმ ქვეყნიდანაც ცდილობდა ჩემთან დაკავშირებას!

თბილმა ტალღამ სასიამოვნოდ დამიარა მთელ სხეულში. ჩემდა გასაოცრად, საშინლად დაძაბული და განერვიულებული მოულოდნელად დავმშვიდდი. თითქოს აქვე, გვერდით, მართლა ვგრძნობდი დედაჩემის არსებობას.

არ ვიცი, როგორ ავხსნა ის ემოცია, რომელიც იმ წამს დამეუფლა. რაღაც გაუგებარი ხმა აღმომხდა, ტირილის თუ ოხვრის მსგავსი, და ფატიმას მკლავებში ჩავუვარდი. მართლაც ბავშვივით ვიგრძენი თავი, დაუცველი ბავშვივით, რომელსაც დედის მკერდზე მიხუტება ყველაზე დიდ იმედად წარმოუდგენია.

მჭიდროდ ჩავეხუტე ფატიმას და ჩურჩულით ვუთხარი:

_ რა ბედნიერია ის, ვისაც დედა ცოცხალი ჰყავს!..

 

8 8 8

ქაიროს დატოვებისას მხოლოდ ერთ რამეზე ვფიქრობდი _ რა მწარე ხვედრი ხვდა წილად ეგვიპტელი მოზარდი გოგონების გარკვეულ ნაწილს. რა სიურპრიზს უმზადებს მათ ცხოვრება.

აბდულასკენ გადავიხარე და დაბალი ხმით შევჩივლე:

_ ხედავ, რა ხდება? ასეთი ტრაგიკული შემთხვევები ჩვენი ქვეყნის ცხოვრებას საშინლად ამახინჯებს. არადა, როგორი ლამაზი იქნებოდა იგი მსგავსი სიმახინჯეების გარეშე! ქალებში სიხარულის სხივია ჩამკვდარი.

იმავე დღის საღამოს ჩვენი კერძო თვითმფრინავი სამხრეთ საფრანგეთის ქალაქ ნიცას საერთაშორისო აეროპორტში დაფრინდა.

ჩემს სამივე სიძეს არენდით ჰქონდათ ვილა აღებული მთებში, რომელიც მონაკოს გადაჰყურებდა. ნურას თუ დავუჯერებდით, აქედან მონაკო ერთი ხელის გაწვდენაზე მდებარეობდა.

აეროპორტში ასადი დაგვხვდა ლიმუზინით და ყველანი ერთად, მთელი ჩვენი ბარგით, ვილისკენ გავემართეთ.

ოდესღაც ეს ვილა ერთი ფრანგი არისტოკრატის სასახლეს წარმოადგენდა. იგი 60-ზე მეტი ოთახისგან შედგებოდა, ასე რომ, ყველას თავისუფლად გვეყოფოდა. ჩემს არც ერთ სიძეს თავისი მეორე ცოლი არ წამოუყვანია თან, ამიტომაც მთელი ჩვენი ჯგუფი _ 8 ზრდასრული ადამიანი და 16 ბავშვი _ 4 არაბული ოჯახის თავყრილობის კვალობაზე, მცირე რაოდენობას წარმოადგენდა.

ნიცადან მონაკომდე სამი მაგისტრალი გადის. არც ერთს არ გვინდოდა, სანაპიროთი წავსულიყავით, ანუ ქვედა კარნიზით, როგორც მას უწოდებენ, რადგან ჩვეულებისამებრ, იგი ყოველთვის გადატვირთულია ტრანსპორტით. არის კიდევ საშუალო კარნიზი, ეს შუაში მდებარე გზაა, ხოლო დიდი კარნიზი მთავარი ავტოსტრადაა. სურვილი გამოვთქვი, შუა გზით წავსულიყავით, რადგან ვიცოდი, სამიდან ეს საუკეთესო გზა იყო და, გარდა ამისა, მგზავრობისას საოცარი ხედი იშლებოდა გარშემო.

კარიმი არ დამეთანხმა, გზის არჩევა ჩვენი გოგონების პრეროგატივააო. ფეხი გავკარი და მივახვედრე, რომ ეს არც ისე კარგი იდეა იყო, მაგრამ ის ჯიუტად იდგა თავისაზე და ამანის და მახას მიუბრუნდა:

_ აბა, გოგონებო, რას გვირჩევთ, რომელი გზით მივადგეთ ვილას?

ამანის და მახას აზრები, როგორც ყოვლთვის, ერთმანეთს არ დაემთხვა და ლამის ერთმანეთი დაჭამეს.

_ ხომ გითხარი, ცუდი იდეაა-მეთქი? _ მუჯლუგუნით «დავაჯილდოე» ქმარი.

ჩემი შვილების ხასიათი ჩემზე კარგად ვინ იცოდა! ბავშვობიდან ასე იყო _ ვერასდროს თანხმდებოდნენ ერთმანეთთან, რა თემაზეც უნდა ყოფილიყო კამათი, სრულიად განსხვავებული მოსაზრებები გააჩნდა ორივეს.

_ ამათი გაჩენის დღიდან დაიწყო ჩვენს ოჯახში რთული ცხოვრება, _ თავის კანტურით დავასკვენი.

საბოლოოდ სიტუაცია მძღოლმა განმუხტა.

_ სამწუხაროდ, გზის არჩევა მე მომიწევს, ქალბატონებო! _ გამოაცხადა მან, _ საშუალო კარნიზი დროებით დაკეტილია. კვერცხით სავსე ტრაილერი აყირავებულა და იქით არავის უშვებენ. ქვედა მხარეს საცობებია, რაც იმას ნიშნავს, რომ დიდი კარნიზით მოგვიწევს წასვლა.

ამანი ბოღმისგან გაიბერა, მახა და აბდულა კი სიხარულით ცას ეწივნენ. ბავშვები მთელი გზა მიდამოს ათვალიერებდნენ და ბუნების სილამაზით ტკბებოდნენ, უკვე დავიწყებოდათ აქაურობა, რადგან ბოლოს მონაკოში სამი წლის წინ ვიყავით.

დიდი კარნიზი ნაპოლეონის აგებული ყოფილა. მისი ბრძანებით გაყვანილ გზას ძველ რომაელთა მიერ გავლილი მარშრუტი უნდა გაემეორებინა თურმე.

მართლაც თვალწარმტაცი სანახავი იყო აქაურობა.

_ უდაბნოს ყავისფერი და ბაცი ფერების შემდეგ ევროპის სიმწვანე თვალს ახარებს, _ ვერ მოვითმინე და აღტაცებულმა შევძახე.

_ დედა! ალაჰის სამფლობელოს ნუ შეურაცხყოფ! _ შენიშვნა მომცა ამანიმ, რომელსაც გაბრაზებული აბდულა წამოუხტა.

_ გეყო რა, ნუ გაგვიწყალე გული! ახლა მაინც დაივიწყე შენი რეგილიური შეგონებები! თუნდაც ერთი დღით რომ იყო ჩვენნაირი, არ შეგიძლია?

რა აუტანელი გახდა ეს ბავშვი, _ გავიფიქრე ჩემთვის და ამანის ალმაცერად გადავხედე. რა თქმა უნდა, ის ძალიან მიყვარდა, მაგრამ ხანდახან ისე გამოვყავდი მდგომარეობიდან, ზიზღი მეუფლებოდა.

ერთი სული მქონდა, ვილამდე როდის მივაღწევდი, რომ ჩემი დები _ სარა, ტაჰანი და ნურა მენახა.

ლიმუზინმა ხეივანი გაიარა და მძღოლმა ჭიშკართან დაამუხრუჭა. როგორ მესიამოვნა, როცა ჩემი სამივე და გარეთ დამხვდა, ჩვენს მოლოდინში იყვნენ.

გახარებული სამივეს გადავეხვიე, თუმცა, ჩემი სიხარული ხანმოკლე გამოდგა.

_ რიმა საავადმყოფოში დააწვინეს, _ მითხრა ნურამ, როცა ერთმანეთის მოკითხვით გული ვიჯერეთ.

_ რა დაემართა? _ შეშფოთებულმა ვიკითხე და შევეცადე, გამომეცნო, რა დაავადებას შეეძლო შეეწუხებინა ჩემი რიგით მეხუთე და.

_ ტრავმა მიიღო, _ მომიგო სარამ და მრავალმნიშვნელოვანი მზერა ესროლა ნურას.

_ ჰო-ო? _ ხმადაბლა წარმოვთქვი, მაგრამ ჩემივე ხმა ვერ ვიცანი.

საუდის არაბეთის გზებზე ავტოავარიები ხშირია ხოლმე, რადგან ახალგაზრდა ბიჭები ისე დააქროლებენ მანქანებს, მინიმალურადაც არ იცავენ უსაფრთხოების წესებს. სწორედ ამიტომ ავტოავარია სულაც არ გამიკვირდებოდა.

ვიდექი ჩემს დებთან ერთად და არც ერთი ხმას არ ვიღებდით, მხოლოდ ხანდახან გადავხედავდით ერთმანეთს. შიგადაშიგ ფეხს მოვინაცვლებდი და ველოდებოდი, ბოლოს და ბოლოს, რომელი მათგანი მეტყოდა დაწვრილებით რიმას ამბავს.

კარიმი და ასადი იქვე იდგნენ, ჩვენგან ოდნავ მოშორებით. ისინიც ჩვენ გვიყურებდნენ ხმის ამოუღებლად.

გავიდა რამდენიმე წუთი, მაგრამ არავინ არაფერს ამბობდა. გული ყელში მომაწვა შეშინებულს. ნუთუ ჩემი და გარდაიცვალა და ვერ მეუბნებიან? ნუთუ არც ერთს არ ყოფნის სიმამაცე ამის სათქმელად?

ბოლოს ვეღარ მოვითმინე და მისუსტებული ხმით ამოვთქვი:

_ სერიოზული მდგომარეობაა?

_ არა, სერიოზული საშიშროება არ ემუქრება, _ ზოგადი ფრაზით შემოიფარგლა ნურა.

მთავარი სათქმელის შორიდან მოვლა წმინდა არაბული მანერაა, რაც ყოველთვის მაღიზიანებდა. ვგრძნობდი, როგორ მივლიდა სიბრაზე და მინდოდა, მთელი ხმით მეყვირა _ იქნებ კეთილი ინებოთ და რომელიმემ მითხრათ, რა ხდება ჩვენს თავს-მეთქი, მაგრამ თავი ხელში ავიყვანე და და ცივად ვიკითხე:

_ რა მოხდა? მზად ვარ, ნებისმიერი საშინელება მოვისმინო, ოღონდ ნუ მაწვალებთ!

ჩემმა დებმა რაღაც უცნაურად გადახედეს ერთმანეთს. აშკარად ჩანდა, რომ რიმა მოკვდა.

_ შევიდეთ სახლში, _ ალერსიანად შეეხო ასადი სარას ხელზე, _ ჩაის თადარიგს მე დავიჭერ.

სარას უკან მივყევი. რამდენიმე ოთახი გავიარეთ, მაგრამ ყურადღება არაფრისთვის მიმიქცევია, რადგან მთლიანად რიმაზე ფიქრში ვიყავი გადართული.

რიმა მეხუთე ქალიშვილი იყო ჩვენს ოჯახში. ის ყოველთვის ყველას სიმპათიას იმსახურებდა. იგი არ გამოირჩეოდა განსაკუთრებული სილამაზით და ნიჭიერებით, მაგრამ ბუნებით ძალიან საყვარელი იყო.

მახსოვს, ერთხელ ნურამ საიდუმლო გამანდო. დედა რიმას არასდროს კიდებს ყელზე ცისფერ ქვასო. ცისფერი ქვა ბავშვებს ავი სულებისგან იცავდა და ის ყველა ჩვენგანს გვეკიდა ყელზე ბავშვობაში. დედა ამბობდა თურმე, რიმა ერთადერთია, რომელსაც იგი არ სჭირდებაო. დედა ალბათ იმას გულისხმობდა, რომ მისი შეუხედავი ქალიშვილის არავის შეშურდებოდა და თვალსაც არავინ დაადგამდა ბოროტად.

გარდა უშნო სახისა, რიმას სხეულიც ტლანქი ჰქონდა, რის გამოც ხშირად გამხდარა მეგობრებისა და ახლობლების დაცინვის ობიექტი.

ჩვენ სულ ათნი ვართ, დები. მათგან ყველაზე ლამაზი სარაა. მის გარდა, კიდევ ოთხი გამოირჩევა არაჩვეულებრივი გარეგნობით, შემდეგი სამი ძალიან მიმზიდველია, ერთიც _ ელეგანტური და გრაციოზული, მხოლოდ რიმა იყო ამ მხრივ ჩვენ შორის ყველაზე დაჩაგრული. მას სილამაზის არანაირი კვალი არ გამოჰყოლია დაბადებიდან. ასე რომ, დებიდან ყველაზე მახინჯი გახლდათ. არც სხვა რამ ნიჭით გამოირჩეოდა. ერთადერთი სრულყოფილება, რასაც მან მიაღწია, ჩინებული დიასახლისობა იყო. იგი ისევე კარგად ამზადებდა არაბულ და ფრანგულ კერძებს, როგორც დედა. თუმცა, ამის ცოდნა პირად ცხოვრებაში ვერაფერში გამოადგა. ქვეყანამ, სადაც არაფერი ისე არ ფასობს, როგორც ქალის სილამაზე, რიმა მხოლოდ კარგი მზარეულობით ვერ დააფასა.

როდესაც ასადი და კარიმი სამზარეულოში გავიდნენ, დებთან ერთად მარტო დავრჩი და კატეგორიულად მოვითხოვე, სიმართლე ეთქვათ ჩემთვის.

_ უნდა ვიცოდე, რას მიმალავთ. რიმა გარდაიცვალა?

_ არა, _ მიპასუხა ნურამ, მაგრამ მისი მოქუფრული გამომეტყველებით მივხვდი, რომ საქმე ერთობ სერიოზულად იყო.

_ სალიმმა ცემა, _ როგორც იქნა, დასცდა ტაჰანის.

ვიგრძენი, როგორ გამიცივდა სხეული. ამაკანკალა.

_ ჩვენი საყვარელი დაიკო უმოწყალოდ ცემა საკუთარმა ქმარმა. ამას გიმალავდით, _ ხელები გაშალა ნურამ.

_ და რა მიზეზით? _ ვერ დავიჯერე, _ რიმას ცხოვრებაში არ მიუცია მისთვის ამის საბაბი! ასეთი განა რა მოხდა?

როგორც ბევრი შეუხედავი ადამიანი, რიმაც კეთილი იყო და ყოველთვის ცდილობდა, მისით ყველა კმაყოფილი ყოფილიყო. უნდოდა, მის ირგვლივ ადამიანებს კარგად ეგრძნოთ თავი. იმდენად გულკეთილი და საყვარელი იყო, სწორედ ამ თვისებებით ფარავდა თავის ფიზიკურ ნაკლს. რიმას რბილი და თბილი ბუნებით ყველა აღფრთოვანებული რჩებოდა.

სალიმი? თვალწინ წარმომიდგა ჩემი სიძე. რიმასავით, არც ის გამოირჩეოდა მომხიბვლელობით. სამაგიეროდ, ცნობილი იყო, როგორც მშვიდი და გაწონასწორებული ადამიანი, ზედმეტად ხმას არასდროს აუმაღლებდა.

სწორედ მათზე იყო ნათქვამი, ფერი ფერსა, მადლი ღმერთსაო. ყველას მიგვაჩნდა, რომ სალიმი რიმასთვის ცხოვრების იდეალური თანამგზავრი იყო. მშვენივრად ეწყობოდნენ ერთმანეთს. ახლა კი, მისი სისასტიკე სრულიად მოულოდნელი აღმოჩნდა ჩემთვის და არაფრით ესადაგებოდა სალიმის ხასიათს.

ამ ყველაფერს ერთადერთი ლოგიკური ახსნა მოვუძებნე:

_ რა, სალიმმა საღი აზროვნების უნარი დაკარგა და მხეცად იქცა?

სრულიად არ ვიყავი მზად იმისთვის, რაც მოვისმინე:

_ დაახლოებით ერთი წლის წინ რიმამ მითხრა, საიდუმლო უნდა გაგანდოო, _ დაიწყო  ნურამ და თვალზე ცრემლი მოადგა, _ რაც დრო გადის, უფრო და უფრო ეცვლება ჩემს ქმარს ხასიათი, გამუდმებით გულჩათხრობილია, არ იღიმის, მთლიანად მელანქოლიამ მოიცვაო. თუკი ადრე მხიარული იყო, ახლა ყველაფერზე ბუზღუნებს, ღიზიანდება და შარს ეძებს, რომ მეჩხუბოსო. სამსახურის მიმართაც დაუკარგავს ინტერესი და შეეძლო თურმე, გადაბმულად რამდენიმე დღე არ წასულიყო სამუშაოდ. იწვა ლოგინში და შუადღემდე ეძინა. საკუთარი ემოციების ტყვეობაში ჩავარდნილი სალიმი ოჯახში ყველას უშლიდა ხელს, ნორმალური ცხოვრებით ეცხოვრა. ბავშვებს ეშინოდათ მისი და ახლოს არ ეკარებოდნენ. როცა რიმამ ქმართან დალაპარაკება გადაწყვიტა, უყვირია, არასდროს მიყვარდი და ცოლად იმიტომ მოგიყვანე, რომ პრესტიჟული ოჯახიდან იყავიო. მიუხედავად ქმრის ასეთი ზიზღისა, რიმა მაინც სიყვარულით პასუხობდა სალიმს და ცდილობდა, ხელი შეეწყო მისთვის, რომ ნორმალურ ცხოვრებას დაბრუნებოდა. შიში დაუფლებია, ასე რადიკალურად შეუძლებელია ადამიანი შეიცვალოს, ვაითუ, თავის ტვინის სიმსივნე აქვს ან ნივთიერებათა ცვლა დაერღვაო. ეხვეწებოდა თურმე, ექიმთან წავიდეთო, მაგრამ არაფერმა გაჭრა. მერე სალიმს სმაც დაუწყია. სალიმი, შენც კარგად იცი, ისეთი იყო ყოველთვის, პრაქტიკულად, არასდროს სვამდა. სამაგიეროდ, ბოლო თვეებში გალოთებულა. მთვრალი კი საშინელი სისასტიკით ექცეოდა რიმასაც და თავის ქალიშვილებსაც.

ერთხელაც ცოლს განქორწინებით დაემუქრა. რიმას გული უსკდებოდა, რომ დამშორდეს, ჩემს ვაჟებთან დამშვიდობება მომიწევს და, მათი ასაკიდან გამომდინარე, შეიძლება ქალიშვილებიც წამართვასო.

_ და მერე შენ არაფერი ურჩიე? _ აღვშფოთდი.

_ მე რა უნდა მერჩია? თვალის დასანახავად ვერ იტანს სალიმი ჩემს ოჯახს, ყველამ კარგად იცით.

ეგ მართლაც ასე იყო. სალიმს ნურას ქალიშვილი სურდა რძლად და თხოვნით მიმართა ნურას ქმარს აჰმედს, შენი ქალიშვილი ჩემს უმცროს ვაჟს მივათხოვოთო, მაგრამ მან თავაზიანი უარით გაისტუმრა _ გოგონა უკვე დანიშნულიაო. სალიმი ისე განაწყენდა, რომ მას მერე ახლოსაც არ გაკარებია ნურას ოჯახს.

_ მიუხედავად იმისა, რომ მას ხმამაღლა არაფერი უთქვამს, აშკარა გახდა, რომ ვეღარ გვიტანდა, _ გააგრძელა ნურამ, _ ამიტომ მთელი ბოღმა რიმაზე გადაიტანა. გარდა ამისა, სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში სიარულს მოუხშირა, ბანკოკსა და მანილაში, სადაც ბორდელებს სტუმრობდა და სექსუალურ ორგიებს აწყობდა თურმე.

ამას რიმა იმ ბროშურებიდან მიხვდა, რომელიც მის ქმარს მოგზაურობიდან ჩამოჰქონდა. სანამ ეს ამბავი მოხდებოდა, ერთი თვით ადრე, რიმა ჩემთან მოვიდა. სახე ერთიანად დალურჯებული ჰქონდა, ისე იყო ნაცემი. თურმე ქმარს თავის შრილანკელ მოსამსახურესთან შეუსწრო საწოლში. როცა რიმამ პროტესტი გამოთქვა, სალიმი ეცა და მუშტებით ისე გაუსწორდა, თავპირი გაუერთიანა. თან დაემუქრა, თუ ვინმე გაიგებდა ამის შესახებ, ცოცხალს არ დატოვებდა.

_ კი მაგრამ, ის ხომ ყოველთვის მორწმუნე იყო? _ მატულობდა ჩემი გაოცება, _ რა დაემართა?

_ მხოლოდ თვითონ კი არ არის მორწმუნე, მთელი მისი ოჯახი. მის დედ-მამას ეს რომ გაეგო, ალბათ რამე ზომებს მიიღებდა, მაგრამ ვინ ეტყოდა? ან კი, გამოვიდოდა რამე? კაცმა მართლაც დაკარგა საღი აზროვნების უნარი.

მართალია, საუდელი მამაკაცები ხშირად ღალატობენ ცოლებს, მაგრამ, ჩვენდა საბედნიეროდ, არც ერთ დას არ გვყავდა ისეთი ქმარი, საკუთარ სახლში მოსამსახურესთან დაემყარებინა სექსუალური კავშირი.

ეს ჩემთვის წარმოუდგენელი ამბავი იყო.

_ მერე, მერე? _ სულმოუთქმელად ვიკითხე.

_ რიმა გაოგნებული დარჩენილა. წასულა ქალთა იმამთან და უთხოვია, ცნობა მომეცი, რომ ისლამი ცოლიან მამაკაცს მოსამსახურესთან სექსუალურ ურთიერთობას უკრძალავსო. საწყალს ეგონა, რომ თუ ამას ქმარს წააკითხებდა, ის უცებ მიხვდებოდა თავის დანაშაულს და წესიერ ცხოვრებას დაუბრუნდებოდა. იმამსაც მთელი არზა ჩამოუწერია და მიუცია. ეს რომ მითხრა, შევძრწუნდი და ვთხოვე, არ გაბედო და ეს ნაწერი სალიმს არ უჩვენო-მეთქი. არ დამიჯერა.

_ და რა ეწერა იმ წერილში, გახსოვს?

_ როგორ არ მახსოვს. მაშინვე ქსეროასლი გავაკეთე და შევინახე, იქნებ ოდესმე მეც გამომადგეს-მეთქი, _ საწყლად გაიღიმა ნურამ, _ როგორც მახსოვს, იქ ეწერა, რომ ისლამი კრძალავს ბატონსა და მოსამსახურეს შორის სქესობრივ ურთიერთობას. ისლამი საერთოდ კრძალავს ქალსა და მამაკაცს შორის სქესობრივ ურთიერთობას, თუ ისინი დაქორწინებულნი არ არიან.

_ როგორ მიკვირს რიმასგან ასეთი რამე! _ ამოვიოხრე, _ ის ისეთი მორიდებული და ჩუმი იყო ყოველთვის. ნუთუ ეს გახდა სალიმის გაცოფების მიზეზი?

_ არა, რას ამბობ… _ თავი გააქნია ნურამ.

_ აბა რა? _ გაოცებისგან თვალები გამიფართოვდა.

მოულოდნელად სარა ატირდა და ოთახიდან ჩქარი ნაბიჯებით გავიდა. ტაჰანიმაც დააპირა გასვლა, მაგრამ კართან მდგარმა ასადმა ხელი გადახვია და რაღაც უჩურჩულა. ტაჰანი მობრუნდა, გვერდით მომიჯდა და ხელზე მომეფერა.

ვიფიქრე, რაღაც საზარელი ამბის მოსასმენად მამზადებენ-მეთქი.

_ ექიმს ჩვენთვის ყველაფერი არ უთქვამს, მაგრამ მამა და ალი იყვნენ მის კაბინეტში და მისგან გაიგეს, სინამდვილეში რაც მოხდა. რამდენიმე დღის წინ სალიმი დაბრუნებულა ბანკოკიდან და პორნოგრაფიული ვიდეოკასეტები ჩამოუტანია თან. მერე მთელი ღამე ლოთობასა და ამ ფილმების ყურებაში გაუთენებია. როგორც ჩანს, ფილმებმა სექსის ხასიათზე დააყენა და რიმა გაუღვიძებია. თუმცა ბოლო დროს საერთოდ არ იჩენდა თურმე ინტერესს ცოლის მიმართ. რიმას უთქვამს, კრიტიკული დღეები მაქვს და არ შემიძლიაო. ყურანი ხომ ისედაც კრძალავს სექსუალურ კავშირს მენსტრუაციის დროს, _ ჩემს დას ენა ებმებოდა, აღელვებული საჭირო სიტყვებს ეძებდა, _ მთვრალი სალიმი გაგიჟებულა, როგორ თუ სექსზე უარს მეუბნებიო და…

ნურამ ამოიოხრა, გაუჭირდა საუბრის გაგრძელება.

_ მერე? მითხარი, მერე რა მოხდა?

_ მოხდა საშინელი და წარმოუდგენელი რამ! სალიმმა მასთან გაუკუღმართებული სქესობრივი კავშირი დაამყარა, მერე კი ისე ცემა, მთლიანად დაასისხლიანა. ეგ კიდევ არაფერი. მთავარი ისაა, რომ რიმას ჯანმრთელობის მდგომარეობას საფრთხე შეექმნა, ქირურგების ჩარევა გახდა საჭირო, რადგან სასტიკად ჰქონდა დახეთქილი სწორი ნაწლავი და მთლიანად ამოაჭრეს. ახლა მთელი ცხოვრება სპეციალური სამედიცინო თოფრაკის ტარება მოუწევს.

ამის გაგონებაზე რაღაც უცნაური ხმა გამოვეცი. პირდაღებული მივჩერებოდი ჩემს დებს და თავზარდაცემული კარგა ხანს ხმას ვერ ვიღებდი. აი, თურმე რატომ გავიდა სარა ოთახიდან. პირველი ქორწინების დროს მანაც გამოსცადა სადისტური ძალადობა ქმრისგან.

წამოვხტი და ფეხები ისე დავაბაკუნე იატაკზე, რომ სადგამიდან კინაღამ გადმოვარდა ბროლის ლარნაკი.

_ ახლა სალიმი რომ აქ იყოს, ჩემი ხელით მივახრჩობდი! _ განრისხება ვერ დავმალე, _ და მერე რა უქნეს? ხომ დააპატიმრეს?

ტაჰანიმ ხელზე ხელი მომიჭირა.

_ დააპატიმრეს? რას ამბობ! ის ხომ რიმას ქმარია, ხელს ვინ ახლებდა? მას შეუძლია ისე მოექცეს ცოლს, როგორც მოეპრიანება.

ნურას უარესად გაუფითრდა სახე. ჩანდა, რომ ჩემზე არანაკლებ განიცდიდა ჩვენი საცოდავი დის ბედს.

_ მაგრამ მისი საქციელი ხომ აღმაშფოთებელია! _ გავაპროტესტე, _ ჩვენ ყველას ერთად შეგვიძლია ამ საქმის რელიგიური გამოძიება მოვითხოვოთ.

ნურამ სიყვარულით სავსე მზერით ამომხედა.

_ სულთანა, რა ბავშვივით ლაპარაკობ. ვინ დადგება ჩვენს ქვეყანაში ქმრის წინააღმდეგ ამხედრებული ქალის გვერდით? ჩვენმა ღვიძლმა მამამ და ძმამ გამოაცხადეს, ეს ცოლ-ქმრის პირადი საქმეა და ოჯახის არც ერთ წევრს ჩარევის უფლება არ აქვსო.

ტაჰანიმ ამოიკვნესა.

_ მამამ აგვიკრძალა ამ თემაზე ვინმესთან ლაპარაკი, მაგრამ ჩვენ მაინც გითხარით, რადგან რიმას რომ ნახავდი, ისედაც მიხვდებოდი ყველაფერს.

ვერაფრით ვახერხებდი დამშვიდებას.

_ რიმა უნდა გაშორდეს მას! მორჩა, ასე გაგრძელება შეუძლებელია!

_ და თავისი შვილები სამუდამოდ დაკარგოს? _ ნურამ ჩვენი დის რეალური მდგომარეობა შემახსენა, _ გოგონები გარდატეხის ასაკს მიუახლოვდნენ, ბიჭები კი 7 და 8 წლისანი არიან. სალიმს უფლება აქვს, წაართვას ისინი დედას და უყოყმანოდ გააკეთებს ამას. უკვე დაემუქრა რიმას ამით. არადა, შენც ხომ კარგად იცი, სულთანა, რიმა ბავშვების გარეშე ერთი დღეც ვერ იცოცხლებს.

რა მახინჯი კანონებია ჩემს ქვეყანაში. განქორწინების შემთხვევაში, დედას მხოლოდ მაშინ აქვს შვილის დატოვების უფლება, თუკი იგი ჯერ კიდევ ძუძუთა ბავშვია. უმრავლეს შემთხვევაში, დედას ქალიშვილების მეურვეობა მხოლოდ მათი სქესობრივი ასაკის მიღწევის შემდეგ შეუძლია. რაც შეეხება ვაჟიშვილებს, მხოლოდ 7 წლამდე ასაკის ბიჭებს აქვთ დედასთან დარჩენის უფლება. 7 წლის ვაჟებს კანონი დედასთან დარჩენის ნებას კი რთავს, მაგრამ, როგორც წესი, ისინი მამებს ხათრს ვერ უტეხენ და მასთან ცხოვრებას ამჯობინებენ, ხოლო სქესობრივად მომწიფებული ვაჟები ყველა შემთხვევაში მამასთან რჩებიან, მათი სურვილის მიუხედავად.

ბევრი ქალი მინახავს, ქმარს დაშორებია და სამუდამოდ დაუკარგავს შვილების ნახვის უფლება. საუბედუროდ, თუ მამამ დედას შვილები წაართვა, არანაირ ძალას არ შეუძლია, ისინი დედას დაუბრუნოს. არ არსებობს საუდის არაბეთში ასეთი კანონი. რიმასაც სწორედ ეს ელოდა განქორწინების შემთხვევაში.

როგორ მეზიზღებოდა იმ წუთას მამაჩემი და ჩემი ძმა, რომელთაც შეეძლოთ რიმას დახმარება და არაფერს აკეთებდნენ ამისთვის.

სერიოზული მომენტი დადგა.

_ იქნებ სალიმი გონს მოვიდეს? _ თავს ინუგეშებდა ნურა.

_ ძაღლის კუდი არასდროს გასწორდება, ტყუილად ნუ ეცდება ნურავინ, _ ჩაიბურტყუნა ტაჰანიმ თავისთვის.

კარგა ხანს ვბჭობდით, როგორ მოვქცეულიყავით და ბოლოს იმ დასკვნამდე მივედით, რომ დილით სასწრაფოდ გადავფრენილიყავით ერ-რიადში და რიმა მოგვენახულებინა, ხოლო ქმრები ბავშვებთან ერთად აქ დაგვეტოვებინა.

გვიან საღამოს კარიმი შეეცადა, გადავერწმუნებინე, რომ არ ღირდა ჩვენი გამგზავრება.

_ რადგან რიმა ცოცხალია, კიდევ არის რაღაც იმედი. გავა დრო, სალიმი გონს მოვა, დაფიქრდება და ყველაფერი მოგვარდება. მას ახლა, როგორც ჩანს, კლიმაქტერული პერიოდი აქვს და იმიტომაცაა აღგზნებულ მდგომარეობაში. ვაცალოთ ცოტა.

_ არავითარ შემთხვევაში! აუცილებლად უნდა წავიდე. სალიმს არასდროს ვაპატიებ რიმას დაინვალიდებას! ძვირად დაუჯდება მას ეს საქციელი!

კარიმი ჩემი მძიმე მდგომარეობის შემსუბუქებას გახუმრებით შეეცადა:

_ სულთანა, არანაირი სურვილი არ მაქვს, ვუყურო, როგორ ლესავ ჯალათის მახვილს სალიმის ყელის გამოსაჭრელად. სიძეს სიცოცხლე უნდა შეუნარჩუნო.

კარიმი ლაპარაკს აგრძელებდა, მე ვუსმენდი, მაგრამ არ მესმოდა, რას ამბობდა. ამწუთას გულისტიკივილით მხოლოდ იმაზე ვფიქრობდი, თუ რამდენი უსამართლობაა ქვეყანაში, რომელიც დიადი რელიგიის სამშობლოდ მოიაზრება!

 

 

თავი 12. სახლში

 

მეფე ხალიდის სახელობის აეროპორტში, რომელიც 22 მილითაა დაშორებული ერ-რიადის ცენტრიდან, ჩვენი ძმა ალი დაგვხვდა. იგი ძალიან აფორიაქებული მეჩვენა.

_ როგორაა საქმე? _ მოკითხვის მაგივრად რიმას შესახებ ვკითხე.

_ ახლავე წაგიყვანთ კერძო კლინიკაში, სადაც წევს და თვითონვე ნახავთ, _ ცივად მომიგო, _ დღეს დილიდან ცუდად იყო და რამდენჯერმე იკითხა, ნურა ხომ არ ჩამოსულაო. თითქოს გაურთულდა მდგომარეობა.

ლამის კრუნჩხვებში ჩავვარდი, ისე შემეცოდა ჩემი საწყალი და.

არა და არ დაილია გზა. ისეთი გადატვირთული იყო ტრასა, იმდენ ხანს გაგრძელდა საცობი, რომ კლინიკამდე მისასვლელად მთელი საათი დაგვჭირდა.

მანქანაში ხმას არავინ იღებდა, თუმცა თითოეული ჩვენგანი რიმაზე ფიქრობდა. აქა-იქ ალი თუ წამოიძახებდა რამეს ურჩი მძღოლებისგან თავგაბეზრებული.

ის იყო, საავადმყოფოს მივუახლოვდით, რომ ჩემმა ძმამ წამოიწყო:

_ თქვენ გგონიათ, ოჯახური კრიზისის ამბები მე არ მაღელვებს?

_ რისთვის დაგჭირდა ახლა ამაზე ლაპარაკი? _ წარბები შევჭმუხნე.

_ იმისთვის, რომ დუმილმა დამღალა. ერთი საათია მოვდივართ და არც ერთს კრინტი არ დაგიძრავთ! სიტყვაც არ დაგცდენიათ! _ ხმაში გაღიზიანება შეეტყო, _ რა არასახარბიელო დროს მოხდა ეს ამბავი! ისედაც, საშინლად მეუხერხულება სალიმის პირად ცხოვრებაში რომ მიწევს ჩარევა. ვერაფრით ვერ გავამართლებ რიმას. როგორ შეეძლო ისე მოქცევა, რომ ამ მდგომარეობამდე მიეყვანა ქმარი? თან მეც რა რთულ სიტუაციაში ვიმყოფები, მაინცდამაინც ახლა დაიქცა ქვეყანა!

რა უგულოა ეს ჩემი ძმა! _ მომხდარში რიმას ადანაშაულებს, ნუთუ გული სულ არა აქვს? დავიჯერო, ოდნავ მაინც არ ეცოდება თავისი და?

ენას კბილი ვერ დავაჭირე და დაუფარავი ირონიით შევნიშნე:

_ ალი, იცი რა? დღითიდღე გემატება თავხედობა, ჭკუა კი გაკლდება! როდის უნდა დაღვინდე?

ხელები მექავებოდა, ისე მინდოდა მისთვის გამელაწუნებინა და ერთი გემრიელად შემეხურებინა მისი ღაჟღაჟა ლოყა, მაგრამ თავი შევიკავე და იმით დავკმაყოფილდი, რომ გულში კარგა გვარიანად შევუკურთხე.

ალი მხოლოდ ერთი წლით იყო ჩემზე უფროსი, მაგრამ გარეგნულად ათი წლით უფროსს ჰგავდა. სახე ნაოჭებით დაეღარა, ხოლო თვალის უპეებზე კარგა ხანია, ტომრები დაეკიდა. ახალგაზრდობაში ძალიან ლამაზი ბიჭი იყო და თავის  გარეგნობით ამაყობდა კიდეც. მაგრამ ასაკში შევიდა თუ არა, წონაში მოიმატა, უშნოდ გასუქდა და ორმაგი ღაბაბითაც დაასაჩუქრა სიმსუქნემ. ეს ყველაფერი უაზრო, წრეგადასული დროსტარების დაღი გახლდათ. როგორ მსიამოვნებდა, მისი ადრინდელი მომხიბვლელობისგან რომ აღარაფერი დარჩა.

ჩემს უფროს დას სახე გაუფითრდა, შიშნარევი მზერით შეხედა ალის და აკანკალებული ხმით ჰკითხა:

_ კი მაგრამ, შენ რაღა დაგემართა? რა პრობლემები გამოგიჩნდა?

ათი დიდან ალი მხოლოდ ნურას უყვარდა. დანარჩენი ცხრის გრძნობა მის მიმართ შეცოდებას, ზიზღსა და სიძულვილს შორის მერყეობდა. და ამას არც ერთი მალავდა. ყველამ ვიცოდით, ნურაზე რატომ არ იჩენდა აგრესიას ალი _ ასაკობრივი სხვაობის გამო. _ ნურა უფროსი შვილი იყო ოჯახში, ალი _ თითქმის ყველაზე უმცროსი. ალი რომ დაიბადა, ნურა უკვე გათხოვილი იყო და შვილები ჰყავდა. სწორედ ამან გადაარჩინა ნურა, თავისი განებივრებული ძმის კაპრიზები საკუთარ თავზე არ ეწვნია. გარდა ამისა, ნურა ხომ განსაკუთრებული იყო ჩვენ შორის _ მშვიდი, გაწონასწორებული ხასიათით გამოირჩეოდა და პატიების უდიდესი უნარი გააჩნდა. სწორედ ეს იყო მიზეზი, რომ ალის აგრესიას ნურამ, დანარჩენი სამი დისგან განსხვავებით, სიმშვიდით უპასუხა.

ალის სახე მოექუფრა. მან ფანჯარაში გაიხედა და დახშული ხმით უპასუხა:

_ ნადას დავშორდი.

ნურამ მსუბუქად შეჰკივლა.

_ ისევ?

ალიმ ნურაზე გადაიტანა მზერა და თანხმობის ნიშნად თავი დაუქნია.

_ ალი! როგორ შეგეძლო ასე მოქცეოდი შენს ცოლს? ხომ მიეცი პირობა, რომ მეტჯერ აღარასდროს დაშორდებოდი?

ნადა ალის ყველაზე ლამაზი და საყვარელი ცოლი იყო. ისინი შვიდი წლის წინ დაქორწინდნენ და სამი შესანიშნავი გოგონა ჰყავდათ.

მუსლიმანური კანონის თანახმად, მამაკაცის სურვილის შემთხვევაში, ცოლთან განქორწინება ყურანით გამართლებულია. სწორედ ამიტომაცაა, რომ ქალები ყველანაირ ტანჯვას იტანენ და ყოველგვარ ძალმომრეობას მორჩილად იღებენ ქმრებისგან. ცოტა არ იყოს, რთული სიტუაცია იქმნება. მამაკაცები ხშირად სარგებლობენ ამ უფლებით და ყველაზე ტრივიალური შემთხვევის დროსაც კი ემუქრებიან თავიანთ მეორე ნახევრებს განქორწინებით. ყოველივე ამის შემდეგ, რა გასაკვირია, ქალთა უმრავლესობა თავს დათრგუნვილად რომ გრძნობს საუდის არაბეთში?

სიტუაცია ყველაზე მეტად მაშინ რთულდება ხოლმე, როცა განქორწინების ინიციატორი თავად ცოლია. ასეთ შემთხვევებში, სანამ ცოლ-ქმარს დაშორების უფლებას მისცემენ, ქალის პირადი ცხოვრება დაწვრილებით უნდა გამოიკვლიონ, რათა სხვა მამაკაცის არსებობა გამორიცხონ. ქალების უმრავლესობა ასეთ დროს ვერ იღებს განქორწინების დასტურს, თუნდაც უკიდურესობამდე სერიოზული მიზეზით ჰქონდეს ამისთვის. ეს იმის ბრალია, რომ ქალები თავისუფლებას არიან მოკლებულნი და ქმრის სურვილის გარეშე ოჯახის დანგრევა კატეგორიულად ეკრძალებათ. ამიტომაც ბატონობენ ქმრები ცოლებზე და მათ ისე ექცევიან, როგორც ნივთებს და არა როგორც თანამეცხედრეებს.

სიტყვა «განქორწინება» არცთუ იშვიათად ისმის მამაკაცების მხრიდან, რადგან, გარკვეულწილად, ეს მუქარაა და სწორედ ამით აშინებენ დამონებულ მეუღლეებს. საკმარისია, კაცმა თქვას: «მე შენ გშორდები» ან «მე შენ გიშვებ», ქალის საქმე დამთავრებულია _ მას სახლიდან აგდებენ და ბავშვებსაც ართმევენ.

ალის შემთხვევაშიც ასე იყო. გამუდმებით უკამყოფილება ჰქონდა ნადასთან და თავისი უაზრო ქცევებით ხშირად ქმნიდა საკამათო სიტუაციას. ასეთ დროს მისი მთავარი იარაღი, რა თქმა უნდა, განქორწინებით დამუქრება იყო.

ვიცოდი, რომ ჩემი ძმა თავის ყველა ცოლს, სულ ცოტა, ერთხელ მაინც გაშორდა. ხოლო ნადას _ ორჯერ. უმეტეს შემთხვევაში, როცა სიბრაზე გადაუვლიდა, შეიწყალებდა დასჯილ ცოლს და უკანვე აბრუნებდა, ოჯახში. ეს ძალიან მარტივი «პროცედურა» იყო _ მამაკაცს როგორ ადვილადაც შეეძლო ცოლთან განქორწინება, ასევე ადვილად შეეძლო მასთან შერიგება, ყოველგვარი ძალისხმევის გარეშე. ეს მის სურვილზე იყო დამოკიდებული.

მუსლიმანური კანონი მამაკაცს ორჯერ აძლევს უფლებას, ისარგებლოს ამ შესაძლებლობით. თუკი იგი მესამედაც გაშორდება ცოლს, შემდეგ პროცედურა შედარებით რთულდება.

როგორც ჩანს, ალი ნადამ კიდევ ერთხელ გამოიყვანა წყობილებიდან. ისინი მესამედ დაშორდნენ ერთმანეთს. ახლა კი, კანონის მიხედვით, ალის იქამდე არ შეეძლო მასთან შერიგება, სანამ ნადა სხვა კაცზე არ გათხოვდებოდა და შემდეგ მასაც არ დაშორდებოდა.

როგორც ჩანდა, თავისი უგუნური საქციელის წყალობით, ალიმ საბოლოოდ დაკარგა ქალი, რომელიც მართლაც ნამდვილი გრძნობით უყვარდა.

ღიმილი ვერ შევიკავე და ნიშნის მოგებით ხმამაღლა დავიწყე ყურანიდან სტრიქონების წაკითხვა, რათა ალის გაეგონა:

_ საკუთარ ცოლებს შეგიძლიათ გაშორდეთ ორჯერ. მაგრამ ამის შემდეგ თქვენ შეგიძლიათ ან ნაზად მოეპყრათ მათ, და შეინარჩუნოთ ისინი, ან სამუდამოდ გაუშვათ თავის გზაზე. თუკი ქმარი ცოლს მესამედაც გაშორდება, მას ეკარგება კანონიერი უფლება, დაიბრუნოს მეუღლე იქამდე, სანამ იგი სხვა მამაკაცს არ გაჰყვება ცოლად.

შემდეგ თვალებში შევხედე ალის და ვკითხე:

_ ალი, ვისზე აპირებს ნადა გათხოვებას, იცი მაინც?

ალის წითლად აუფორაჯდა ღაწვები, მზერა ამარიდა და დაიყვირა:

_ აბა, აბა! ნადას არანაირი სურვილი არ აქვს, ხელმეორედ გათხოვდეს!

_ ოჰ! _ დავცინე ჩემს ძმას, _ შენს ცოლებს შორის ნადა გამოირჩევა თავისი სილამაზით. ყველა მის მომხიბვლელობაზე ლაპარაკობს. როგორც კი ცნობილი გახდება, რომ ქმარს გაშორდა, ეგრევე დაფაცურდებიან დედები და დები და თავიანთ ძმებს და ვაჟებს მასთან ხელის სათხოვნელად გამოუშვებენ. დაიცადე ცოტა ხანს და თვითონ დარწმუნდები ამაში!

ალი აწრიალდა. ალბათ საკადრის პასუხსაც გამცემდა, სარა რომ არ ჩარეულიყო ჩვენს საუბარში. მიხვდა, რომ ჩვენი შელაპარაკება აუცილებლად ჩხუბში გადაიზრდებოდა და დროზე წამოგვეშველა.

_ ალი, ერთი აქეთ მომხედე. მითხარი, რა გახდა თქვენი განქორწინების მიზეზი? ასეთი რა მოხდა? ნადას როგორ შეელიე?

ალი აშკარად შეაცბუნა ამ შეკითხვამ.

_ მიზეზი ძალიან პირადულია და მის მოყოლას არ ვაპირებ. მაგრამ თქვენ, სარა და ნურა, ერთ რამეს გთხოვთ. მიშუამდგომლოთ ნადასთან. მიდით და ჩემგან გადაეცით, რომ მაშინ ძალიან აღელვებული ვიყავი და რაც ვუთხარი, უბრალოდ, დაუფიქრებელი ნათქვამი იყო და არა წინასწარგამიზნული. სულაც არ მინდოდა მასთან განშორება. უბრალოდ, გაცოფებულს წამომცდა ეს სისულელე და თუკი სათანადო ორგანოებს არ ჩააყენებს საქმის კურსში და ამ დაშორებას ოფიციალურ სახეს არ მისცემს, ისევ დავაბრუნებ. მასაც არ მოუწევს მომავალში აბეზარი მთხოვნელების მოგერიება.

_ ჰმ, მოგერიება! _ ჩავიცინე, _ იქნებ ურჩევნია კიდეც, უკეთესი ნახოს და ბოლოს და ბოლოს, ნამდვილი ბედნიერება განიცადოს? _ ენა ვერ გავაჩერე.

ალიმ თვალები დააკვესა და რაღაცის თქმა დააპირა, მაგრამ სარამ არ დააცალა:

_ დამშვიდდი, აუცილებლად ვნახავთ ნადას და გადავცემთ შენს დანაბარებს. იმედია, ის გაიგებს.

ამასობაში კლინიკას მივუახლოვდით. მანქანამ სიჩქარეს უკლო. ალიმ უკანა სავარძლისკენ მიმართა მზერა, სადაც შაილები, აბაია და ჩადრები ეწყო და განკარგულება გასცა:

_ ჩქარა გადაიცვით. უკვე მოვედით!

ეს იყო ნამდვილი ჭიდილი, როცა ჩვენ, ოთხივე ქალს, ავტომობილის ვიწრო სივრცეში, ტრადიციის დაცვის მიზნით, შავი სამოსი უნდა ჩაგვეცვა და ჩადრებით დაგვეფარა სახე.

 

კლინიკა თანამედროვე ტექნოლოგიით აღჭურვილი აღმოჩნდა. ეს იყო ერთ-ერთი იმ კლინიკათაგანი, რომელსაც, განსაკუთრებული კონფიდენციალობის დაცვის შემთხვევაში, ყველაზე ხშირად მიმართავდნენ სამეფო ოჯახის წარმომადგენლები. მე თვითონ ვიცოდი სამი პრინცესა, რომლებიც ამ კლინიკაში მკურნალობდნენ. ისინი ნარკოტიკებზე და ალკოჰოლზე იყვნენ დამოკიდებული.

სათადარიგო შესასვლელით შეგვიყვანეს შიგნით. იქ რიმას ერთ-ერთი მკურნალი ექიმი დაგვხვდა.

_ მე თერაპევტი გახლავართ, სპეციალისტი ბეირუთიდან, _ გაგვეცნო იგი. _ ახლახან გამომიძახა კლინიკის ადმინისტრაციამ, რათა სამეფო ოჯახის პაციენტებს ვუმკურნალო.

პირველი შეხედვისთანავე ნათელი იყო, გავლენიანი საუდეველების სამკურნალოდ მაინცდამაინც ეს კაცი რატომ შეირჩა. ეს გახლდათ ერთობ მიმზიდველი გარეგნობის მაღალი მამაკაცი. იგი დახვეწილი მანერებით გამოირჩეოდა და კომპეტენტური სპეციალისტის შთაბეჭდილებას ტოვებდა. სწორედ ამან გვაფიქრებინა, რომ ჩვენი და საიმედო ადამიანის ხელში იმყოფებოდა.

მე წინ გავიჭერი. უკან ნურა მომყვებოდა, შემდეგ მოდიოდა ექიმი, რომელსაც ალი მოსდევდა. გზად აზიელი მედდების მოზრდილი ჯგუფი შემოგვხვდა. მათი აქცენტის მიხედვით თუ ვიმსჯელებდი, ფილიპინელები უნდა ყოფილიყვნენ.

პალატა, რომელშიც რიმა იწვა, ერთიანად თეთრი იყო. დახურულ ფანჯარას ჟალუზი ფარავდა, თუმცა მზის სხივები მაინც აღწევდა ოთახში. რიმას თავს ზემოთ, კედელზე რძისფერი ბრა ეკიდა, რომელიც სრულიად უადგილოდ მეჩვენა ამ ფეშენებელურ სამედიცინო დაწესებულებაში.

რიმა თვლემდა, მაგრამ როგორც კი ჩვენი ხმა გაიგონა, მაშინვე გაახილა თვალები. შევნიშნე, რომ გონების დაძაბვა დასჭირდა, სანამ გააცნობიერებდა, სად იმყოფებოდა. სახე საშინლად გაფითრებოდა, ხოლო თვალებში შიში ჩასდგომოდა.

რიმას სისტემა ეყენა. ერთი მილი ცხვირში ჰქონდა გაჩრილი, ორი _ ვენაში.

ნურა საწოლისკენ დაიხარა და დაბინტულ დას ხელები შემოხვია. სარამ და ტაჰანიმ მისი ხელები დაიჭირეს, თან ცრემლს ძლივს იკავებდნენ.

ისე ცუდად გავხდი, თვალთ დამიბნელდა. ვიგრძენი, რომ გული მიმდიოდა. იქვე, სავარძელში ჩავესვენე, რომ არ დავცემულიყავი. ნანახით შეძრწუნებულმა უნებლიეთ ისე მოვიკვნიტე ქვედა ტუჩი, რომ სისხლი დამედინა, ხელებით კი იმდენად ძლიერად ჩავაფრინდი სავარძლის სახელურებს, ლამის თითები გადავიმტვრიე.

როცა ალიმ დაინახა, რა დღეში ჩავცვივდით, თავი უხერხულად იგრძნო და დროულად გაცლა ამჯობინა.

_ ერთ საათში დავბრუნდები და სახლამდე მიგაცილებთ, _ ჩასჩურჩულა სარას და პალატიდან გავარდა.

_ ალი! _ მიაძახა სარამ, _ ნადა როდის უნდა ვნახოთ?

_ ამ საღამოსვე! ამაზე მე ვიზრუნებ! _ უკან მოუხედავად უპასუხა მან და კარი სასწრაფოდ გაიხურა.

რიმას დანახვამ საშინლად იმოქმედა ჩემზე. უფრო და უფრო მეკიდებოდა ბრაზი, თავის შეკავება მიჭირდა. ისეთ მდგომარეობაში ვიყავი, თუ მიმიშვებდნენ, ერთიანად გადავბუგავდი ჩემს ქვეყანას, თუკი ეს მოსპობდა ყველა იმ  მამაკაცს, რომელიც ასეთ სისასტიკეს სჩადიოდა და შემდეგ, თავისი ბოროტი საქციელის გასამართლებლად, ყურანს იშველიებდა.

შევეცადე, თავი ხელში ამეყვანა და დავმშვიდებულიყავი, რათა უარესად არ დამემძიმებინა რიმას ისედაც მძიმე მდგომარეობა. გულში ლოცვა წარმოვთქვი, მაგრამ ამან არ მიშველა. არც იმის გაფიქრებამ მიშველა, რომ სალიმს ჯოჯოხეთის ცეცხლში დაწვა მოელოდა ასეთი საქციელის გამო. არა, ვერაფრით დაველოდებოდი, როდის დასჯიდა ალაჰი მას ამ დანაშაულისთვის. მინდოდა, საკუთარი ხელებით მიმეხრჩო იგი.

რიმა ძლივძლივობით ალაპარაკდა:

_ როგორ გამიხარდა თქვენი ნახვა, ჩემო საყვარელო დებო! ძალიან გთხოვთ, სალიმს საყვედური არ უთხრათ. ჩვენი, მუსლიმანი ქალების ვალია, ვაპატიოთ იმ ადამიანებს, ვინც ბოროტება ჩაიდინა, _ შემდეგ ჩემს აფოფრილ სახეს შეხედა და დაამატა, _ სულთანა, არ დაგავიწყდეს მოციქულის სიტყვებიL _ «აპატიე მაშინაც კი, როცა მრისხანებას ვერ იკავებ».

ჩუმად ყოფნა არ შემეძლო და ჩემი დის შეგონებას შეგონებითვე ვუპასუხე:

_ «ბოროტებას ბოროტებითვე უნდა უპასუხო»! ყურანში ესეც წერია, რიმა!

სარამ დაუნდობლად მიჩქმიტა უკანალზე და თვალით მანიშნა, ამით უარეს ტკივილს აყენებო შენს დას. საწოლს მოვშორდი და ფანჯარას მივუახლოვდი, თუმცა, ჟალუზებს იქით არაფერი ჩანდა. რიმა კვლავ ალაპარაკდა:

_ სალიმი ნანობს თავის საქციელს. შემპირდა, რომ აწი არასდროს მომაყენებს ტკივილს, რომ აღარასდროს ძალადობას არ მიმართავს. მითხრა, მე შენ არ დაგშორდები და შენც ნუ მოითხოვ განქორწინებასო.

უეცრად გონება გამინათდა და მივხვდი, რასაც რიმა განიცდიდა. ერთადერთი, რისიც მას ეშინოდა, შვილების დაკარგვა იყო. სწორედ ეს აძლევდა ძალას, ეპატიებინა ქმრისთვის ჩადენილი ბოროტება. ჩემი და მზად იყო, აეტანა ყოველგვარი დამცირება და შეურაცხყოფა, ოღონდ კი თავის ძვირფას შვილებთან დარჩენილიყო.

_ გთხოვთ, ოთხივე ცალ-ცალკე შემპირდით, რომ ჩემ გამო შურს არ იძიებთ. ეს ჩემთვის აუცილებელია!

ეს იყო ჩემს ცხოვრებაში ყველაზე ძნელი დასადები პირობა. ენა გონებას არ ემორჩილებოდა, მაგრამ სხვა გზა არ მქონდა. რიმას თხოვნა უნდა შემესრულებინა. სხვებთან ერთად მეც შევპირდი, რომ შურისძიებაზე არ ვიფიქრებდი.

რა საშინელებაა! გამოჯანმრთელების შემდეგ რიმა უნდა დაუბრუნდეს იმ კაცს, რომელმაც სამუდამოდ დააინვალიდა და საწოლს მიაჯაჭვა. დანამდვილებით ვიცოდი, რომ სალიმი, რომელმაც ერთხელ უკვე მიუშვა ნებაზე თავისი სისასტიკე და ნამდვილი ბუნება გამოავლინა, აღარასდროს გამოსწორდებოდა. თუკი ერთხელ გაუვა ადამიანს ბოროტება, მერე ისე ეჩვევა, ცხოვრების წესად ექცევა ხოლმე.

მიუხედავად ამისა, ჩვენ აღარაფრის შეცვლა შეგვეძლო.

ცოტა ხნის შემდეგ პალატაში ეგვიპტელი მედდა შემოვიდა, რომლისგანაც გავიგეთ, რომ სწორედ იმ დღეს ყოფილა სალიმი ცოლის სანახავად.

ამის გაგონებაზე ექთანს იდაყვზე წავავლე ხელი და ფანჯარასთან მივიყვანე, მერე ხმადაბლა წვრილად გამოვკითხე, რა რეაქცია ჰქონდა ქმარს, როცა რიმა ასეთ მდგომარეობაში იხილა.

_ როგორ გითხრათ, _ შეწუხებული სახით მითხრა მედდამ, _ არ მომეწონა, რაც მან გააკეთა. ზეწარი ასწია და როცა დაინახა, რომ ქალბატონს ეკსკრემენტების გამოსაყოფად სპეციალური თოფრაკი ჰქონდა მუცელზე დამაგრებული, ზიზღი აღებეჭდა სახეზე და დაიჭყანა. ისეთი სახე მიიღო, შემეშინდა, გული არ აერიოს-მეთქი.

ახლაც მიკვირს, როცა ეს მოვისმინე, თავი როგორ შევიკავე, რომ დაგროვებული ბოღმა არ გადმომენთხია.

როცა კლინიკაში შევდიოდით, ოთხივეს ერთი სურვილი გვამოძრავებდა _ სალიმის კლანჭებიდან დაგვეხსნა ჩვენი საწყალი და. მაგრამ სურვილი სურვილად დარჩა. რიმას გავუწიეთ ანგარიში. იმის შიშით, რომ მისთვის შვილები არ წაერთმიათ, ხმა არ უნდა ამოგვეღო. სწორედ ამიტომ, საავადმყოფოდან გამოსულები ისეთი საცოდავები ვჩანდით, თითქოს ვიღაცებმა აბუჩად აგვიგდეს და დამცირებულები გამოგვაპანღურეს იქიდან.

მარცხის განცდა ძნელი გადასატანი იყო, მაგრამ ვერაფერს გავაწყობდით.

აი, სანამდე შეიძლება მიიყვანოს საუდელი მამაკაცი კანონით მინიჭებულმა დიქტატურამ. და ეს ყველაფერი მოთმინებით უნდა ავიტანოთ ქალებმა. რატომ? სანამ უნდა იბოგინოს უსამართლობამ ამ ქვეყანაში? ვერა და ვერ მოვახერხე დამშვიდება. არავის არაფერს ვეუბნებოდი, მრისხანებას გულში ვიკლავდი და ეს უარესად მოქმედებდა ჩემზე.

 

რადგან ჩვენი ქმრები და შვილები ჯერ კიდევ მონტე-კარლოში იმყოფებოდნენ, გადავწყვიტეთ, ნურას სახლში დავრჩენილიყავით. კლინიკიდან გამოსულებს ალი დაგვხვდა და სწორედ იქ წაგვიყვანა.

_ ნადას ხომ ნახავთ საღამოს? _ მას თავისი პრობლემა აწუხებდა.

_ აუცილებლად, _ შეჰპირდა სარა, _ ნურას რომელიმე მძღოლს ვთხოვთ და წაგვიყვანს.

_ ძალიან კარგი. მაშინ მე ამაღამ სხვა ცოლთან დავრჩები, რომ თქვენ მოლაპარაკებაში ხელი არ შეგიშალოთ.

ჩემი ძმა კმაყოფილი სახით დაგვემშვიდობა.

როგორც კი სახლში შევედით, მაშინვე დავრეკეთ მონტე-კარლოში და სათითაოდ ველაპარაკეთ ჩვენ-ჩვენს შვილებს და ქმრებს. შემდეგ ტაჰანიმ მომიზეზა, ძალიან დავიღალე და დავწვებიო.

_ შენ რას იზამ, სულთანა? შენც დაძინებას აპირებ? _ შემეკითხა ნურა.

_ არა, მე თქვენთან ერთად წამოვალ. მეც მინდა ნადას ნახვა.

_ ძალიან კარგი, მაგრამ პირობა უნდა მოგვცე, რომ იქ არ დაიწყებ ალის ლანძღვას და ნადას შერიგებას არ გადააფიქრებინებ. არც იფიქრო, განქორწინებაზე ჩამოაგდო სიტყვა, გასაგებია?

გამეცინა. დღეს უკვე მეორედ მიწევდა პირობის დადება, სხვა შემთხვევაში, ისინი ნადასთან არ წამიყვანდნენ.

ჩემი დები ზედმეტად კარგად მიცნობდნენ. უნდა ვაღიარო, რომ უკვე მოფიქრებული მქონდა, რა უნდა მეთქვა ნადასთვის და გეგმაც შევიმუშავე, ადვილად როგორ მიეღწია განქორწინებისთვის. მინდოდა, ჩამეგონებინა მისთვის, რომ სასწრაფოდ სხვაზე გათხოვილიყო და ერთხელ და სამუდამოდ დაესვენა დესპოტი ქმრისგან.

ჩემი ძმა მთელი ცხოვრება ზიზღით უყურებდა ქალებს, ამიტომაც, ჩემი გადასახედიდან, ეს არაჩვეულებრივი შემთხვევა იყო. იგი ბოლოს და ბოლოს დარწმუნდებოდა, რომ განქორწინების მუქარა სულაც არ არის იარაღი ქალის წინააღმდეგ საბრძოლველად. ვიცოდი, რომ მას ნადა ცოლებს შორის ყველაზე ძალიან უყვარდა და მისთვის დიდი დარტყმა იქნებოდა, თუკი იგი სხვას გაჰყვებოდა ცოლად. ეს ალისთვის ჭკუის სასწავლებელი გაკვეთილი იქნებოდა.

სიმართლე რომ ვთქვა, ამ პირობის დადება უფრო გამიჭირდა. გამიჭირდა, მაგრამ ვერც ახლა წავიდოდი ჩემი დების წინააღმდეგ.

 

8 8 8

საღამოს 9 საათი იქნებოდა, სასახლეს რომ მივადექით. ალის სამფლობელო რატომღაც, ბევრად უფრო მშვიდი მეჩვენა, ვიდრე ოდესმე. სანამ ჩვენი მანქანა ოთხი ერთმანეთის მიყოლებით მდგარი სასახლიდან მესამეს მიადგებოდა, არც ერთი ალის ცოლი თვალში არ მოგვხვედრია. არც ბავშვები ჩანდნენ არსად. სწორედ მესამე სასახლეში ცხოვრობდა ნადა.

პარმაღთან მისი ეგვიპტელი მნე ქალი გამოგვეგება.

_ ნადა სად არის? _ თითქმის ერთდროულად ვიკითხეთ სამივემ.

_ სააბაზანოშია, მალე გამოვა. დაელოდეთ, _ გვაუწყა მნემ, _ წამობრძანდით, დიდ ოთახში მოგასვენებთ.

ალი ძალიან მდიდრულად ცხოვრობდა. ნავთობით მოპოვებული სიმდიდრე ყოველი ფეხის ნაბიჯზე იგრძნობოდა. საკმარისი იყო, ჰოლში ფეხი შეგედგათ, იმ წუთას იგრძნობდით, რომ ზღაპრულ ფუფუნებაში ამოყავით თავი. იატაკზე თეთრი მარმარილო იყო დაგებული, რომელსაც ლაპლაპი გაუდიოდა. გამახსენდა ჩემი ძმის სიამაყით ნათქვამი სიტყვები, ჩემი სასახლის ყველა სვეტი ვერცხლით არის მოპირკეთებულიო. მართლაც ვერცხლისფრად ბრწყინავდა იქაურობა. კარის სახელურებიც კი ვერცხლისგან იყო დამზადებული.

80-იან წლებში მსოფლიო ბაზარზე ვერცხლის მოპოვებამ სერიოზული ფინანსური კრახი განიცადა, ჩემმა ძმამ მაშინ ვერ გათვალა ეს, სიხარბემ სძლია და იმაზე მეტი ვერცხლი შეიძინა, ვიდრე სჭირდებოდა. თუმცა, მოგვიანებით ბედის სასწორი მაინც მის მხარეს გადაიხარა. ვერცხლს კვლავ მოემატა ფასი და რაც მაშინ დაკარგა, იმას სწორედ ახლა ინაზღაურებდა.

ნადას საძინებელი არასდროს მქონდა ნანახი. მხოლოდ ნურასგან ვიცოდი გადმოცემით, რომ მის საძინებელში სპილოს ძვლისგან დამზადებული უზარმაზარი ორსაწოლიანი ტახტი იდგა. ჩემი და შოკირებული მიყვებოდა ამის შესახებ. ალი ამითაც ტრაბახობდა _ იმდენი სპილო გავაგორე, სანამ საჭირო ზომის ტახტისთვის მასალა არ მოვაგროვეო. ოღონდ ციფრებით არ მახსოვდა, რამდენი დაასახელა.

ალის მდიდრულ სასახლეს ვათვალიერებდი და ერთ რამეზე ვფიქრობდი _ ოდესმე მოხდება ისე, რომ ღარიბებსაც ეშველოთ ამ ქვეყანაში? იმსახურებს კი ჩემი ძმა, ფლობდეს ამხელა ქონებას? რამდენად პატიოსნად აქვს ეს ყველაფერი ნაშოვნი?

წუთით წარმოვიდგინე, რა მოხდებოდა, ამ ადამიანებს ერთხელ მაინც რომ შემოეხედათ ალის ზღაპრულ საძინებელში, _ ქვეყანას რევოლუცია არ ასცდებოდა.

ამის გაფიქრებაზე შემამცივნა.

სწორედ ამ დროს ოთახში ნადა შემოვიდა. მოდური ვარცხნილობა დაეყენებინა, სახის ამაყი გამომეტყველებით მოაბიჯებდა და ოქროსფერი ქსოვილისგან შეკერილი სიფრიფანა კაბის შიგნიდან მაღალი მკერდი გამომწვევად მოუჩანდა. სულაც არ სჭირდებოდა მდიდარი წარმოსახვა იმის მიხვედრას, თუ როგორ შეძლო მან თავბრუ დაეხვია ჩემი ძმისთვის. ის მართლაც ძალიან ლამაზი იყო, ამასთან _ ყველაზე ლამაზი ალის ცოლებს შორის. ნადას გამომწვევად უყვარდა მორთვა და ზედმეტ მაკიაჟსაც იკეთებდა. ამის გამო ხშირად ჰქონდა უთანხმოება ქმართან. თითქოს ცხოვრების წესად გაიხადა, ყველაფერში წინააღმდეგობა გაეწია ძლიერი სქესისთვის. წარბს არ შეიხრიდა შენიშვნაზე და მუდამ ჯიუტად ცდილობდა თავისი გაეტანა. არადა, ალი იმ კატეგორიის მამაკაცებს მიეკუთვნებოდა, ქალისგან ცხოვრების განმავლობაში წინააღმდეგობას რომ არ შეხვედრია. ერთი მხრივ, მიხაროდა, ნადა რომ ასე ამწარებდა ჩემს ძმას, მაგრამ ეს ქალი თვალებიდან ისეთ ბოროტ ნაკვერცხლებს ყრიდა, ხშირად მიფიქრია, რომ ალის არა სიყვარულის, არამედ ფულის გამო გაჰყვა ცოლად. მისი ყველაზე დიდი სურვილი მხოლოდ გამდიდრება იყო. კარგად მახსოვს, სარამ მითხრა ერთხელ, თავის თავში დაურწმუნებლობამ აქცია ნადა ასეთად, ამ ქორწინებამ აიძულა, ასეთი იყოს და არა ისეთი, როგორიც სინამდვილეშიაო. სარა არ ამართლებდა ალის, რადგან ის არამარტო ნადას ექცეოდა ასე, სხვა ცოლებსაც გაშორებია ნადამდე. რეალურად როგორ იყო საქმე, ეს არავინ იცოდა. რამდენად მართალი იყო ალი, როცა ნადას განქორწინებით ემუქრებოდა, ამის გარკვევა ადვილი არ იქნებოდა. ჩემი ღრმა რწმენით, ნადა აშკარად სამართლიან საბაბს აძლევდა ქმარს, უკიდურესი ზომისთვის მიემართა, მიუხედავად იმისა, რომ თავისი ყველაზე ლამაზი ცოლი ყველაზე მეტად უყვარდა. ამიტომაც დღემდე დარწმუნებით არ შემიძლია ვთქვა, რომ ნადას კარგად ვიცნობ. ერთი რამ კი დაბეჯითებით ვიცი _ ის მდიდრულად ცხოვრებას ყველასა და ყველაფერზე მაღლა აყენებდა. თუმცა, ისიც უნდა აღინიშნოს, რომ გათხოვება ძვირად დაუჯდა ამ ქალს, რადგან ალის ცოლობა ნამდვილად არ იყო სასიხარულო არც ერთი ქალისთვის.

ნადამ სათითაოდ შეგვათვალიერა:

_ ალიმ გამოგგზავნათ, არა?

ვუყურებდი მის სახეს და ვგრძნობდი, რომ ჩვენი ვიზიტი მხოლოდ წყლის ნაყვა იყო და სხვა არაფერი. მისი მოღუშული და უკმაყოფილო გამომეტყველა მაძლევდა ამის საფუძველს. საბოლოოდ დავიბენი _ ვერ ვხვდებოდი, სიმპათიით ვიყავი მის მიმართ განწყობილი, თუ ანტიპათიით. ნურა და სარა რძალს გარს შემოეხვივნენ, მე კი ბოდიში მოვიხადე, მოვიმიზეზე, მწყურია-მეთქი და ბარისკენ ავიღე გეზი.

სახლში საოცარი სიჩუმე სუფევდა, ირგვლივ კაციშვილი არ ჭაჭანებდა. ჯინი დავისხი და სოდით შევაზავე. უკვე აღარ შემრჩა სურვილი, მათთან მივბრუნებულიყავი, ამიტომ გადავწყვიტე, ოთახებში გამევლო და სახლი დამეთვალიერებინა. ამ ხეტიალში, სრულიად შემთხვევით, ალის კაბინეტს მივადექი. არც შევყოყმანებულვარ, იმდენად ძლიერი იყო ინტერესი და თამამად შევედი ძმის სამუშაო ოთახში, რომელიც სასახლის პირველ სართულზე მდებარეობდა.

თითქოს ბავშვურმა ცნობისმოყვარეობამ ამიტაცა. როგორც პატარაობაში, ახლაც გაფაციცებით დავიწყე მის ნივთებში ქექვა და ისეთი რამ აღმოვაჩინე, რომ თავიდან გამაოგნა, შემდეგ კი ძალზე გამამხიარულა.

ალის საწერი მაგიდის უჯრაში პატარა პაკეტი იდო. ამოვიღე და გავხსენი. ჰოი, საოცრებავ! ეს რას ინახავს ჩემი ძამიკო ასე საიდუმლოდ, თანაც სამუშაო მაგიდის უჯრაში? რა ნივთია ეს? რა და, არც  მეტი, არც ნაკლები, ქვედა საცვალი, ანუ ტრუსი, რომელიც ჰონკონგში ბოლო მგზავრობის დროს შეუძენია.
ტრუსს მიმაგრებული ჰქონდა ფარატინა ქაღალდი, რომელიც ინსტრუქციას წარმოადგენდა. აბა რა სულთანა ვიქნებოდი, არ წამეკითხა, ამ სიფრიფანა ქაღალდზე რა ეწერა. აი, ისიც:

«საოცარი საცვალი: გილოცავთ შენაძენს! ტუალეტის ნივთი, რომელიც თქვენ ეს-ესაა, იყიდეთ, ყოველდღიურად უნდა ატაროთ. ტრუსი თავის მომხმარებელს სქესობრივი პოტენციის გაუმჯობესების გარანტიას აძლევს. საოცარი საცვალი რეკომენდებულია ყველა მამაკაცისთვის, განსაკუთრებით კი მათთვის, ვინც აქტიურ სქესობრივ ცხოვრებას ეწევა და ინერტული სამუშაო გრაფიკი აქვს». ანუ, იგულისხმებოდა კაბინეტში გამომჯდარი თანამდებობის პირი, რომელსაც მოძრაობა და ერთი ადგილიდან მეორეზე გადაადგილება ნაკლებად უწევდა.

ხითხითი ამიტყდა. უეცრად თითქოს ეშმაკი შემიჩნდა, ერთგვარმა ბოროტმა განზრახვამ დამრია ხელი. ტრუსი თითებში მოვჭმუჭნე და ჩემი გრძელი კაბის ქვეშ დავმალე. რა თქმა უნდა, იმ წუთას არც ვიცოდი, რაში გამოვიყენებდი ამ სასაცილო ნივთს, მაგრამ ახლა მხოლოდ ერთი სურვილი მამოძრავებდა _ ეს საიდუმლო კარიმისთვის გამენდო.

ბავშვობაში მე და ალი მუდმივად ვმეტოქეობდით, რომ იტყვიან, ვჭამდით ერთმანეთს. ჰოდა, ახლა, ამწუთას, თვალწინ დამიდგა მისი სახე, რა დღეში ჩავარდებოდა, თავის ჯადოსნურ საცვალს რომ მოიძიებდა და ვერსად იპოვიდა.

ჩემს დებს კიბესთან შევხვდი და ერთი შეხედვით მივხვდი, რომ ნადასთან საუბარმა შედეგი არ გამოიღო. ასეც ვიცოდი. ნადას მტკიცედ მიეღო გადაწყვეტილება _ ის საბოლოოდ ტოვებდა ალის.

საწყალი რიმასგან განსხვავებით, ნადას წამითაც არ აწუხებდა ბავშვებთან დაკავშირებული საკითხი, ის არ ნერვიულობდა, რომ ალი შვილებს წაართმევდა, რადგან ჩემს ძმას სამი ქალიშვილი ჰყავდა და მათზე მეურვეობა სულაც არ სურდა. მისთვის ზოგადად ქალთა სქესი იყო საძულველი და მიუღებელი. ნადაც ალბათ იმიტომ უყვარდა, რომ სრული დაუმორჩილებლობა გამოუცხადა მთელი ამ წლების განმავლობაში. მან დაშორებისთანავე წამოუყენა წინადადება ცოლს, გოგონები არ მაინტერესებს და შეგიძლია, თან წაიყვანოო.

_ ნებას ვაძლევ ჩემს ქალიშვილებს, დედასთან იცხოვრონ, _ ასეთი იყო მისი «განაჩენი».

ისე წამოვედი იქიდან, რძალს არ დავმშვიდობებივარ. ჯინი მანქანაში დავლიე. ალის ქვედა საცვლის მოპარვამ ბავშვური ემოციები გამიღვიძა. თავს ისე ვგრძნობდი, როგორც შეიძლება იგრძნოს ალ-საუდების გვარის პრინცესამ, რომელიც ავტომობილით სეირნობს ერ-რიადის ქუჩებში და თან ალკოჰოლურ სასმელს აგემოვნებს.

_ სარა, რატომ დათმო ნადამ ასეთი ფუფუნებით სავსე ცხოვრება? მას ხომ გაუჭირდება, დამოუკიდებლად ისეთი ცხოვრება შეიქმნას, როგორიც ალისთან ცოლქმრობის დროს ჰქონდა? როგორ უნდა გაძლოს სიმდიდრის გარეშე? _ მივუბრუნდი ჩემს დას, _ ხომ არ დავიწყდა, რომ ალის ცოლი მისი სილამაზის წყალობით გახდა და არა თავისი წარმომავლობით?

_ როგორც თვითონ თქვა, მათი დაშორების მიზეზი სიყვარულის საღამოები გამხდარა, _ სარას მაგივრად ნურამ მიპასუხა.

_ სიყვარულის საღამოები? _ ეს ფრაზა ჩემთვის გაუგებარი აღმოჩნდა.

_ როცა გვიყვებოდა, თვალები ცრემლით აევსო. ასე თქვა, სამივეჯერ ჩვენი განქორწინების მიზეზი სექსი იყოო. ალი მოითხოვდა თურმე, რომ ნადას მისი სექსუალური მოთხოვნილებები ნებისმიერ დროს დაეკმაყოფილებინა, დღე იქნებოდა თუ ღამე. ამის გამო, როცა მოესურვებოდა, მაშინ წამოადგებოდა თავზე, შუაღამეს აღვიძებდა. ერთი კვირის წინ ნადას უარი უთქვამს, სექსის ხასიათზე არ ვარო, ალის ძალა დაუტანებია. ცოლმა ქმარს ასეთ რამეზე უარი არასდროს უნდა უთხრასო. ნადამ არ დაუთმო და იმანაც ვერ მოითმინა, ეგრევე გაგშორდებიო, დააჯახა.

_ ეს კიდევ არაფერი. ნადას ალის ყველა კანონიერ ცოლთან კარგი ურთიერთობა აქვს, მაგრამ უკანონო ცოლებთან არა. განსაკუთრებით მათ შვილებთან. სისხლს უშრობდნენ თურმე.

დამავიწყდა ჩემი მკითხველისთვის მეთქვა, რომ ალის 17 კანონიერი და 23 უკანონო შვილი ჰყავდა და კანონიერი და არაკანონიერი ცოლები ყველანი ერთად ცხოვრობდნენ იმ სახლში, რომელსაც ნადა «ჩემს სახლს» ეძახდა. ეს ხომ ასე მიღებული წესია ჩვენს ქვეყანაში. მამაკაცის უფლებებს საზღვარი არა აქვს!

ალის სქესობრივი აქტივობის განხილვამ, უნებლიეთ კაბის ქვეშ დამალული საოცრება ტრუსი მომაგონა და ისეთი სიცილი ამიტყდა, ცრემლები წამსკდა. რა თქმა უნდა, დებს ვერ ვეტყოდი, რაც ჩავიდინე, ამიტომ მათ ჩათვალეს, რომ დღის მოვლენები ჩემს ფსიქიკაზე უარყოფითად აისახა.

 

ეპილოგი

 

მას შემდეგ, რაც ჩვენ-ჩვენი ქმარ-შვილი მონაკოში დავტოვეთ, ერთი კვირა გავიდა. ორი დღეც და ისინი საუდის არაბეთში უნდა დაბრუნებულიყვნენ.

ამ ღამეს დედაჩემის ათივე ქალიშვილმა ნურასთან მოიყარა თავი. ბედნიერები ვიყავით, რადგან რიმაც ჩვენთან იყო. დილით გამოწერეს კლინიკიდან და ნურამ წამოიყვანა, სანამ საბოლოოდ არ გამოკეთდებოდა და მყარად არ დადგებოდა ფეხზე.

შემთხვევა, რომელმაც ყველა ერთად შეგვყარა, ერთდროულად ტკბილიც იყო და მწარეც. ამ დღეს დები დედაჩვენის გარდაცვალების მეოცე წლისთავს აღვნიშნავდით, რომელიც ყოველწლიურ ტრადიციად ვაქციეთ. მას არასდროს ვივიწყებდით. მიუხედავად იმისა, რომ მისი გარდაცვალებიდან 20 წელი გავიდა, ყველას ძალიან გვაკლდა. ადრე სხვანაირად აღვნიშნავდით ამ თარიღს _ ვიხსენებდით მასთან გატარებულ წლებს და მოგონებებში ვიძირებოდით, თან გულწრფელად ვუზიარებდით ერთმანეთს იმ აზრს, თუ რა გავლენა მოახდინა დედამ თითოეული ჩვენგანის ცხოვრებაზე. ბევრს ვიცინოდით ხოლმე, როცა რამე კურიოზული შემთხვევა გაგვახსენდებოდა.

დღეს სხვა სიტუაცია შეიქმნა. რიმას ტრაგედიით ისე ვიყავით შეძრული, სამხიარულოდ არ გვეცალა.

_ ოცი წელი! _ ამბობდა სარა, _ ნუთუ ამდენი წელი გავიდა მას შემდეგ, რაც დედა არ გვყავს?

აღმოჩნდა, რომ წლები უფრო სწრაფად გარბიან, ვიდრე ჩვენ გვსურს.

უეცრად თავში რაღაც აზრმა გამიელვა და აღმოვაჩინე, რომ ჩემი დებიდან რვა, ახლა, ამ წლებში უფრო ასაკოვანნი იყვნენ, ვიდრე დედა _ გარდაცვალების დროს. გამონაკლისებს მხოლოდ მე და სარა წარმოვადგენდით. როცა ეს ხმამაღლა ვთქვი, ყველას ოხვრა აღმოხდა.

ნურამ კი დამკივლა:

_ სულთანა! არაფერი თქვა. ძალიან გთხოვ!

ღიმილი ვერ შევიკავე. ნურას უკვე შვილიშვილები ჰყავდა და ჩვენი უფროსი დის ასაკი ბოლო დროს ჩვენი საუბრის აკრძალულ თემად იქცა.

_ დამშვიდდით, ქალებო, რა დაგემართათ _ რიმამ ყველა გაგვაჩუმა, _ შემონახული მაქვს ერთი პატარა ამბავი, რომელიც აქამდე არასდროს მომიყოლია თქვენთვის.

_ მერედა, რატომ არ მოგიყოლია? _ დავინტერესდი.

_ იმიტომ, რომ მეშინოდა, შენ არ განაწყენებულიყავი, _ მორიდებით გამომხედა რიმამ.

გაკვირვებისა და ცნობისმოყვარეობისგან თვალები ამენთო.

_ მოყევი და პირობას გაძლევ, არ მეწყინება და არც პროტესტს გამოვთქვამ. მეტი რა ვქნა? _ ხელები გავასავსავე.

_ უნდა შემპირდე, სულთანა, _ შემეხვეწა ჩემი და, _ და რაც უნდა განიცადო, სიტყვა არ გატეხო, იცოდე!

პასუხად გავიცინე და დავთანხმდი. კიდევ უფრო გამიძლიერდა ცნობისმოყვარეობა. ნეტავ ამისთანა რა საიდუმლო უნდა ყოფილიყო? სუნთქვაშეკრული მოვემზადე მოსასმენად.

_ ერთხელ დედამ დამიძახა, თავის ოთახში შემიყვანა და მთხოვა, საიდუმლო უნდა გაგანდო და არასდროს არავისთან წამოგცდესო. საზეიმო ფიცი დამადებინა, რომ ამ ამბავს არავის ვეტყოდი. სიამაყით ავივსე, დედამ საიდუმლოს გასანდობად მე რომ ამომირჩია. საშინლად ავღელდი და შევპირდი, სამარესავით უტყვი ვიქნები და ამ საუბრის შესახებ ვერავინ გაიგებს-მეთქი. ამის შემდეგ დედამ მითხრა, საქმე სულთანას ეხებაო.

_ სულთანა ქურდია! _ გამანდო დედამ.

ამის გაგონებაზე გაოცებულს თვალები შუბლზე ამივიდა, ჩემი დები კი სიცილით დაიხოცნენ.

რიმამ ხელის აწევით გააჩუმა ყველა და განაგრძო:

_ დაიცავით სიჩუმე და დამამთავრებინეთ ამბის მოყოლა! _ სერიოზული სახით მოგვმართა ყველას, _ დედამ მითხრა, რამდენჯერმე შევნიშნე სულთანას, სხვების ნივთებს რომ იპარავდაო _ სათამაშოებს, წიგნებს, კამფეტებს, ნამცხვრებს და ისეთ რამეებსაც, რაც საერთოდ არ სჭირდებოდა, მაგალითად, ალის ფირფიტების კოლექციასო. ყველა ღონე ვიხმარე, დასჯის ყველანაირი საშუალება, მაგრამ არაფერი გამივიდაო. როგორც ჩანს, ჩემი უმცროსი ქალიშვილი ისეთი ბავშვია, რომელსაც სირცხვილის გრძნობა არ გააჩნია და მშობლებს ყოველთვის ეურჩებაო. ეს რომ მითხრა, მერე დახმარება მთხოვა: გთხოვ, სიცოცხლის ბოლომდე ილოცე სულთანასთვის და ალაჰს შესთხოვე, აპატიოს მას თავისი შეცოდებანი და ხელი არასდროს წაუცდეს სხვის ნივთებზეო.

რიმამ დაამთავრა მოყოლა, ღიმილით გამომხედა და მითხრა:L

_ სულთანა, უკვე აღარ ვნერვიულობ შენზე. დღემდე ვასრულებდი დედის თხოვნას და ყოველდღიურ ლოცვებში მოგიხსენიებდი. ახლა კი, ალაჰს მადლობას ვწირავ, რომ ბავშვობის მავნე ჩვევა დიდობაშიც არ გამოგყვა და რომ ჩემი ლოცვა შეისმინა ღმერთმა.

ოთახში კარგა ხანს ისმოდა ჩემი დების ხარხარი. როცა სული მოითქვეს, კიდევ უფრო სახალისო ამბავი მოვისმინეთ. თურმე დედამ სათითაოდ ყველა დას გაანდო ეს საიდუმლო და სხვებსაც ისევე ჩამოართვა პირობა, როგორც რიმას. თურმე თითოეული დარწმუნებული იყო, რომ საიდუმლო მხოლოდ მან იცოდა და მას უნდა დაეცვა უმცროსი და თავისი ლოცვებით. წარმოგიდგენიათ? მთელი 20 წლის განმავლობაში ინახავდნენ ისინი ამ საიდუმლოს და ერთხელაც არ დასცდენიათ.

როცა ამბავი ბოლომდე მოვისმინე, შვება ვიგრძენი. ალბათ მართლაც მიცავდა უამრავი ღვთიური ანგელოზი, თუკი ჩემი დები ყოველდღე მომიხსენიებდნენ თავიანთ ლოცვებში და ალაჰს ჩემს მფარველობას შესთხოვდნენ.

სწორედ ამ დროს ტაჰანიმ თვალი თვალში გამიყარა და მკითხა:

_ სულთანა, ახლა კი ძალიან გვაინტერესებს, შეისმინა თუ არა ალაჰმა ჩვენი ლოცვა. ბავშვობის მერე თუ მოგიპარავს რამე?

ვხედავდი, როგორ მიყურებდნენ ჩემი დები და როგორ ელოდნენ უარყოფით პასუხს ჩემგან, რადგან ვერასდროს წარმოიდგენდნენ, რომ ასეთ რამეს გულშიაც თუ გავივლებდი. ტუჩებს თავი ვერ მოვუყარე და ჩემდა უნებურად, გამეღიმა. გამახსენდა ალის ჯადოსნური საცვალი და რა მომასვენებდა?

ნურას ისე გაუკვირდა ჩემი ორაზროვანი გაღიმება, წამოიძახა:

_ სულთანა!

_ ერთი წუთით მაცალეთ, _ ვთქვი და ჩემი ოთახისკენ გავიქეცი, სადაც ალის ტრუსი მქონდა შენახული.

ჩემი დები თვალებს არ უჯერებდნენ, როცა უკან საცვლით და ინსტრუქციით ხელში დავბრუნდი. როცა ინსტრუქცია ხმამაღლა წავიკითხე, ქალების ხარხარმა იქაურობა გააყრუა. სამი და ოთახიდან გავარდა, ერთი კი სკამიდან გადაყირავდა.

მხიარულება მაშინაც არ შეგვიწყვეტია, როცა ოთახში გულგახეთქილი მსახურები შემოცვივდნენ.

ასეთ ყოფაში ვიყავით, ტელეფონმა რომ დარეკა და ყველანი დავსერიოზულდით. ნაშვა რეკავდა, რომელმაც ითხოვა, დედაჩემი დამალაპარაკეთო. სარა შეშინებული მივარდა ტელეფონს. ნაშვამ დედასთან ჩემი ქალიშვილი ამანი დაასმინა, რომელიც თურმე ნერვებს უშლიდა მონაკოში.

_ სულ კუდში დამდევს და მორალის კომიტეტის უწმინდურ წარმომადგენელს მიწოდებს! უკვე ძალიან გავიდა თავს. ხელი დაავლო მთელ ჩემს კოსმეტიკას, ფრჩხილების ლაკს, მზის სათვალეს და გადამალა, ასეთი ნივთების ქონა ისლამური მორალის უხეში დარღვევააო. თუ არ მომეშვება, ჩემს ფრანგ დაქალებს ვეტყვი, დავუდარაჯდებით სადმე ქუჩაში და ტანსაცმელს შემოვახევთ. _ ისე გაყვიროდა ნაშვა, რომ ოთახში მყოფთ მკაფიოდ გვესმოდა მისი სიტყვები., _ იქნებ მაშინ მაინც დაწყნარდეს და მიხვდეს, რომ თავისი პურიტანული შეხედულებები სხვას არ უნდა მოახვიოს თავზე.

ამის შემდეგ საღამოს საუბარმა სულ სხვა მიმართულება მიიღო. ყველამ აღნიშნა, რომ ნამდვილი ბედის ირონია იყო, ჩემი ქალიშვილი ასეთ ღვთის მოშიშად ქცეულიყო, სარას ქალიშვილს კი დრო დისკოთეკებზე ეტარებინა.

მეორე ოთახში გავედი, რომ კარიმისთვის დამერეკა და გოგონების კონფლიქტის შესახებ გამეფრთხილებინა. ჩემმა ქმარმა დამამშვიდა, უკვე მივიღე ზომები, ამანის ავუკრძალე ნომრიდან გასვლა მანამ, სანამ ერ-რიადში არ დავბრუნებითო.

_ ეს კი არა, დღეს სასტუმროს მენეჯერს აუხირდა, ლიფტები ცალ-ცალკე ამუშავეთ ქალებისთვის და მამაკაცებისთვის, ვის გაუგია, ისინი ლიფტში ერთად შედიოდნენო.

საკუთარ ყურებს არ ვუჯერებდი, როცა კარიმი ამას მიყვებოდა და დავეთანხმე, როცა მითხრა, ჩამოსვლისთანავე ამანი ფსიქიატრს უნდა ვაჩვენოთო.

იმ საღამოს კიდევ დიდხანს განსჯიდნენ ჩემი დები ამანის საქციელს. მე ხმას არ ვიღებდი, რადგან ძალაუნებურად, ის, რაც ჩემს შვილს ეხებოდა, მეც მეხებოდა. თავის გასამართლებელი კი არაფერი მქონდა. ყველაზე უკეთ მესმოდა, რომ ჩემი შვილი რელიგიური ფანატიზმით იყო დაავადებული.

_ ქალებო, მე თქვენთვის კიდევ მაქვს ერთი ახალი ამბავი, _ თქვა რიმამ და გამომცდელი მზერა გვესროლა.

_ იმედია, ისევ ჩემი ძველი ცოდვების გამომზეურებას არ შეეცდები, _ ხუმრობით შევძახე და ეშმაკურად მოვხუჭე თვალები.

_ არა, შენ არ გეხება. მორიგი ამბავი მეხება მე და მხოლოდ მე.

_ დროზე გვითხარი, რას აჭიანურებ? _ ვერ მოითმინა სარამ და ახლოს მიუჩოჩდა ავადმყოფ დას.

_ სალიმი მეორე ცოლს ირთავს, _ რიმა ცდილობდა, გულგრილი ტონით წარმოეთქვა ეს სიტყვები, მაგრამ ხმა მაინც აუკანკალდა.

დედა მთელი ცხოვრება დამცირებულად გრძნობდა თავს, როცა მამამ მეორე ცოლი მოიყვანა. ბოლომდე ვერ აპატია ქმარს ეს ამბავი. მისთვის სარეცლის გაყოფა ყველაზე დიდ ღალატს წარმოადგენდა. დებს შორის მისი ბედი ახლა რიმას უნდა გაეზიარებინა.

ამის გაგონებაზე გული მომეწურა და თვალები ცრემლით ამევსო. არც სხვები ჩავარდნილან უკეთეს დღეში.

_ არ იტიროთ, გოგოებო, _ გაგვიღიმა რიმამ, _ იქნებ უკეთესია, მერქვას დავიწყებული ცოლი, იქნებ უფრო ბედნიერად გავლიო დარჩენილი ცხოვრება. ვერავინ შეძლებს ჩემი სიმშვიდის დარღვევას მანამ, სანამ ჩემი შვილების გვერდით ვიქნები. ამაზე მეტი ბედნიერება არც მსურს. _ შეცვლილი ხმით დაამთავრა რიმამ, მაგრამ თვალებზე შეეტყო, რომ გულში სულ სხვა რამეს ფიქრობდა.

არადა, როგორ უყვარდა ჩემს დას თავისი ქმარი. როგორი ერთგული და თავგადადებული ცოლი იყო. არ გაუმართლა.

არ გვინდოდა, მისთვის მეტი ტკივილი მიგვეყენებინა, ამიტომ ისე მოვაჩვენეთ თავი, თითქოს ჩვენც გაგვიხარდა და მივულოცეთ მას ეს ერთი პატარა გამარჯვება.

_ მეც მაქვს ახალი ამბავი, _ ახლა ნურა წამოხტა ფეხზე, _ ნადა კვლავ გაჰყვა ცოლად ჩვენს ძმას. ალიმ ხელი მოაწერა დოკუმენტს, რომლის მიხედვითაც ნადას უფლება ეძლევა, ალის ქონების თანამფლობელი გახდეს და ეგრევე პარიზში გაამგზავრა ბრილიანტების და ლალის თვლების შესაძენად.

_ კი მაგრამ, როგორ მოახერხა ამის გაკეთება? _ გაოცდა ტაჰანი, _ რელიგიურად ხომ შეუძლებელია სამი განქორწინების შემდეგ შერიგება?

_ ალიმ ერთი ჩვენი ნათესავი დაითანხმა, ნადაზე დაქორწინებულიყო, მერე კი სასწრაფო განქორწინება გააფორმეს და კვლავ ალის ცოლი გახდა. აი, ასე მარტივად მოხდა ეს ყველაფერი.

_ ალის საქციელი კანონსაწინააღმდეგო ქმედებაა, _ გავაპროტესტე, _ ალაჰი წყევლის იმ მამაკაცს, რომელიც ასეთ გარიგებებში გაერევა. ეს ხომ თვით ალაჰის მოტყუებაა, რაც ყველაზე დიდი ცოდვაა და არავის მიეტევება.

_ მაგრამ ვის შეუძლია ამაში ჩაერიოს? _ ხელები გაშალა სარამ.

_ არავის, _ მხარი აუბა ნურამ.

_ სამაგიეროდ, ალაჰისთვის ყველაფერი ნათელია, _ დავძინე მე.

შემდეგ ყველამ ერთად აღვნიშნეთ, რომ ჩვენს ძმას კეთილად არ მოუბრუნდებოდა ღვთის გმობა და ამ ცოდვისთვის ერთ მშვენიერ დღეს აუცილებლად მოეკითხებოდა.

უკვე დასაწოლად ვემზადებოდით, რომ მსახური შემოვიდა და გვაუწყა, ტაჰანის ტელეფონთან სთხოვენო.

ვიფიქრეთ, ალბათ კიდევ ერთი კონფლიქტი მოხდა მონაკოშიო, მაგრამ უეცრად ტაჰანის კივილის ხმა შემოგვესმა და ყველანი მასთან გავცვივდით. კარგა ხანს ვცდილობდით მის დაწყნარებას. ის კანკალებდა, მაგრამ ხმას ვერ იღებდა. ლოდინით გული გადაგველია. ბოლოს, როგორც იქნა, ოდნავ დამშვიდდა და შეცვლილი ხმით ამოთქვა:

_ სამირა გარდაიცვალა.

ყველანი ადგილზე გავქვავდით, გარხევის გვეშინოდა. ნუთუ ეს მართალი იყო? ნერვიულობისგან თითების გატკაცუნება დავიწყე.

_ საწყალი გოგონა. რამდენი წელია, ბიძამისს გამოკეტილი ჰყავს ქალთა ოთახში.

_ მაინც რამდენი? _ მკითხა სარამ.

_ თითქმის 15 წელიწადია, _ მივუგე.

_ მე ძალიან დიდი ცოდვა ჩავიდინე, _ აღიარა ტაჰანიმ, _ წლების განმავლობაში შევთხოვდი ალაჰს, დროზე ადრე მიებარებინა ბიძამისის სული.

_ სულ ტყუილად. უნდა გვცოდნოდა, რომ მისნაირები ადრე არ კვდებიან, _ სარკასტულად შევნიშნე.

არადა, ყველანი ვიმედოვნებდით, რომ ეს საზიზღარი კაცი ერთ დღესაც სულს განუტევებდა და სამირა შეძლებდა დაბრუნებოდა ნორმალურ ცხოვრებას.

ვინ არ სთხოვა ბიძამისს, მათ შორის ჩვენც, შეებრალებინა საწყალი გოგონა და ეპატიებინა მისთვის ბავშვური დანაშაული, მაგრამ არავის არაფერი გაუვიდა. ის შეუვალი იყო. სამირა ჭკვიანი, კეთილი გოგონა იყო და ბიძამისის დაუჯერებელი სისასტიკით სრულ მარტოობაში ამოხდა სული, ბნელ ოთახში ჩაკეტილს, გარე სამყა